Sprawa Aleksandra Forda
Piotr Zwierzchowski
piotrzet@poczta.onet.plUniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-1770-777X
Abstrakt
Karol Szymański i Grzegorz Piotrowski w książce „Nic mnie już tu nie trzyma”. Emigracja Aleksandra Forda do Izraela na tle wydarzeń Marca 1968 w kinematografii polskiej (2025) opisują zaangażowanie Forda w latach 60. w sprawy kinematografii, zwłaszcza zespołów filmowych, coraz liczniejsze ataki skierowane przeciwko niemu, kulminację kampanii propagandowej przypadającą na rok 1968, wreszcie wymuszoną emigrację. Autorzy nie unikają własnych ocen sytuacji i nierzadko bronią swojego bohatera, przedstawiając go w odmiennym niż zazwyczaj świetle, starając się przy tym podać konkretne argumenty. Przyglądają się również zjawisku wymazywania i przywracania jego postaci w przestrzeni publicznej. Koncentrując się na losach reżysera, proponują jednocześnie świetnie udokumentowaną opowieść o politycznym oraz instytucjonalnym wymiarze kina polskiego lat 60. Recenzent wskazuje, że uporządkowanie i zweryfikowanie licznych faktów to jedna z największych zalet książki, a sami autorzy wykazali się doskonałą znajomością źródeł oraz umiejętnością ich krytyki.
Instytucje finansujące
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
Aleksander Ford, kino polskie, Marzec 1968, emigracja, zespoły filmoweBibliografia
[b. a.]. Narada Kinematografii w dniu 17.XI.1963 r. W: Konferencja w Jabłonnie 1963 r., Narada Kinematografii 17. listopad 1963. Archiwum Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, sygn. A-208, poz. 10.
Google Scholar
[b. a.]. Polskie filmy fabularne (ocena głównych tendencji i wnioski). W: Ocena kinematografii (Materiały dla Komisji Kultury KC). Materiały na XIII Plenum dla min. Galińskiego. Archiwum Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, sygn. A-208, poz. 12.
Google Scholar
[b. a.]. Wnioski Komisji Filmowej powołanej na naradzie w KC w dniu 6.II.1967 r. (13.04.1967). W: Narada w KC PZPR 6 II 1967. Sprawy kinematografii. Archiwum Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnego, sygn. A-208, poz. 15.
Google Scholar
Gazda, J. (rozm.) (1966). Młynarze, feudałowie, artyści. Kazimierz Kutz o sytuacji w polskiej kinematografii. Ekran, (1), s. 3.
Google Scholar
Helman, A. (2020). Powieść o Aleksandrze Fordzie – recenzja książki Michała Danielewicza „Ford. Reżyser”. Pleograf. Kwartalnik Akademii Polskiego Filmu, (3). https://pleograf.pl/index.php/recenzja-powiesc-o-aleksandrze-fordzie-recenzja-ksiazki-michala-danielewicza-ford-rezyser/
Google Scholar
Janicki, S. (1967). Aleksander Ford. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Google Scholar
Piotrowski, G., Szymański, K. (red.) (2026). Rachela Auerbach – Aleksander Ford. Listy 1948-1974. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
Google Scholar
Pitera, Z. (1962). Studio, czyli rozdroże problemowości i rozrywki. Film, (45), s. 6.
Google Scholar
Szacka, B. (1992). „Białe plamy” jako problem socjologiczny. W: S. Amsterdamski i in. (red.), Historia i wyobraźnia. Studia ofiarowane Bronisławowi Baczce (ss. 199-209). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Google Scholar
Szymański, K., Piotrowski, G. (2025). „Nic mnie już tu nie trzyma”. Emigracja Aleksandra Forda do Izraela na tle wydarzeń Marca 1968 w kinematografii polskiej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
Google Scholar
Śmiałowski, P. (2024). „Proszę to wyciąć”, czyli historia scen wyciętych z polskich filmów w pierwszym ćwierćwieczu PRL (wyd. II popr.). Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”.
Google Scholar
Zwierzchowski, P. (2025). Cenzura, czyli proces negocjowania znaczeń. Kwartalnik Filmowy, (130), ss. 242-249. https://doi.org/10.36744/kf.4346
DOI: https://doi.org/10.36744/kf.4346
Google Scholar
Autorzy
Piotr Zwierzchowskipiotrzet@poczta.onet.pl
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Polska
https://orcid.org/0000-0002-1770-777X
Profesor nauk humanistycznych, dziekan Wydziału Nauk o Kulturze Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Zajmuje się przede wszystkim historią kina polskiego (zwłaszcza lat 1944-1989), ze szczególnym uwzględnieniem kontekstów decydujących o sensie przekazu filmowego. Jest autorem takich książek jak: Zapomniani bohaterowie. O bohaterach filmowych polskiego socrealizmu (2000), Piękny sen pedagoga. Literackie i filmowe portrety świata edukacji (2005), Pęknięty monolit. Konteksty polskiego kina socrealistycznego (2006), Spektakl i ideologia. Szkice o filmowych wyobrażeniach śmierci heroicznej (2006), Zezowate szczęście (2006), Kino nowej pamięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60. (2013), Sąsiedzi. Film o bydgoskim wrześniu 1939 (współaut. Mariusz Guzek, 2019), Filmowe reprezentacje PZPR (2022).
Statystyki
Abstract views: 8PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Piotr Zwierzchowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Piotr Zwierzchowski, Krzysztof Kornacki, Metodologiczne problemy badania kina PRL-u , Kwartalnik Filmowy: Nr 85 (2014): Film i media – przeszłość i przyszłość
- Piotr Zwierzchowski, Polityczne konteksty kina popularnego w Polsce w latach 80. , Kwartalnik Filmowy: Nr 103 (2018): Młode kino polskie – konfrontacja pokoleń
- Piotr Zwierzchowski, Cenzura, czyli proces negocjowania znaczeń , Kwartalnik Filmowy: Nr 130 (2025): Nowa gatunkowość
- Piotr Zwierzchowski, Co się wydarzyło w Brighton , Kwartalnik Filmowy: Nr 113 (2021): Film i technologia
- Mariusz Guzek, Piotr Zwierzchowski, Więcej niż antologia , Kwartalnik Filmowy: Nr 104 (2018): Esej, „found footage”, film montażowy
- Piotr Zwierzchowski, Mapa polskiego kina , Kwartalnik Filmowy: Nr 64 (2008): Obraz filmowy, obraz w filmie (cz. I)
- Aldona Ossowska-Zwierzchowska, Piotr Zwierzchowski, Dziecko i jego świat(y). O filmach Macieja Adamka , Kwartalnik Filmowy: Nr 81 (2013): Dziecko i film
- Piotr Zwierzchowski, Szeryf z komitetu powiatowego. O wizerunku sekretarza PZPR w kinie polskim lat 70. , Kwartalnik Filmowy: Nr 92 (2015): Kino polskie i polityka
- Aldona Ossowska-Zwierzchowska, Piotr Zwierzchowski, Spektakl gościnności. „Party przy świecach” Antoniego Krauzego , Kwartalnik Filmowy: Nr 100 (2017): O świętowaniu
- Piotr Zwierzchowski, Kobieta, komunistka, filmowiec , Kwartalnik Filmowy: Nr 91 (2015): Film między muzyką pop a popkulturą
