Życie w cieniu elektrowni atomowej (Fukushima – dziesięć lat później)


Abstrakt

Tematem artykułu są filmy poświęcone skutkom skażenia promieniotwórczego, do którego doszło w marcu 2011 r. w wyniku awarii elektrowni atomowej Fukushima Daiichi. Wychodząc od koncepcji katastrofy w ujęciu francuskich filozofów – Jacques’a Derridy, Maurice’a Blanchota i Jeana-Luca Nancy’ego – autor skupia się na sposobach przedstawia­nia tego tematu w japońskich filmach dokumentalnych i fabularnych, których twórcy próbowali uczynić widzialnym to, co niewyobrażalne, mierzyli się z dylematami etycznymi oraz zastanawiali się nad kwestią odpowiedzialności człowieka za otaczający świat i klęski żywiołowe spowodowane jego działalnością.


Słowa kluczowe

katastrofa w Fukushimie; skażenie promieniotwórcze; środowisko naturalne



Blanchot, M. (1986). The Writing of the Disaster (tłum. A. Smock). Lincoln: University of Nebraska Press.

Braidotti, R. (2014). Po człowieku (tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Brylska, A. (2020). Radioaktywne kwiaty wiśni. Relacje Japończyków ze skażonymi obszarami wokół elektrowni Fukushima Daiichi. Teksty Drugie, (1), ss. 134-151.

Clarke, J. (2020). Apocalyptic Sublimes and the Recalibration of Distance: Doing Art-Anthropology in Post-Disaster Japan. W: P. Schorch, M. Saxer, M. Elders (red.), Exploring Materiality and Connectivity in Anthropology and Beyond (ss. 172-190). London: UCL Press.

Derrida, J. (2018). O apokalipsie (tłum. I. Boruszkowska, K. Wojtasik). Kraków: Wydawnictwo Eperons-Ostrogi.

DiNitto, R. (2014). Narrating the Cultural Trauma of 3/11: The Debris of Post-Fukushima Literature and Film. Japan Forum, 26 (3), ss. 340-360.

Domenach, É. (2015). Fukushima en cinéma. Voix du cinéma japonais / Fukushima in Film: Voices from Japanese Cinema. Tōkyō: The University of Tokyo Center for Philosophy.

Dupuy, J.-P. (2002). Pour un catastrophisme éclairé: Quand l’impossible est certain. Paris: Seuil.

Fujiki, H. (2016). Networking Citizens through Film Screenings: Cinema and Media in Post-3.11 Social Movements. W: P. W. Galbraith, J. G. Karlin (red.), Media Convergence in Japan (ss. 60-87). Kinema Club.

Fujiki, H. (2017). Problematizing Life: Documentary Films on the 3.11 Nuclear Catastrophe. W: B. Geilhorn, K. Iwata-Weickgenannt (red.), Fukushima and the Arts: Negotiating Nuclear Disaster (ss. 90-109). New York: Routledge.

Gerow, A. (2015). Shinozaki Makoto’s Sharing and Cinema after 3.11. www.aarongerow.com/news/shinozaki-makotos-sharing.html

Haraway, D. (2012). Manifest gatunków stowarzyszonych (tłum. J. Bednarek). W: A. Gajewska (red.), Teorie wywrotowe. Antologia przekładów (ss. 241-260). Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Hirano, K. (2014). 311: Documenting a Catastrophe as a National Experience. Rethinking History, 18 (3), ss. 378-390.

Iwata-Weickgenannt, K. (2017). Gendering „Fukushima”: Resistance, Self-Responsibility, and Female Hysteria in Sono Sion’s „Land of Hope”. W: B. Geilhorn, K. Iwata-Weickgenannt (red.), Fukushima and the Arts: Negotiating Nuclear Disaster (ss. 110-126). New York: Routledge.

Iwata-Weickgenannt, K., Geilhorn, B. (2017). Negotiating Nuclear Disaster: An Introduction. W: B. Geilhorn, K. Iwata-Weickgenannt (red.), Fukushima and the Arts: Negotiating Nuclear Disaster (ss. 1-20). New York: Routledge.

Kiejziewicz, A. (2017). The Nuclear Technology Debate Returns: Narratives About Nuclear Power in Post-Fukushima Japanese Films. TransMissions: The Journal of Film and Media Studies, 2 (1), ss. 117-131.

Kubiak Ho-Chi, B. (2018). Zwierzęta a Wielkie Trzęsienie Ziemi w Japonii Wschodniej w filmach dokumentalnych Shishido Daisuke i Matsubary Tamotsu. W: B. Kubiak Ho-Chi, Y. Fujii-Karpoluk (red.), Zwierzęta w kulturze japońskiej. Warszawa: Polska Fundacja Japonistyczna.

Kuroda, T. (red.) (2016). 10 lekcji z Fukushimy w celu ochrony ludzi przed katastrofą nuklearną (tłum. zbiorowe). Warszawa: Komitet Broszury Fukushima, Strefa Zieleni.

Manning, E. (2016). Ten Propositions for Research-Creation. W: N. Colin, S. Sachsenmaier (red.), Collaboration in Performance Practice: Premises, Workings and Failures (ss. 133-141). Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Maurer, K. (2016). Translating Catastrophes: Yoko Tawada’s Poetic Responses to the 2011 Tōhoku Earthquake, the Tsunami, and Fukushima. New German Critique, 43 (1), ss. 171-194.

Nancy, J.-L. (2015). After Fukushima: The Equivalence of Catastrophes (tłum. C. Mandell). New York: Fordham University Press.

O’Neill, D. (2019). Rewilding Futures: Japan’s Nuclear Exclusion Zone and Post 3.11 Eco-Cinema. Journal of Japanese and Korean Cinema, 11 (1), ss. 85-100.

Schilling, M. (2015, 4 marca). In the Cinematic Wake of the Fukushima Nuclear Disaster. The Japan Times. https://www.japantimes.co.jp/culture/2015/03/04/films/cinematic-wake-fukushima-nuclear-disaster/

Shukin, N. (2016). The Biocapital of Living – and the Art of Dying – After Fukushima. Postmodern Culture, 26 (2).

Sontag, S. (2010). Widok cudzego cierpienia (tłum. S. Magala). Kraków: Karakter.

Thouny, C. (2015). The Land of Hope: Planetary Cartographies of Fukushima, 2012. Mechademia: Second Arc, 10, ss. 17-34.

Tonaki, Y. (2016). La banalité résiliente des catastrophe: „d’Après Fukushima” de Jean-Luc Nancy, Rue Descartes, 88, ss. 66-83.

Wada-Marciano, M. (2019). What Animals, Women, Children, and Foreigners Can Tell Us About Fukushima. Journal of Japanese and Korean Cinema, 11 (1), ss. 35-54.

Weston, K. (2017). Animate Planet: Making Visceral Sense of Living in a High‐Tech Ecologically Damaged World. Durham: Duke University.

Yoneyama, S. (2017). Animism: A Grassroots Response to Socioenvironmental Crisis in Japan. W: T. Morris-Suzuki, E. J. Soh (red.), New Worlds from Below: Informal Life Politics and Grassroots Action in Twenty-First-Century Northeast Asia (ss. 99-130). Acton: ANU Press.

Zalasiewicz, J., i in. (2014). When Did the Anthropocene Begin? A Mid-Twentieth Century Boundary Level is Stratigraphically Optimal. Quaternary International, 383, ss. 196-203.

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Loska, K. (2021) „Życie w cieniu elektrowni atomowej (Fukushima – dziesięć lat później)”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 145-163. doi: 10.36744/kf.748.

Krzysztof Loska  krzysztof.loska@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4078-798X

Profesor zwyczajny na Uniwersytecie Jagiellońskim, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami, członek Komitetu Nauk o Sztuce PAN; zajmuje się historią filmu, zwłaszcza kinem azjatyckim. Autor stu pięćdziesięciu artykułów naukowych (publikowanych w „Kwartalniku Filmowym”, „Studiach Filmoznawczych”, „Przeglądzie Kulturoznawczym”, „Ekranach”, „Kulturze Współczesnej”, „Ethosie” i in.) oraz dwunastu książek, m.in.: Dziedzictwo McLuhana – między nowoczesnością a ponowoczesnością (2001), Hitchcock: autor wśród gatunków (2002), David Cronenberg: rozpad ciała, rozpad gatunku (2003, wspólnie z A. Pitrusem), Tożsamość i media. O filmach Atoma Egoyana (2006), Poetyka filmu japońskiego (2009), Kenji Mizoguchi i wyobraźnia melodramatyczna (2012), Nowy film japoński (2013), Mistrzowie kina japońskiego (2015), Postkolonialna Europa: etnoobrazy współczesnego kina (2016).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA