Saturn – wstydliwe (?) początki austriackiego filmu fabularnego

Beata Kosińska-Krippner

Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk
https://orcid.org/0000-0001-8096-9708

Abstrakt

Johann Schwarzer (1880-1914) założył w Wiedniu pierwszą austriacką wytwórnię filmową, Saturn-Film, w której w latach 1906-1910 powstawały wyłącznie filmy erotyczne, dzisiaj uznane za pierwsze filmy fabularne zrealizowane w Austrii przez Austriaków. Dzięki intensywnym międzynarodowym poszukiwaniom pracownikom Österreichische Filmarchiv udało się odnaleźć w sumie ponad 30 produkcji z tej wytwórni, przez lata uznawanych za zaginione. W tekście została naszkicowana krótka historia Saturna i charakterystyka wybranych filmów Schwarzera. Autorka wskazała też na problemy z zaakceptowaniem przez niektórych austriackich badaczy erotycznych początków rodzimej kinematografii, czego skutkiem było zniekształcanie historycznej rekonstrukcji filmografii austriackiej.

Słowa kluczowe:

Johann Schwarzer, Saturn-Film, pierwsze austriackie filmy fabularne, filmy erotyczne, kino austriackie

Achenbach, M., Ballhausen, T. (2014). Ein „Wiener Genre”? Zur Erfolgs- und Zensurgeschichte der Saturn-Film (1906-1910). W: J. Roschlau (red.), Kunst unter Kontrolle Filmzensur in Europa (ss. 34-43). München: Ein CineGraph Buch: edition text + kritik.
  Google Scholar

Achenbach, M., Caneppele, P. (1998). Saturn: The Erotic Beginnings of Austrian Cienamtography. Journal of Film Preservation, 57, s. 13-14.
  Google Scholar

Achenbach, M., Caneppele, P., Kieninger, E. (1999). Projektionen der Sehnsucht. Saturn. Die erotischen Anfänge der österreichischen Kinematographie (seria: Edition Film und Text 1). Wien: Filmarchiv Austria.
  Google Scholar

Ballhausen, T. (2002). Geschnitten, Verboten, Vernichtet. Notizen zur österreichischen Filmzensurgeschichte bis 1938. Biblos, 51 (2), ss. 203-214.
  Google Scholar

Büttner, E., Dewald, C. (2002). Das tägliche Brennen. Eine Geschichte des österreichischen Films von den Anfängen bis 1945. Salzburg – Wien: Residenz Verlag.
  Google Scholar

Clark, K. (1998). Akt. Studium idealnej formy. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
  Google Scholar

Didi-Hubermann, G. (2006). Venus öffnen: Nacktheit, Traum, Grausamkeit. Zürich – Berlin: Diaphenes.
  Google Scholar

Erdman, A. L. (2004). Blue Vaudeville: Sex, Morals and the Mass Marketing of Amusement, 1895-1915. Jefferson – London: McFarland.
  Google Scholar

Fritz, W. (1981). Kino in Österreich. Der Stummfilm 1896-1930. Wien: Österreichischer Bundesverlag.
  Google Scholar

Fritz, W. (1997). Im Kino erlebe ich die Welt. 100 Jahre Kino und Film in Österreich. Wien – München: Verlag Christian Brandstätter.
  Google Scholar

Kieninger, E. (1992). Das klassische Wanderkino 1896-1914. Praca dyplomowa: Wien.
  Google Scholar

Kieninger, E. (1993). A la Lumière: Der Weiner Filmpionier Gottfried Findeis und die erste Periode ambulanter Kinokultur in Österreich 189601899. Medien und Zeit. Forum für historische Kommunikationsforschung, 4, s. 14-26.
  Google Scholar

Kleinspehn, T. (1989). Sehen und Identität in der Kultur der Neuzeit. Reinbek bei Hamburg: Rowohlt.
  Google Scholar

Krenn, G. (1993). „Von Stufe zu Stufe”. Heinz Hanus und die Anfänge der österreichischen Spielfilmproduktion. Wien: Österreichisches Filmarchiv.
  Google Scholar

Nead, L. (1992). The Female Nude: Art, Obscenity and Sexuality. London – New York: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203328194   Google Scholar

Phillips, s. R. (2006). Modeling Life: Art Models Speak about Nudity, Sexuality, and the Creative Process. Albany: State University of New York Press.
  Google Scholar

Reichhold, C. (2018). 100xÖsterreich. Film. Wien: Amalthea Signum Verlag.
  Google Scholar

Riemer, W. (2004). The Cultural Status of Early Austrian Cinema and Film. Modern Austrian Literature, 37 (3-4), ss. 1-12.
  Google Scholar

Štábla, Z. (1971). Queries Concerning the Hořice Passion Film, Prague: Film Institute.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-05-17

Cited By / Share

Kosińska-Krippner, B. (2022) „Saturn – wstydliwe (?) początki austriackiego filmu fabularnego”, Kwartalnik Filmowy, (117), s. 124–142. doi: 10.36744/kf.1101.

Autorzy

Beata Kosińska-Krippner 
https://orcid.org/0000-0001-8096-9708

Doktor nauk humanistycznych w zakresie filmoznawstwa i medioznawstwa; adiunkt w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk; w latach 2011-2020 kierownik Zakładu Antropologii Kultury, Filmu i Sztuki Audiowizualnej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk; członkini redakcji „Kwartalnika Filmowego”, w którym w latach 1993-2003 publikowała m.in. doroczną kronikę wydarzeń filmowych. Prace naukowe z zakresu historii oraz teorii filmu i telewizji publikowała m.in. w „Kwartalniku Filmowym” i tomach zbiorowych. Współpracowała z kwartalnikiem „Polish Culture” (1997-2015). Zasiadała w jury Międzynarodowego Festiwalu Filmów Krótkometrażowych w Lublinie (2013-2014) oraz była członkinią komisji ekspertów przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego (2012-2014). Członkini Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Zajmuje się filmem dokumentalnym w kontekście hybrydowych gatunków granicznych (m.in. mockdokumentem i docusoap), historią i teorią gatunków filmowych i telewizyjnych oraz kinem austriackim.



Statystyki

Abstract views: 334
PDF downloads: 33


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Beata Kosińska-Krippner

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA