Spektakl gościnności. „Party przy świecach” Antoniego Krauzego

Aldona Ossowska-Zwierzchowska

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (Polska)

Piotr Zwierzchowski


Uniwersytet Kazimie­rza Wielkiego w Bydgoszczy (Polska)

Abstrakt

Party przy świecach (1980) Antoniego Krauzego, zrealizowane na podstawie opowiadania Jana Himilsbacha, jest opowieścią o wynikających z aspiracji naśladownictwie i chęci wyróżnienia się, stanowiąc zarazem krytyczne nawiązanie do socjalistycznego konsumeryzmu epoki Gierkowskiej. Bohaterowie chcą zaakcentować swój status przez zorganizowanie przyjęcia, w znacznej mierze odwołując się do imitacji obyczajów i postaw. Niezależnie od tego tytułowe party nie przestaje przecież być czymś wyjątkowym, pozwalającym wykroczyć poza codzienność. Tworzenie identyfikacji społecznej przez przygotowanie przyjęcia, sposób zachowania, dobór potraw i alkoholi jest czymś uniwersalnym, a zarówno aspiracje bohaterów, jak i obyczaje biesiadne nie są związane jedynie z kulturą PRL. Właśnie ten kontekst ma w filmie fundamentalne znaczenie. Party przy świecach, jak również inne przywoływane przez autorów filmy z lat 70., stanowią zatem także fascynujący opis obyczajów, zarówno ówczesnej codzienności, jak i świętowania.


Słowa kluczowe:

Antoni Krauze, Jan Himilsbach, PRL

[Kłossowski, Tadeusz]. „Podajemy do stołu.” W Kuchnia warszawska, 69-87. Warszawa: Wydawnictwo Przemysłu Lekkiego i Spożywczego, 1961.
  Google Scholar

Brzostek, Błażej. PRL na widelcu. Warszawa: Baobab, 2010.
  Google Scholar

Czekalski, Tadeusz. „Czasy współczesne.” W Obyczaje w Polsce. Od średniowiecza do czasów współczesnych, red. Andrzej Chwalba, 339-426. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008.
  Google Scholar

Gliński, Piotr. „Orientacja stylu życia na „mieć”. Z badań miejskich stylów życia w Polsce”. Kultura i Społeczeństwo 2 (1985): 75-91.
  Google Scholar

Himilsbach, Jan. „Party przy świecach.” W Opowiadania zebrane, tegoż, 285-321. Kraków: vis-à-vis/Etiuda, 2008.
  Google Scholar

Jachymek, Karol. „Wszystko czerwone. Coca-cola, PRL i kino polskie.” W W garnku kultury. Rozważania nad jedzeniem w przestrzeni społeczno-kulturowej, red. Aleksandra Drzał-Sierocka, 87-109. Gdańsk: Wydawnictwo Naukowe Katedra, 2014.
  Google Scholar

Jaworska, Justyna. „Papierosy ekstramocne.” W Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach, red. Małgorzata Szpakowska, 220-228. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B., 2008.
  Google Scholar

Kosiński, Krzysztof. Historia pijaństwa w czasach PRL. Polityka – obyczaje – szara strefa – patologie, Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2008.
  Google Scholar

Kurz, Iwona. „Kieliszki w dłoń. Motyw alkoholu w powojennym filmie polskim.” Dialog 4 (2000): 135-150.
  Google Scholar

Marszałek, Rafał. „Wódko, wódeczko.” W Kino rzeczy znalezionych, tegoż, 113-134. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2006.
  Google Scholar

Sulima, Roch. „Semantyka libacji alkoholowej.” W Antropologia codzienności, tegoż, 93-118. Kraków: Wydawnictwa Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2000.
  Google Scholar

Wieczorkiewicz, Anna. „„Kraj, alkohol. system i ludzie”. Alkohol w komediach filmowych PRL-u.” W Terytoria smaku. Studia z antropologii i socjologii jedzenia, red. Urszula Jarecka, Anna Wieczorkiewicz, 389-428. Warszawa: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, Wydawnictwo IFiS PAN, 2014.
  Google Scholar

Zborowska, Agata. „Rzeczy i style życia w PRL, czyli co można znaleźć w archiwum Andrzeja Sicińskiego?.” Kultura Popularna 2 (2014). Kultura popularna w PRL, 6-17, red. Barbara Giza, Piotr Zwierzchowski.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2017-12-31

Cited By / Share

Ossowska-Zwierzchowska, A. i Zwierzchowski, P. (2017) „Spektakl gościnności. «Party przy świecach» Antoniego Krauzego”, Kwartalnik Filmowy, (100), s. 193–204. doi: 10.36744/kf.1999.

Autorzy

Aldona Ossowska-Zwierzchowska 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy Polska

Dr nauk humanistycznych; zajmuje się problematyką dziecka i dzieciństwa w przeszłości, a zwłaszcza wizerunkami dziecka i narracjami o dziecku w kulturze polskiej XX w., jak również kulturą PRL. Autorka książki Moralistyka okresu wczes­nego Cesarstwa Rzymskiego wobec problemów wychowania w rodzinie, redaktorka i współredaktorka tomów: Zobaczyć dziecko. Literackie i fil­mowe portrety dziecka w Polsce w XX wieku oraz wydania tematycznego „Przeglądu Pedagogicz­nego” (nr 1/2012): Dziecko w Polsce w XX wieku.


Autorzy

Piotr Zwierzchowski 

Uniwersytet Kazimie­rza Wielkiego w Bydgoszczy Polska

Filmoznawca i kulturoznawca, profesor zwyczajny w Instytucie Filologii Polskiej i Kulturoznawstwa Uniwersytetu Kazimie­rza Wielkiego w Bydgoszczy, prezes Polskiego To­warzystwa Badań nad Filmem i Mediami. Zajmuje się historią kina polskiego. Autor książek: Zapom­niani bohaterowie. O bohaterach filmowych pol­skiego socrealizmu (2000), Piękny sen pedagoga. Literackie i filmowe portrety świata edukacji (2005), Pęknięty monolit. Konteksty polskiego kina socrealistycznego (2005), Spektakl i ideolo­gia. Szkice o filmowych wyobrażeniach śmierci heroicznej (2006), Zezowate szczęście (2006, wyd. ang.: Munk’s „Bad Luck”, 2009), Kino nowej pa­mięci. Obraz II wojny światowej w kinie polskim lat 60. (2013); redaktor i współredaktor tomów zbiorowych, m.in.: Kino polskie wobec umierania i śmierci (2005), Kino polskie po roku 1989 (2007), Październik 1956 w literaturze i filmie (2010), Polskie kino popularne (2011), Kino pol­skie wobec II wojny światowej (2011), Polskie piś­miennictwo filmowe (2013), Kino, którego nie ma (2013), Konrad Eberhardt (2013), Polskie seriale telewizyjne (2014), Aleksander Jackiewicz (2015).



Statystyki

Abstract views: 43
PDF downloads: 27


Licencja

Prawa autorskie (c) 2017 Aldona Ossowska-Zwierzchowska, Piotr Zwierzchowski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.