Podróż do Nowego Świata. Filmowa fikcja etnograficzna w perspektywie postkolonialnej


Abstrakt

Wychodząc od stwierdzenia Jamesa Clifforda, że etnografia jest wytworem doświadczenia podróżniczego oraz odwołując się do koncepcji Michaela Taussiga, który w swoich badaniach plemion Ameryki Południowej uwzględnił dzieje podboju kolonialnego, wpływ działalności misjonarzy oraz rolę zapożyczeń kulturowych, Loska proponuje analizę kolumbijskiego filmu W objęciach węża (El abrazo de la serpiente, 2015, reż. Ciro Guerra) w perspektywie postkolonialnej. Film ten autor odczytuje jako próbę krytycznego spojrzenia na mit Amazonii, czyli europejską fantazję stworzoną przez odkrywców i podróżników poszukujących Raju Utraconego, ale również jako opowieść o wydziedziczeniu z tradycji, utracie pamięci przez ludność rdzenną, refleksję nad skutkami przemocy kolonialnej oraz hybrydyzacji (rozumianej jako przestrzeń ścierania się wpływów i mieszania się języków).


Słowa kluczowe

Ciro Guerra; kino kolumbijskie; kolonializm; Amazonia; etnografia



Barthes, Roland. Światło obrazu. Uwagi o fotografii. Transl. Jacek Trznadel. Warszawa: Wydawnictwo KR, 1996.

Bhabha, Homi K. „The Third Space: Interview with Homi K. Bhabha”. In: Identity: Community, Culture, Difference, edited by Jonathan Rutherford, p. 207-221. London: Lawrence & Wishart, 1991.

Clifford, James. On Ethnographic Allegory. In: Writing Culture: The Poetics and Politics of Ethnography, ed. J. Clifford, G. E. Marcus, Berkeley: University of California Press ,1986.

Clifford, James. Routes: Travel and Translation in the Late Twentieth Century. Cambridge: Harvard University Press, 1997.

Conrad, Joseph. Jądro ciemności. Transl. by Magda Heydel, Kraków: Wydawnictwo Znak, 2016.

Davis, Wade. One River: Explorations and Discoveries in the Amazon Rain Forest. New York: Simon and Schuster, 1996.

Davis, Wade. The Lost Amazon: The Pioneering Expeditions of Richard Evans Schultes. Vancouver: Douglas & McIntyre, 2004.

Gandhi, Leela. Teoria postkolonialna. Wprowadzenie krytyczne. Trans. by Jacek Serwański, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008.

Graham, Tom. „Jungle Fever”. Sight and Sound 7 (2016): 42-44.

Guillén, Michael. „Embrace of the Serpent: An Interview with Ciro Guerra”. Cineaste XLI, no. 2 (2016), volhttps://www.cineaste.com/spring2016/embrace-of-the-serpent-ciro-guerra.

Hempel, Paul. „Theodor Koch-Grünberg and Visual Anthropology in Early Twentieth-Century German Anthropolog”. In: Photography, Anthropology and History: Expanding the Frame, edited by Elizabeth Edwards, Christopher Morton, p. 193-220. Farnham: Ashgate Publishing, 2009.

Jagłowski, Mieczysław. „Causes and Sources of Millenarian Messianism of the Brazilian Sertões”, Revista del CESLA 20 (2017): 225-243.

Koch-Grünberg, Theodor. Dos años entre los indios: viajes por el noroeste brasileño, 1903–1905, Bogotá: Editorial Universidad Nacional de Colombia, 1995.

Koepnick, Lutz P. „Colonial Forestry: Sylvan Politics in Werner Herzog's Aguirre and Fitzcarraldo”. New German Critique 60 (1993): 133-159.

Langness, L. L., Frank, G. “Fact, Fiction and the Ethnographic Novel”, Anthropology and Humanism Quarterly 3, no. 1-2 (1978): 18-22.

Llosa, Mario Vargas. Marzenia Celta. Transl. by Marzena Chrobak. Kraków: Wydawnictwo Znak, 2011.

Loska, Krzysztof. Postkolonialna Europa: etnoobrazy współczesnego kina, Kraków: Universitas, 2016.

Luna, Maria, Philippe Meers. „The Films of Ciro Guerra and the Making of Cosmopolitan Spaces in Colombian Cinema”. Alphaville: Journal of Film and Screen Media 14 (2017): 126–142.

Mutis, Ana María. „El abrazo de la serpiente o la re-escritura del Amazonas dentrode una ética ecológica y poscolonial”. Hispanic Research Journal 19, no. 1 (2018): 29-40.

Nawrocka, Ewa. Opowieści o Raju utraconym: Przemiany topiki Raju w hispanoamerykańskiej powieści o selwie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2010.

Pratt, Mary Louise. Imperialne spojrzenie: Pisarstwo podróżnicze a transkulturacja. Transl. by Ewa Elżbieta Nowakowska. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2011.

Sá, Lúcia. „Germans and Indians in South America: Ethnography and the Idea of Text”. In: Myth: A New Symposium, edited by Gregory Schrempp, William Hansen, p. 61-71. Bloomington: Indiana University Press, 2002.

Schmidt, Nancy J. “Ethnographic Fiction: Anthropology’s Hidden Literary Style”, Anthropology and Humanism Quarterly 9, no. 4 (1984): 11-14.

Schultes, Richard Evans, Albert Hofmann, Christian Rätsch. Plants ot the Gods Their Sacred, Healing, and Hallucinogenic Powers. Rochester: Healing Arts Press, 2001.

Sierra, G.P. La fiebre del caucho en Colombia, Bogotá 2011, http://www.banrepcultural.org/blaavirtual/revistas/credencial/octubre2011/la-fiebre-del-caucho-en-colombia.

Taussig, Michael. Shamanism, Colonialism, and the Wild Man: A Study in Terror and Healing, Chicago: Chicago University Press, 1987.

White, Hayden. Proza historyczna. Transl. by Ewa Domańska, Kraków: Universitas 2009.

Wright, Robin M., Jonathan D. Hill. „History, Ritual, and Myth: Nineteenth Century Millenarian Movements in the Northwest Amazon”, Ethnohistory 33, no. 1 (1986): 31-54.

Pobierz

Opublikowane : 2019-12-31


Loska, K. (2019) „Podróż do Nowego Świata. Filmowa fikcja etnograficzna w perspektywie postkolonialnej”, Kwartalnik Filmowy, (107), s. 88-98. doi: 10.36744/kf.159.

Krzysztof Loska  krzysztof.loska@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4078-798X

Profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, dyrektor Instytutu Sztuk Audiowizualnych tamże, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami, redaktor naczelny „TransMissions: Journal of Film & Media Studies”. Zajmuje się kulturą japońską i historią filmu. Autor publikacji naukowych, w tym dwunastu książek, m.in.: Dziedzictwo McLuhana – między nowoczesnością a ponowoczesnością (2001), Hitchcock: autor wśród gatunków (2002), David Cronenberg: rozpad ciała, rozpad gatunku (2003, wspólnie z A. Pitrusem), Tożsamość i media. O filmach Atoma Egoyana (2006), Poetyka filmu japońskiego (2009), Kenji Mizoguchi i wyobraźnia melodramatyczna (2012), Nowy film japoński (2013), Mistrzowie kina japońskiego (2015), Postkolonialna Europa: etnoobrazy współczesnego kina (2016).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA