Kulturowe konteksty twórczości filmowej Glaubera Rochy

Alicja Helman

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński (Polska)

Abstrakt

Helman prezentuje minimonografię twórczości brazylijskiego reżysera Glaubera Rochy w kontekście specyfiki nurtu filmowego Cinema Novo. W ujęciu autorki Glauber Rocha jawi się jako niestrudzony rewolucjonista, kontestator i eksperymentator. Helman prezentuję biografię artysty, wybrane elementy historii Brazylii istotne z punktu widzenia twórczości Rochy, a także sam ruch Cinema Novo, będący dla reżysera ważnym punktem odniesienia. Następnie koncentruje się na pełnometrażowych filmach fabularnych tego reżysera, swą uwagę skupiając zasadniczo na przedstawieniu jego strategii artystycznych i analizie strony formalnej jego filmów, która – wedle Helman – stanowi ważny czynnik przekazu problematyki politycznej, społecznej i kulturowej (mity, obrzędy, rytuały) obecnej w filmach Rochy. W zakończeniu artykułu Helman notuje: Lektura tekstów naukowych, krytycznych, wypowiedzi odbiorców niemal za każdym razem potwierdza, że eksplikacja znaczeń filmów Rochy wymaga wiedzy spoza tekstu, sięgnięcia do kontekstów nieraz bardzo odległych i rozległych. Jeśli filmy Rochy zaskakiwały i dezorientowały widzów lat 60. i 70., to czy dziś, po wielu latach i tylu nowych doświadczeniach w zakresie języka i form kina, nie powinny się przed nami otworzyć? Nie otwierają się. Rocha nie współkształtował uniwersalnego języka, którym mówi dziś współczesne kino. Tworzył swój własny. I takim ten język pozostał.


Słowa kluczowe:

Glauber Rocha, Cinema Novo, Brazylia

Pernambucano de Mello, Frederico. Guerreiros do Sol: Violencia e banditismo no Nordeste do Brasil, São Paulo: A Girafa 2011.
  Google Scholar

Carter B. Horsley, Glauber Rocha is Dead at 42: Innovative Brazilian Director. www.nytimes.com/1981/08/23/obituaries/glauber-rocha-is-dead-at42-innovative-brazilian... (dostęp: 4.12.2017)
  Google Scholar

Johnson Randal, Stam, Robert . Brazilian Cinema. New York: Columbia University Prass 1982.
  Google Scholar

Viany. Alex. The Old and the New in Brazilian Cinema, „The Drama Review” 1970, nr 14 (2).
DOI: https://doi.org/10.2307/1144539   Google Scholar

Por. Randal Johnson, Robert Stam, Brazilian Cinema, op. cit. Wyrażając własny pogląd, zarazem podkreślają, iż jest to opinia powszechnie podzielana.
  Google Scholar

Ibidem, s. 35−36.
  Google Scholar

Cytuję z przekładu angielskiego (brak informacji o tłumaczu) zamieszczonego w Internecie. Por. http://www.dokumenta14.de/en/south/891_the aestheticsof... Dostęp 1 XII 2017.
  Google Scholar

Rocha, Glauber: The Aesthetic of Hunger and the Aesthetics of Dreaming. https://www.documenta14.de/en/south/891_the_aesthetics_of_hunger_and_the_aesthetics_of_dreaming... (dostęp:1.12.2017)
  Google Scholar

Johnson Randall. Cinema Novo x 5: Masters of Contemporary Brazilian Film, Austin: University of Texas Press 1984.
DOI: https://doi.org/10.7560/710900   Google Scholar

Xavier, Ismail. Allegorias of Underdevelopment: Aesthetics and Politics in Modern Brasilian Cinema. Minnesota/St. Paul: University of Minnesota Press 1997.
  Google Scholar

Croce, Fernando .Barravento. http://www.cinepassion.org/Reviews/b/Barravento.html. (dostęp: 2.12.2017)
  Google Scholar

Gatti, José . Impersonations of Glauber Rocha by Glauber Rocha (w:) Alisa Lebow (red.), The Cinema of Me. The Self and Subjectivity in First Person Documentary. New York: Columbia University Press 2012.
  Google Scholar

Cunha, Euclides da, Os Sertões. São Paulo: Tres 1984.
  Google Scholar

Voraine, Jakub de. Złota legenda. Wyd. II Warszawa: Pax 1983.
  Google Scholar

Magalhāes, Elyette Guimarāes d . Orixas de Bahia. Salvador, Bahia: Secretaria da Cultura e Turismo, Empresa Gráfica de Bahia 2003.
  Google Scholar

Gardies, René. Structural Analysis of a Textual System: Presentation of a Method, „Screen” 1974, vol.15, nr 1.
DOI: https://doi.org/10.1093/screen/15.1.11   Google Scholar

Gardies, René. Glauber Rocha, Paris: Seghers 1973.
  Google Scholar

Stamm, Robert. Land in Anguish Revolutionary Lessons, „Jump Cut” 1976, nr 10−11.
  Google Scholar

Zalewski, Andrzej. Strategiczne dezorientacje: perypetie rozumu w fabularnym filmie postmodernistycznym. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Kultury 1998.
  Google Scholar

Ficamos, Bertrand. Glauber Rocha’s „Claro”, on the Tragic Legilibity of Chaos (w:) Alison Lebow (ed.), The Cinema of Me, London-New York, WallFlower Press 2012.
  Google Scholar

Hertog, Simon. There’s Nothing More International Than a Pack of Pimps: A Conversation between Pierre Clementi, Miklos Jancsó, Glauber Rocha and Jean-Marie Straub. http:/www.rouge.com.an/3/international.html
  Google Scholar

Daney, Serge, La mort de Glauber Rocha, „Liberation” 24 August 1981.
  Google Scholar

Cinema and social Change in Latin America. Conversations with Filmmakers. Julianne Burton ed. Austin: University of Texas 1986.
  Google Scholar

Klinger, Gabe. Glauber Richa. Senses of Cinema, „Great Directors”, 2005, issue 34. sensesofcinema.com/2005/great-directors/rocha/.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2018-09-30

Cited By / Share

Helman, A. (2018) „ Kulturowe konteksty twórczości filmowej Glaubera Rochy”, Kwartalnik Filmowy, (103), s. 183–217. doi: 10.36744/kf.1927.

Autorzy

Alicja Helman 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska

Historyk i teoretyk filmu, eme­rytowana profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prowadzi badania w zakresie teorii filmu i komparatystyki. W dorobku naukowym ma ponad 20 książek autorskich, m.in.: O dziele filmowym (1970, 1981), Film faktów i film fikcji (1977), Przedmiot i metody filmoznawstwa (1985), Słow­nik pojęć filmowych (1991-1998), Historia semio­tyki filmu, t. 1-2 (1992-1993), Twórcza zdrada. Filmowe adaptacje literatury (1998), Urok zmierzchu. Filmy Luchina Viscontiego (2002), Ten smutek hiszpański. Konteksty twórczości filmowej Carlosa Saury (2005), Odcienie czerwieni. Twór­czość filmowa Zhanga Yimou (2010), Ścieżkami utraconego czasu. Twórczość filmowa Chena Kaige (2012).



Statystyki

Abstract views: 48
PDF downloads: 31


Licencja

Prawa autorskie (c) 2018 Alicja Helman

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.