Oscar Micheaux i początki kina afroamerykańskiego

Krzysztof Loska

Uniwersytet Jagielloński
https://orcid.org/0000-0003-4078-798X

Abstrakt

Autor omawia początki kina afroamerykańskiego na przykładzie twórczości Oscara Micheaux (1884-1951) – jednego z najwybitniejszych przedstawicieli tzw. filmu rasowego – i sytuuje jego twórczość w szerszym kontekście społecznym, kulturowym i politycznym, na tle działalności innych przedstawicieli branży, którzy w drugiej i trzeciej dekadzie XX w. podejmowali próby realizacji filmów przeznaczonych dla czarnej publiczności. Autor zwraca uwagę na szereg aspektów kształtujących kulturę filmową w społeczności afroamerykańskiej, takich jak system dystrybucji i promocji, praktyki wystawiennicze, wpływ cenzury na ostateczny kształt dzieła. Uwzględnia również zagadnienia stylistyczne oraz tematykę podejmowaną w „filmach rasowych”, a związaną z kwestią awansu społecznego, narracją emancypacyjną, polemiką ze stereotypami rasowymi, strategią „uchodzenia za białego” (passing) oraz obecnością tematów kontrowersyjnych (jak lincz i małżeństwa „międzyrasowe”).

Słowa kluczowe:

Oscar Micheaux, kino afroamerykańskie, kultura filmowa, początki kina, „film rasowy”

Allmendinger, B. (2003). The Plow and the Pen: The Pioneering Adventures of Oscar Micheaux. American Literature, 75 (3), ss. 545-569.
DOI: https://doi.org/10.1215/00029831-75-3-545   Google Scholar

Benjamin, W. (1996). Twórca jako wytwórca (tłum. J. Sikorski). W: W. Benjamin, Anioł historii. Eseje, szkice, fragmenty (ss. 163-182). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.
  Google Scholar

Bordwell, D., Thompson, K. (2002). Film History: An Introduction. New York: McGrow-Hill.
  Google Scholar

Bowser, P., Spence, L. (1996). Identity and Betrayal: The Symbol of the Unconquered and Oscar Micheaux’s „Biographical Legend”. W: D. Bernardi (red.), The Birth of Whiteness: Race and the Emergence of U.S. Cinema (ss. 56-80). New Brunswick: Rutgers University Press.
  Google Scholar

Ciraulo, D. (1998). Narrative Style in Oscar Micheaux’s „Within Our Gates”. Wide Angle, 20 (4), ss. 75-91.
DOI: https://doi.org/10.1353/wan.1998.0040   Google Scholar

Cook, D. A. (1981). A History of Narrative Film. New York: W.W. Norton & Company.
  Google Scholar

Cripps, T. (1977). Slow Fade to Black: The Negro in American Film, 1900-1942. New York: Oxford University Press.
  Google Scholar

Deleuze, G. (2008). Kino (tłum. J. Margańsk). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  Google Scholar

Drygalska, E., Pieńkowski, M. (red.) (2015). Kino afroamerykańskie: twórcy, dzieła, zjawiska. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra.
  Google Scholar

Everett, A. (2001). Returning the Gaze: A Genealogy of Black Film Criticism, 1909-1949. Durham: Duke University Press.
  Google Scholar

Field, A. N. (2015). Uplift Cinema: The Emergence of African American Film and the Possibility of Black Modernity. Durham: Duke University Press.
DOI: https://doi.org/10.1515/9780822375555   Google Scholar

Flory, D. (2005). Race, Rationality, and Melodrama: Aesthetic Response and the Case of Oscar Micheaux. The Journal of Aesthetics and Art Criticism, 63 (4), ss. 327-338.
DOI: https://doi.org/10.1111/j.0021-8529.2005.00215.x   Google Scholar

Gaines, J. (2001). Fire and Desire: Mixed-Race Movies in the Silent Era. Chicago: The University of Chicago Press.
DOI: https://doi.org/10.7208/chicago/9780226278735.001.0001   Google Scholar

Gaines, J. (2016). In-and-Out-of-Race: The Story of Noble Johnson. W: B. T. Lupack (red.), Early Race Filmmaking in America (ss. 72-87). New York: Routledge.
  Google Scholar

Gaines, J. (2016). „Within Our Gates”: From Race Melodrama to Opportunity Narrative. W: P. Bowser, J. Gaines, C. Musser (red.), Oscar Micheaux and His Circle: African-American Filmmaking and Race Cinema of the Silent Era (ss. 72-87). Bloomington: Indiana University Press.
  Google Scholar

Green, J. R. (2000). Straight Lick: The Cinema of Oscar Micheaux. Bloomington: Indiana University Press.
  Google Scholar

Hooks, B. (1991). Micheaux: Celebrating Blackness. Black American Literature Forum, 25, (2), ss. 351-360.
DOI: https://doi.org/10.2307/3041692   Google Scholar

Hutchinson, G. (1996). The Harlem Renaissance in Black and White. Cambridge: Harvard University Press.
  Google Scholar

Johnson, M. K. (1998). Stranger in a Strange Land: An African American Response to the Frontier Tradition in Oscar Micheaux’s „The Conquest: The Story of a Negro Pioneer”. Western American Literature, 33 (3), ss. 228-252.
DOI: https://doi.org/10.1353/wal.1998.0028   Google Scholar

Lubelski, T., Sowińska, I., Syska, R. (red.) (2009). Historia kina. Tom 1. Kino nieme. Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Luckett, M. (2014). Cinema and Community: Progressivism, Exhibition, and Film Culture in Chicago. Detroit: Wayne State University Press.
  Google Scholar

McGilligan, P. (2008). Oscar Micheaux. The Great and Only: The Life of America’s First Great Black Filmmaker. New York: Harper Perennial.
  Google Scholar

Musser, C. (2016). To Redream the Dreams of White Playwrights: Reappropriation and Resistance in Oscar Micheaux’s Body and Soul. W: P. Bowser, J. Gaines, C. Musser (red.), Oscar Micheaux and His Circle: African-American Filmmaking and Race Cinema of the Silent Era (ss. 97-131). Bloomington: Indiana University Press.
  Google Scholar

Nowell-Smith, G. (red.) (1996). The Oxford History of World Cinema. New York: Oxford University Press.
  Google Scholar

Regester, C. (1995). The Misreading and Rereading of African American Filmmaker Oscar Micheaux: A Critical Review of Micheaux Scholarship. Film History, 7 (4), ss. 426-449.
  Google Scholar

Regester, C. (1996). Black Films, White Censors: Oscar Micheaux Confronts Censorship in New York, Virginia, and Chicago. W: F. Couvares (red.), Movie Censorship and American Culture (ss. 159-186). Washington: Smithsonian Institution Press.
  Google Scholar

Sampson, H. T. (1995). Blacks in Black and White: A Sourcebook on Black Films. Metuchen: Scarecrow Press.
  Google Scholar

Siomopoulos, A. (2006). The Birth of a Black Cinema: Race, Reception, and Oscar Micheaux's „Within Our Gates”. The Moving Image, 6 (2), ss. 111-118.
DOI: https://doi.org/10.1353/mov.2007.0017   Google Scholar

Smith, J. D. (2001). Patrolling the Boundaries of Race: Motion Picture Censorship and Jim Crow in Virginia, 1922-1932. Historical Journal of Film, Radio and Television, 21 (3), ss. 273-291.
DOI: https://doi.org/10.1080/01439680120069416   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-05-17

Cited By / Share

Loska, K. (2022) „Oscar Micheaux i początki kina afroamerykańskiego”, Kwartalnik Filmowy, (117), s. 143–160. doi: 10.36744/kf.1031.

Autorzy

Krzysztof Loska 
https://orcid.org/0000-0003-4078-798X

Profesor zwyczajny na Uniwersytecie Jagiellońskim, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami, członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN; zajmuje się historią filmu, zwłaszcza kinem azjatyckim. Autor stu pięćdziesięciu artykułów naukowych (publikowanych w „Kwartalniku Filmowym”, „Studiach Filmoznawczych”, „Przeglądzie Kulturoznawczym”, „Ekranach”, „Kulturze Współczesnej”, „Ethosie” i in.) oraz dwunastu książek, m.in.: Dziedzictwo McLuhana – między nowoczesnością a ponowoczesnością (2001), Hitchcock: autor wśród gatunków (2002), David Cronenberg: rozpad ciała, rozpad gatunku (2003, wspólnie z A. Pitrusem), Tożsamość i media. O filmach Atoma Egoyana (2006), Poetyka filmu japońskiego (2009), Kenji Mizoguchi i wyobraźnia melodramatyczna (2012), Nowy film japoński (2013), Mistrzowie kina japońskiego (2015), Postkolonialna Europa: etnoobrazy współczesnego kina (2016), W cieniu Imperium Wschodzącego Słońca. Japoński projekt kolonialny i kultura filmowa w Azji Wschodniej (2022).

 



Statystyki

Abstract views: 40
PDF downloads: 27


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Krzysztof Loska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA