Postkino a feminizm: doświadczanie, materialność i przemieszczenia
Małgorzata Radkiewicz
m.radkiewicz@uj.edu.plUniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-6387-0810
Abstrakt
W artykule autorka analizuje pojęcie postkina z perspektywy feministycznej, wskazując materialność i przemieszczenie jako kluczowe kategorie opisu współczesnych praktyk audiowizualnych. Sięgając do teorii postnika i feministycznych koncepcji cielesności, pokazuje, że nowe formy filmowe nie zrywają z tradycją, lecz ją przekształcają. Centralne miejsce w jej rozważaniach zajmuje twórczość Jennifer Reeves, która przez pracę z taśmą 16 mm, recykling materiałów i organiczne działania na tworzywie filmowym eksponuje związki między materią medium, dotykowością i doświadczeniem kobiecym. Wprowadzone w wywód analizy filmów Słońce (Sonne, 2020) Kurdwin Ayub i Na wschód od Wall (East of Wall, 2025) Kate Beecroft pozwalają dostrzec, że włączanie do tkanki filmowej nagrań ze smartfonów także może stanowić akt feministycznej autokreacji. Odwołując się do przemyśleń Laury Mulvey i Martine Beugnet, a także do teorii Francesca Casettiego i Andrei Pinotti, autorka dowodzi, że feministyczne praktyki postkina łączą materialność, technologiczną hybrydyczność i posthumanistyczne ujęcia relacji między ciałem, medium i środowiskiem.
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
postkino, feminizm, materialność, przemieszczenieBibliografia
Beugnet, M., Mulvey, L. (2018). Film, Corporeality, Transgressive Cinema: A Feminist Perspective. Amsterdam: Amsterdam University Press.
Google Scholar
Bhandari, A., Bimo, S. (2022). Why’s Everyone on TikTok Now? The Algorithmized Self and the Future of Self-Making on Social Media. Social Media + Society, 8 (1), ss. 1-11. https://doi.org/10.1177/20563051221086241
DOI: https://doi.org/10.1177/20563051221086241
Google Scholar
Braidotti, R. (2021). Post-Human Feminism. Cambridge: Polity Press.
Google Scholar
Casetti, F. (2016). The Relocation of Cinema. W: S. Denson, J. Leyda (red.), Post-Cinema: Theorizing 21st-Century Film (ss. 569-615). Falmer: Reframe Books.
Google Scholar
Casetti, F., Pinotti, A. (2020). Post-Cinema Ecology. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 193-217). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.5117/9789463727235_CH11
Google Scholar
Chateau, D., Moure, J. (2020). Introduction. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 13-24). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1b0fvtp.5
Google Scholar
Denson, S., Leyda, J. (2016). Perspectives on Post-Cinema: An Introduction. W: S. Denson, J. Leyda (red.), Post-Cinema: Theorizing 21st-Century Film (ss. 1-19). Falmer: Reframe Books.
Google Scholar
Dolphijn, R., van der Tuin, I. (2012). New Materialism: Interviews and Cartographies. Ann Arbor: Open Humanities Press.
DOI: https://doi.org/10.3998/ohp.11515701.0001.001
Google Scholar
Fossati, G., van den Oever, A. (2020). The Twenty-First-Century Post-Cinematic Ecology of the Film Museum: Theorizing a Film Archival Practice in Transition – A Dialogue. W: D. Chateau, J. Moure (red.), Post-Cinema: Cinema in the Post-Art Era (ss. 129-141). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1b0fvtp.11
Google Scholar
Juhasz, A. (2006). Video Remains: Nostalgia, Technology, and Queer Archive Activism. GLQ: A Journal of Lesbian and Gay Studies, 12 (2), ss. 319-328.
DOI: https://doi.org/10.1215/10642684-12-2-319
Google Scholar
Land, B. (2025, luty). Sundance Audience Award Winner „East of Wall” Sells to Sony Pictures Classics. Variety. https://variety.com/2025/film/news/sundance-audienceaward-winner-east-of-wall-sells-sony-pictures-classics-1236300243/
Google Scholar
Michałowska, M. (2024). Materia(ł) fotografii. Obrazy środowiska przyrodniczego we współczesnych praktykach wizualnych. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Mulvey, L., Backman Rogers, A. (2015). Preface. W: L. Mulvey, A. Backman Rogers (red.), Feminisms: Diversity, Difference, and Multiplicity in Contemporary Film Cultures (ss. 10-14). Amsterdam: Amsterdam University Press.
DOI: https://doi.org/10.1515/9789048523634-002
Google Scholar
Neimanis, A. (2022). Ciała wodne. Posthumanistyczna fenomenologia feministyczna (tłum. S. Królak). Warszawa: Aletheia.
Google Scholar
Reeves, J. (2025, wrzesień). Director’s Statement. JenniferReevesFilm. https://www.jenniferreevesfilm.com/pages/artpage_1.php?page=25
Google Scholar
Revelles-Benavente, B., Ernst, W., Rogowska-Stangret, M. (2020) (red.). Feminist New Materialisms: Activating Ethico-Politics Through Genealogies in Social Sciences. Basel: MDPI Books.
DOI: https://doi.org/10.3390/socsci8110296
Google Scholar
Autorzy
Małgorzata Radkiewiczm.radkiewicz@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0001-6387-0810
Prof. dr hab., filmoznawczyni; pracuje w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie kieruje Katedrą Historii Filmu Polskiego. Zajmuje się problematyką tożsamości kulturowej oraz twórczością kobiet w kinie, fotografii i sztuce współczesnej. Wyrazem jej zainteresowań są publikacje: W poszukiwaniu sposobu ekspresji. O filmach Jane Campion i Sally Potter (2001), Władczynie spojrzenia. Teoria filmu a praktyka reżyserek i artystek (2010). Ponadto jest autorką książek: Derek Jarman. Portret indywidualisty (2003), „Młode wilki” polskiego kina. Kategoria gender a debiuty lat 90. (2006) oraz Oblicza kina queer (2014). W latach 2015-2018 koordynatorka projektu badawczego Narodowego Centrum Nauki Pionierki z kamerą. Kobiety w kinie i fotografii w Galicji 1896-1945, podsumowanego w licznych artykułach. Jako stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2015 r. prowadziła badania opublikowane w monografii Modernistki o kinie. Kobiety w polskiej krytyce i publicystyce filmowej 1918-1939 (2016). Członkini Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego oraz Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami.
Statystyki
Abstract views: 10PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Radkiewicz

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Małgorzata Radkiewicz, Migracyjne kino „w drodze” , Kwartalnik Filmowy: Nr 107 (2019): Podróż, (e)migracja, pielgrzymka
- Małgorzata Radkiewicz, Okiem awangardzistki. Kwestia formy w refleksji i realizacjach filmowych Germaine Dulac , Kwartalnik Filmowy: Nr 115 (2021): Film formy, film treści
- Małgorzata Radkiewicz, Dom jako „materia w procesie” w projektach artystycznych i filmowych , Kwartalnik Filmowy: Nr 110 (2020): Poza człowiekiem
- Małgorzata Radkiewicz, Filmowe impresje Andrzeja Własta , Kwartalnik Filmowy: Nr 107 (2019): Podróż, (e)migracja, pielgrzymka
- Małgorzata Radkiewicz, Filmowy zapis Arabskiej Wiosny , Kwartalnik Filmowy: Nr 105-106 (2019): Kino wobec transformacji ustrojowych
- Małgorzata Radkiewicz, Eksperymenty z tożsamością w kinie queer , Kwartalnik Filmowy: Nr 82 (2013): Eksperyment. Film i sztuki audiowizualne
- Małgorzata Radkiewicz, Filmowe krajobrazy epoki antropocenu: eksploracja, eksploatacja, trwanie , Kwartalnik Filmowy: Nr 122 (2023): Krajobrazy, panoramy, terytoria
- Małgorzata Radkiewicz, „Dokumenty obrazowe” w polskiej refleksji i praktyce filmowej do roku 1927 , Kwartalnik Filmowy: Nr 112 (2020): Polski dokument, polska animacja
- Małgorzata Radkiewicz, Kinowa „mobilność wyobrażeniowa” – „Na fali” Kathryn Bigelow i remake Ericsona Core’a , Kwartalnik Filmowy: Nr 97-98 (2017): Wędrujące motywy
- Małgorzata Radkiewicz, „Wojny na narracje”: „Wałęsa. Człowiek z nadziei” Andrzeja Wajdy i kobieca historia („herstory”) Solidarności , Kwartalnik Filmowy: Nr 92 (2015): Kino polskie i polityka


