Postkino a feminizm: doświadczanie, materialność i przemieszczenia

Oryginalny artykuł naukowy; materiał recenzowany; zgłoszono: 2025.12.08; zrecenzowano: 2026.01.25; przyjęto: 2026.02.09

Małgorzata Radkiewicz

m.radkiewicz@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-6387-0810

Abstrakt

W artykule autorka analizuje pojęcie postkina z perspektywy feministycznej, wskazując materialność i przemieszczenie jako kluczowe kategorie opisu współczesnych praktyk audiowizualnych. Sięgając do teorii postnika i feministycznych koncepcji cielesności, pokazuje, że nowe formy filmowe nie zrywają z tradycją, lecz ją przekształcają. Centralne miejsce w jej rozważaniach zajmuje twórczość Jennifer Reeves, która przez pracę z taśmą 16 mm, recykling materiałów i organiczne działania na tworzywie filmowym eksponuje związki między materią medium, dotykowością i doświadczeniem kobiecym. Wprowadzone w wywód analizy filmów Słońce (Sonne, 2020) Kurdwin Ayub i Na wschód od Wall (East of Wall, 2025) Kate Beecroft pozwalają dostrzec, że włączanie do tkanki filmowej nagrań ze smartfonów także może stanowić akt feministycznej autokreacji. Odwołując się do przemyśleń Laury Mulvey i Martine Beugnet, a także do teorii Francesca Casettiego i Andrei Pinotti, autorka dowodzi, że feministyczne praktyki postkina łączą materialność, technologiczną hybrydyczność i posthumanistyczne ujęcia relacji między ciałem, medium i środowiskiem.


Oświadczenie o konflikcie interesów

Autorka nie zgłosiła żadnego potencjalnego konfliktu interesów.

Słowa kluczowe:

postkino, feminizm, materialność, przemieszczenie

Beugnet, M., Mulvey, L. (2018). Film, Corporeality, Transgressive Cinema: A Feminist Perspective. Amsterdam: Amsterdam University Press.
  Google Scholar

Bhandari, A., Bimo, S. (2022). Why’s Everyone on TikTok Now? The Algorithmized Self and the Future of Self-Making on Social Media. Social Media + Society, 8 (1), ss. 1-11. https://doi.org/10.1177/20563051221086241
DOI: https://doi.org/10.1177/20563051221086241   Google Scholar

Braidotti, R. (2021). Post-Human Feminism. Cambridge: Polity Press.
  Google Scholar

Casetti, F. (2016). The Relocation of Cinema. W: S. Denson, J. Leyda (red.), Post-Cinema: Theorizing 21st-Century Film (ss. 569-615). Falmer: Reframe Books.
  Google Scholar

Casetti, F., Pinotti, A. (2020). Post-Cinema Ecology. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 193-217). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.5117/9789463727235_CH11   Google Scholar

Chateau, D., Moure, J. (2020). Introduction. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 13-24). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1b0fvtp.5   Google Scholar

Denson, S., Leyda, J. (2016). Perspectives on Post-Cinema: An Introduction. W: S. Denson, J. Leyda (red.), Post-Cinema: Theorizing 21st-Century Film (ss. 1-19). Falmer: Reframe Books.
  Google Scholar

Dolphijn, R., van der Tuin, I. (2012). New Materialism: Interviews and Cartographies. Ann Arbor: Open Humanities Press.
DOI: https://doi.org/10.3998/ohp.11515701.0001.001   Google Scholar

Fossati, G., van den Oever, A. (2020). The Twenty-First-Century Post-Cinematic Ecology of the Film Museum: Theorizing a Film Archival Practice in Transition – A Dialogue. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 129-141). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1b0fvtp.11   Google Scholar

Juhasz, A. (2006). Video Remains: Nostalgia, Technology, and Queer Archive Activism. GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies, 12 (2), ss. 319-328.
DOI: https://doi.org/10.1215/10642684-12-2-319   Google Scholar

Land, B. (2025, luty). Sundance Audience Award Winner „East of Wall” Sells to Sony Pictures Classics. Variety. https://variety.com/2025/film/news/sundance-audienceaward-winner-east-of-wall-sells-sony-pictures-classics-1236300243/
  Google Scholar

Michałowska, M. (2024). Materia(ł) fotografii. Obrazy środowiska przyrodniczego we współczesnych praktykach wizualnych. Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Mulvey, L., Backman Rogers, A. (2015). Preface. W: L. Mulvey, A. Backman Rogers (red.), Feminisms: Diversity, Difference, and Multiplicity in Contemporary Film Cultures (ss. 10-14). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.1515/9789048523634-002   Google Scholar

Neimanis, A. (2022). Ciała wodne. Posthumanistyczna fenomenologia feministyczna (tłum. S. Królak). Warszawa: Aletheia.
  Google Scholar

Reeves, J. (2025, wrzesień). Director’s Statement. JenniferReevesFilm. https://www.jenniferreevesfilm.com/pages/artpage_1.php?page=25
  Google Scholar

Revelles-Benavente, B., Ernst, W., Rogowska-Stangret, M. (2020) (red.). Feminist New Materialisms: Activating Ethico-Politics Through Genealogies in Social Sciences. Basel: MDPI Books.
DOI: https://doi.org/10.3390/socsci8110296   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2026-04-07

Cited By / Share

Radkiewicz, M. (2026) „Postkino a feminizm: doświadczanie, materialność i przemieszczenia”, Kwartalnik Filmowy, (133), s. 33–52. doi: 10.36744/kf.4743.

Autorzy

Małgorzata Radkiewicz 
m.radkiewicz@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0001-6387-0810

Prof. dr hab., filmoznawczyni; pracuje w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie kieruje Katedrą Historii Filmu Polskiego. Zajmuje się problematyką tożsamości kulturowej oraz twórczością kobiet w kinie, fotografii i sztuce współczesnej. Wyrazem jej zainteresowań są publikacje: W poszukiwaniu sposobu ekspresji. O filmach Jane Campion i Sally Potter (2001), Władczynie spojrzenia. Teoria filmu a praktyka reżyserek i artystek (2010). Ponadto jest autorką książek: Derek Jarman. Portret indywidualisty (2003), „Młode wilki” polskiego kina. Kategoria gender a debiuty lat 90. (2006) oraz Oblicza kina queer (2014). W latach 2015-2018 koordynatorka projektu badawczego Narodowego Centrum Nauki Pionierki z kamerą. Kobiety w kinie i fotografii w Galicji 1896-1945, podsumowanego w licznych artykułach. Jako stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2015 r. prowadziła badania opublikowane w monografii Modernistki o kinie. Kobiety w polskiej krytyce i publicystyce filmowej 1918-1939 (2016). Członkini Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego oraz Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami.



Statystyki

Abstract views: 10
PDF downloads: 0


Licencja

Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Radkiewicz

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.


Inne teksty tego samego autora

1 2 > >>