Ujęcie z wnętrza rzeczy. Przypadek „Purpurowego morza” Amel Alzakout i Khaleda Abdulwaheda

Ewa Fiuk

ewa.fiuk@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-9908-8510

Abstrakt

W 2015 r. artystka wizualna Amel Alzakout uciekła z Syrii do Niemiec trasą prowadzącą przez Morze Śródziemne. Pół godziny po wypłynięciu łódka, na której znajdowało się 315 osób, zatonęła. Rozbitkowie spędzili 4 godziny w wodzie, a Alzakout, wyposażona w małą wodoszczelną kamerę (wcześniej zdążyła przypiąć ją sobie do nadgarstka), nagrała to, co działo się pod jej powierzchnią. Z nagrań tych powstał film dokumentalny zatytułowany Purpurowe morze (Purple Sea, 2020). Artykuł jest próbą uchwycenia jego wyjątkowości, również na tle innych dokumentów o podobnej tematyce, która przejawia się głównie w prezentowanym przez niego spojrzeniu. Spojrzenie to można byłoby określić mianem nieantropocentrycznego i nieeuropocentrycznego. Analizując dokument w tym kontekście, autorka proponuje, by odczytywać go jako obraz będący efektem szczególnego ujęcia rzeczywistości, które nazywa ujęciem z wnętrza rzeczy.

 


Słowa kluczowe:

film dokumentalny, video footage, wojna w Syrii, Morze Śródziemne, migracja, nowy materializm

Arendt, H. (1983). My, uchodźcy (tłum. H. Bortnowska). Znak, (2-3), ss. 501-511. (Publi-kacja oryginału: 1943).
  Google Scholar

Bednarek, J. (2014). Emancypacyjna obietnica posthumanizmu. Praktyka Teoretyczna, 14 (4), ss. 171-180. https://doi.org/10.14746/prt.2014.4.7
DOI: https://doi.org/10.14746/prt.2014.4.7   Google Scholar

Clochard, O. (2017). Czy Unia Europejska przeżywa masowy napływ uchodźców? (tłum. M. Szczurek). W: H. Thiollet (red.), Migranci i migracje (ss. 23-25). Kraków: Karakter.
  Google Scholar

Enzensberger, H. M. (1994). Die Große Wanderung. Frankfurt am Main: Suhrkamp.
  Google Scholar

Freud, S. (1919). Das Unheimliche. Imago: Zeitschrift für Anwendung der Psychoanalyse auf die Geisteswissenschaften, (5-6), ss. 297-324.
  Google Scholar

Hoły-Łuczaj, M. (2014). Posthumanizm. Między metafizyką a etyką. Kultura i Wartości, (11), ss. 45-61. http://dx.doi.org/10.17951/kw.2014.11.45
DOI: https://doi.org/10.17951/kw.2014.11.45   Google Scholar

Horak, J.-C. (2016). Samochód, kolej żelazna i miasto – wczesne kino i awangarda (tłum. E. Fiuk). W: A. Dębski, M. Loiperdinger (red.), KINtop. Antologia wczesnego kina. Część I (ss. 395-427). Wrocław: Atut.
  Google Scholar

Hyży, E. (2017). Dzielenie się światem. Nowy feministyczny realizm w ujęciu Karen Ba-rad. W: E. Hyży (red.), Feministyczne konteksty. Multidyscyplinarnie (ss. 57-79). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
  Google Scholar

Krajewska, A. (2017). Performatywność reprezentacji. Przestrzenie Teorii, (28), ss. 7-18. https://doi.org/10.14746/pt.2017.28.0
DOI: https://doi.org/10.14746/pt.2017.28.0   Google Scholar

Lubonja, F. (2013). Das Meer. Aleph, (21), ss. 6-45. https://kulturstiftung.allianz.de/content/dam/onemarketing/kulturstiftung/kulturstiftung/operative-projekte/das-weisse-meer/tirana-2013/13_publikation_de_alb.pdf
  Google Scholar

Luft, S. (2019). Kryzys uchodźczy – przyczyny, skutki, konflikty (tłum. T. Gabiś). Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje.
  Google Scholar

Mirzoeff, N. (2016). Jak zobaczyć świat (tłum. Ł. Zaremba). Kraków – Warszawa: Karak-ter – Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.
  Google Scholar

Mościcki, P. (2017). Migawki z tradycji uciśnionych. Warszawa – Bydgoszcz: Instytut Wydawniczy Książka i Prasa – Teatr Polski Bydgoszcz.
  Google Scholar

Pagenstecher, C. (2012). „Das Boot ist voll” – Schreckensvision des vereinten Deutsch-land. Kritische Migrationsforschung? Da kann ja jede(r) kommen, ss. 123-136. https:// doi.org/10.18452/17883 (Publikacja oryginału: 2008).
  Google Scholar

Schummer, J. C. (2013). The Nature of Film: Presentation, Representation, and the Imagi-nation (praca magisterska). San Diego: San Diego State Univeristy. https://digitalli-brary.sdsu.edu/islandora/object/sdsu%3A3293
  Google Scholar

Ziegele, M. (2021, 28 stycznia). Der Krieg in Syrien – Eine Chronologie. Frankfurter Rundschau. https://www.fr.de/politik/krieg-syrien-eine-chronologie-13551251.html
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-08-11

Cited By / Share

Fiuk, E. (2022) „Ujęcie z wnętrza rzeczy. Przypadek «Purpurowego morza» Amel Alzakout i Khaleda Abdulwaheda”, Kwartalnik Filmowy, (118), s. 58–74. doi: 10.36744/kf.1240.

Autorzy

Ewa Fiuk 
ewa.fiuk@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0002-9908-8510

Filmoznawczyni, adiunktka w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Autorka monografii Inicjacje, tożsamość, pamięć. Kino niemieckie na przełomie wieków (2012) i Obrazo-światy, dźwięko-przestrzenie. Kino Toma Tykwera (2016) oraz wielu publikacji, w tym także przekładów z języka niemieckiego, w tomach zbiorowych i czasopismach. Redaktorka „Kwartalnika Filmowego”. Zainteresowania naukowe: film niemiecki, transkulturowość, teoria afektu i narracje mniejszościowe (ze szczególnym uwzględnieniem migracji) w kontekście twórczości filmowej.



Statystyki

Abstract views: 80
PDF downloads: 59


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Ewa Fiuk

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA