Gwinejczyk na Alexanderplatz, czyli o możliwości zanieczyszczenia dominującej narracji


Abstrakt

Czy między życiem w Republice Weimarskiej i współczesnej Republice Federalnej Niemiec istnieją jakieś punkty styczne? Czy los niemieckiego robotnika, mieszkańca Berlina pod koniec lat 20. XX w. można porównać do egzystencji afrykańskiego uchodźcy mieszkającego w stolicy Niemiec dziś? I w końcu: czy możliwe jest takie uwspółcześnienie i remediatyzacja opowieści, by różnica czasowa (niemal sto lat) i medialna (książka – film) istniejąca między jej jedną i drugą wersją nie pozbawiła tejże opowieści uroku i mądrości, jednym słowem: sensu? Odpowiedź na wszystkie pytania brzmi: tak. Autorka artykułu analizuje podobieństwa i różnice między powieścią Berlin Alexanderplatz: Dzieje Franciszka Biberkopfa Alfreda Döblina (1929) i filmem Berlin Alexanderplatz Burhana Qurbaniego (2020) w kontekście wybranych wątków teorii postkolonialnej, determinizmu społecznego oraz kategorii abiektu i ofiary Thomasa Elsaessera.


Słowa kluczowe

Burhan Qurbani; Alfred Döblin; współczesne migracje; postkolonializm; determinizm społeczny; abiekt; ofiara



[b. a.] (2017, 25 października). Museum in Berlin-Kreuzberg nimmt Drogendealer in Schutz. Monopol-magazin.de. https://www.monopol-magazin.de/museum-berlin-kreuzberg-drogendealer-schutz

[b. a.] (2018). Andere Heimaten: Herkunft und Migrationsrouten von Drogenverkäufern in Berliner Parks by Scott Holmquist. Andereheimaten.website. https://www.andereheimaten.website/home.html

Döblin, A. (1979). Berlin Alexanderplatz: Dzieje Franciszka Biberkopfa (tłum. I. Czermakowa). Warszawa: Czytelnik. (Publikacja oryginału: 1929).

Elsaesser, T. (2005). European Cinema: Face to Face with Hollywood. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Elsaesser, T. (2018). European Cinema and Continental Philosophy: Film As Thought Experiment. London: Bloomsbury.

Elsaesser, T. (2019). Das Kino der abjekten Affekte. Mediaesthetics.org. https://www.mediaesthetics.org/index.php/mae/article/view/78/176

Fanon, F. (2020). Czarna skóra, białe maski (tłum. U. Kropiwiec). Kraków: Karakter. (Publikacja oryginału: 1952).

Gierczynski-Bocandé, U., Gehrold, S. (2009). Guinea-Bissau: Präsident ermordet, Verfassung bleibt in Kraft. Kas.de. https://www.kas.de/documents/252038/253252/7_dokument_dok_pdf_16373_1.pdf/76c54dcc-9868-a57f-e502-14105bc75891?version=1.0&t=1539662398302

Jordan, M. (2017, 20 listopada). Der Mensch hinter dem Dealer. Neues-deutschland.de. https://www.neues-deutschland.de/artikel/1070726.ausstellung-andere-heimaten-der-mensch-hinter-dem-dealer.html

Kubiaczyk, F. (2014). Rasizm: otwarta rana (post)kolonialna. Exempla piłkarskie. Studia Europaea Gnesnensia, (10), ss. 195-230. Pressto.amu.edu.pl. https://doi.org/10.14746/ seg.2014.10.10

Lynch, N. (2018). Intelektualista par excellence. Globalny Dialog, 8 (3), ss. 27-28. Globaldialogue.isa-sociology.org. http://globaldialogue.isa-sociology.org/wp-content/uploads/2019/02/v8i3-polish.pdf

Perinelli, M. (2018). Drogen, Arbeit und Rassismus im öffentlichen Raum. Andereheimaten.website. https://www.andereheimaten.website/perinelli_RLS_Ansprache_180202.pdf

Pollähne, H. (2014). Wer war beteiligt an der Tötung von Laye Condé? Zur Rolle von Politik, Justiz, Polizei und Medizin. Von der Brechmittelfolter zum Racial Profiling, https://brechmittelfolter-bremen.de/mediapool/hearing_laye_cond_.pdf

Sosa Elízaga, R. (2018). Radość wojownika. Globalny Dialog, 8 (3), s. 29. Globaldialogue.isa-sociology.org. http://globaldialogue.isa-sociology.org/wp-content/uploads/2019/02/v8i3-polish.pdf

Speth, R. (2006). Die zweite Welle der Wirtschaftskampagnen. Von Du bist Deutschland bis zur Stiftung Marktwirtschaft. Boeckler.de. https://www.boeckler.de/pdf/p_arbp_127.pdf

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Fiuk, E. (2021) „Gwinejczyk na Alexanderplatz, czyli o możliwości zanieczyszczenia dominującej narracji”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 31-49. doi: 10.36744/kf.792.

Ewa Fiuk  ewa.fiuk@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0002-9908-8510

Filmoznawczyni, adiunktka w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Autorka monografii Inicjacje, tożsamość, pamięć. Kino niemieckie na przełomie wieków (2012) i Obrazo-światy, dźwięko-przestrzenie. Kino Toma Tykwera (2016) oraz wielu publikacji, w tym także przekładów z języka niemieckiego, w tomach zbiorowych i czasopismach. Redaktorka „Kwartalnika Filmowego”. Zainteresowania naukowe: film niemiecki, transkulturowość, teoria afektu i narracje mniejszościowe (ze szczególnym uwzględnieniem migracji) w kontekście twórczości filmowej.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA