Czy można wybaczyć Leni Riefenstahl?

Marek Hendrykowski

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska)

Abstrakt

Twórczość filmowa Leni Riefenstahl domaga się dzisiaj ponownego odczytania w kontekście jej miejsca w historii światowego dokumentu. Nie negując samej przynależności tych filmów do kanonu kina lat 30., autor przyprowadza krytykę dotychczasowego sposobu ich analizy i historycznofilmowej interpretacji w kategoriach sztuki filmowej. Jeśli film dokumentalny rozumie się jako mechaniczną rejestrację określonego wycinka rzeczywistości przed kamerą, to Zwycięstwo wiary, Triumf woli i Olimpiada zyskują status pełnoprawnych dokumentów. Problem w tym, że – zgodnie z klasyczną definicją Arystotelesa – ethos stanowi synonim wiarygodności. Usuwając z refleksji nad dokumentem perspektywę etyczną oraz kategorię prawdy, bezkrytycznie otwieramy drogę ekranowemu kłamstwu i niczym nieograniczonej manipulacji przekazem. Hendrykowski stawia pytanie o to, czy historyk kina może całkowicie pominąć perspektywę etyczną omawianego dzieła, wpisując je w sferę tradycji kina i sztuki filmowej bez refleksji nad jego (nie)wiarygodnością. Autor uważa, że nie tyle same instrumenty badawcze, ile obrany sposób opisu, analizy i interpretacji integralnie łączy w sobie zagadnienia metodologiczne i etyczne, przed którymi staje badacz dziejów kina.


Słowa kluczowe:

Leni Riefenstahl, etyka, propaganda, nazizm

Goebbels Joseph. 2013. Dzienniki. Tom 1: 1923-1939, tom 2: 1939-1943. Wybór i przekład Eugeniusz Cezary Król. Warszawa
  Google Scholar

Kael Pauline. 1972. Deeper Into Movies. Boston-Toronto
  Google Scholar

Klemperer Victor. 1983. LTI. Lingua Tertii Imperii (Język Trzeciej Rzeszy). Notatki filologa. Przeł. Juliusz Zychowicz. Wrocław
  Google Scholar

Riefenstahl Leni. 2003. Pamiętniki. Przeł. Jacek Łaszcz. Warszawa
  Google Scholar

Toeplitz Jerzy. Historia sztuki filmowej, tom IV: 1934-1939
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2015-06-30

Cited By / Share

Hendrykowski, M. (2015) „Czy można wybaczyć Leni Riefenstahl?”, Kwartalnik Filmowy, (89-90), s. 166–174. doi: 10.36744/kf.2329.

Autorzy

Marek Hendrykowski 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Polska

Historyk i teoretyk filmu, prof. zw. w Katedrze Filmu, Telewizji i No­wych Mediów Uniwersytetu im. Adama Mickie­wicza, redaktor senior czasopisma „IMAGES”; wydał m.in.: Film jako źródło historyczne (2000), Popiół i diament (2008), Komeda (2009), Eroica (2011), Film i moda (2011), Andrzej Munk (2011), Do widzenia, do jutra (2012), Morgenstern (2012), Semiotyka ruchomych obrazów (2014), Współczesna adaptacja filmowa (2014).

 



Statystyki

Abstract views: 39
PDF downloads: 20


Licencja

Prawa autorskie (c) 2015 Marek Hendrykowski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.