Dotknięcie filmu. Techniczne uwarunkowania obecności filmu w muzeum


Abstrakt

Tematem artykułu jest analiza wpływu nowoczesnych technik cyfrowej audiowizualności na praktyki wystawiennicze – zwłaszcza w obszarze ekspozycji filmowych. W tym kontekście kluczowa dla wywodu jest antynomia dystans – bliskość, a także swoboda wprawionego w ruch odbiorcy. Przedmiotem badań jest pięć obszarów instytucjonalizowania się cyfrowego nie-filmu: sztuka nowych mediów, film galeryjny, cyfrowe techniki nowego muzealnictwa, wystawy narracyjne i filmowe. W nich objawia się pięć praktyk komunikacyjnych poszerzających działania w sferze interaktywności: immersyjność, responsywność, haptyczność, parateksty i wszechobecność. Konkluzją artykułu jest refleksja na temat instytucji muzeum cyfrowego.

 


Słowa kluczowe

muzeum; interaktywność; immersyjność; haptyczność; audiowizualność cyfrowa; wystawy



Ascott, R. (1995). Muzeum cyfrowe. Kultura telematyczna i sztuczne życie (tłum. K. Bałłaban). Magazyn Sztuki, 2-3, ss. 287–300.

Bal, M. (1996). Double Exposures: The Subject of Cultural Analysis. London – New York: Routledge.

Berger, J. (1997). Sposoby widzenia (tłum. M. Bryl). Poznań: Rebis.

Berleant, A. (1992). The Aesthetics of Environment. Philadelphia: Temple University Press.

Bordwell, D. (1985). Narration in the Fiction Film. Madison: University of Wisconsin Press.

Budzik, J. (2012). Dotyk światła. O zmysłowym doznawaniu kina. Katowice: Wydawnictwo FA-art.

Burnham, I. U. (1987). So the Seams Don’t Show. W: J. Blatti (red.), Past Meets Present: Essays About Historic Interpretation and Public Audiences (ss. 105-115). Washington: Smithsonian Institution Press.

Elsaesser, T. (2009). Nowa historia filmu jako archeologia mediów. Kwartalnik Filmowy, 67-68, ss. 8-41.

Gwóźdź, A. (2010). Marginesy, ale nie marginalia. O doświadczaniu kina z kina. W: A. Gwóźdź, M. Kempna-Pieniążek (red.), Granice kultury (ss. 112-126). Katowice: Wydawnictwo Śląsk.

Huyssen, A. (1995). Escape from Amnesia: The Museum as Mass Medium. W: A. Huyssen, Twilight Memories: Marking Time in a Culture of Amnesia (ss. 13-37). London – New York: Routledge.

Iles, Ch. (2001). Between the Still and Moving Image. W: Ch. Iles (red.), Into the Light: The Projected Image in Contemporary Art (ss. 32-70). New York: Whitney Museum of American Art.

King, G. (2003). Spectacle, Narrative, and the Spectacular Hollywood Blockbuster. W: J. Stringer (red.), Movie Blockbusters (ss. 114-127). London: Routledge.

Kluszczyński, R. W. (2010). Sztuka interaktywna. Od dzieła-instrumentu do interaktywnego spektaklu. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Kowal, P., Wolska-Pabian, K. (red.) (2019). Muzeum i zmiana. Losy muzeów narracyjnych. Warszawa – Kraków: Universitas.

Lewicki, A. (2007). Sztuczne światy. Postmodernizm w filmie fabularnym. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Majmurek, J., Ronduda, Ł. (2015). Kino-sztuka. Zwrot kinematograficzny w polskiej sztuce współczesnej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie.

Marquard, O. (1994). Apologia przypadkowości. Studia filozoficzne (tłum. K. Krzemieniowa). Warszawa: Oficyna Naukowa.

Martens, W. (1989). Spatial Image Formation in Binocular Vision and Binaural Hearing. Montreal: 3D Media Technology Conference.

Pitrus, A. (2015). Zanurzony. O sztuce Billa Violi. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Pomian, K. (1996). Zbieracze i osobliwości. Paryż – Wenecja. XVI-XVIII wiek (tłum. A. Pieńkos). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Popczyk, M. (2008). Estetyczne przestrzenie ekspozycji muzealnych. Artefakty przyrody i dzieła sztuki. Kraków: Universitas.

Prince, S. (2012). Digital Visual Effects in Cinema: The Seduction of Reality. New Brunswick: Rutgers University Press.

Rostkowska, A. (2010). Haptyczne dzieło sztuki. W: M. Ostrowicki (red.), Materia sztuki (ss. 297-310). Kraków: Universitas.

Shusterman, R. (1998). Estetyka pragmatyczna. Żywe piękno i refleksja nad sztuką (tłum. A. Chmielewski). Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Syska, R. (2014). Filmowy neomodernizm. Kraków: Avalon.

Trinks, J. (1999). Seryjność jako podstawowy problem estetyki telewizji. W: K. Wilkoszewska (red.), Piękno w sieci. Estetyka a nowe media (ss. 161-172). Kraków: Universitas.

Weibel, P. (1994). Ars Electronica. An Interview by Johan Pijnappel, Art and Designe, 9 (11-12), s. 28.

Welsch, W. (1998). Sztuczne raje? Rozważania o świecie mediów elektronicznych i o innych światach. W: A. Zeidler-Janiszewska (red.), Problemy ponowoczesnej pluralizacji kultury. Wokół koncepcji Wolfganga Welscha (t. 1, ss. 167-188). Poznań: Wydawnictwo Fundacji Humaniora.

Wołyński, M. (2018). Pomiędzy white cube’m a black box’em. Współczesne sposoby aranżacji obrazów projektowanych. W: R. W. Kluszczyński, T. Załuski (red.), Wideo w sztukach wizualnych (ss. 101-122). Łódź – Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Galeria Labirynt.

Zawojski, P. (2018). Cyberkultura. Syntopia sztuki, nauki i technologii. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Ziębińska-Witek, A. (2013). Estetyki reprezentacji śmierci w ekspozycjach historycznych. W: M. Fabiszak, M. Owsiński (red.), Obóz-muzeum. Trauma we współczesnym wystawiennictwie (ss. 31-50). Kraków: Universitas.

Ziębińska-Witek, A. (2011). Historia w muzeach. Studium ekspozycji Holokaustu. Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej.

Pobierz

Opublikowane : 2021-05-13


Syska, R. (2021) „Dotknięcie filmu. Techniczne uwarunkowania obecności filmu w muzeum ”, Kwartalnik Filmowy, (113), s. 68-90. doi: 10.36744/kf.689.

Rafał Syska  r.syska@onet.eu
Uniwersytet Jagielloński  Polska
http://orcid.org/0000-0001-9680-0923

Profesor w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Historyk filmu specjalizujący się w kinie współczesnym i praktykach postfilmowych. Autor m.in. Film i przemoc. Sposoby obrazowania przemocy w kinie (2003), Zachować dystans. Filmowy świat Roberta Altmana (2008), Poezja obrazu. Filmy Theo Angelopoulosa (2008), Filmowy neomodernizm (2014), Historia filmu. Od Edisona do Nolana (2015). Redaktor Słownika filmu (2005, 2 wyd. 2010) oraz m.in. tomów: Adaptacje literatury amerykańskiej (2011), Arcydzieła klasycznego kina amerykańskiego (2013), Sekretne światy Jacques’a Rivette’a (2017), Niezrealizowane arcydzieła kina (2018) i Andrzej Wajda (2019). Współredaktor serii Mistrzowie kina amerykańskiego (2006-2009) oraz czterotomowej Historii kina (od 2009). Stypendysta Fundacji na rzecz Nauki Polskiej i Fundacji Kościuszkowskiej. W 2012 r. przebywał jako visiting scholar na Columbia University i University of Southern California. Wykładał w Londynie, Brnie, Wilnie i Maladze. Pomysłodawca i redaktor naczelny czasopisma „Ekrany” (2011-2018). Przewodniczący Rady Programowo-Naukowej Filmoteki Narodowej w latach 2016-2017, członek-specjalista Komitetu Nauk o Sztuce Polskiej Akademii Nauk (lata 2011-2014), członek iCOM Polska (od 2020). W Muzeum Narodowym w Krakowie kurator wystaw Stanley Kubrick (2014) i Wajda (2019). Od 2016 r. jest dyrektorem Narodowego Centrum Kultury Filmowej w Łodzi.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA