Chińska awangarda filmowa i jej konteksty

Alicja Helman

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński (Polska)

Abstrakt

Jak zauważa Alicja Helman, pojęcie awangardy w odniesieniu do sztuki chińskiej, w tym także sztuki filmowej, pojawiło się w obrębie dekady 1979-1989, powszechnie zwanej Nową Erą. W sferze ideologicznej i życiu intelektualnym pojawiło się wówczas zjawisko określane mianem Wielkiej Dyskusji Kulturalnej albo Gorączki Kulturalnej. Autorka szczegółowo analizuje rozmaite czynniki i uwarunkowania (m.in. ekonomiczna i polityczna modernizacja, tzw. chiński modernizm, negowanie socrealizmu, odwoływanie się do tradycji kultury i sztuki chińskiej, zagrożenie „westernizacją”), które wpłynęły na ukształtowanie się tego, co dziś możemy uznać za chińską awangardę. Analiza kolejnych filmów prowadzi autorkę do konkluzji, że całe kino Piątej Generacji można uznać za awangardowe w ścisłym sensie tylko wówczas, gdy awangardę potraktujemy bardzo szeroko – jako praktykę artystyczną wychodzącą poza obowiązujące konwencje, a twórcę awangardowego – jako outsidera bądź buntownika. Jeśli natomiast awangardę będziemy pojmować jako odrębny nurt twórczości filmowej (z własnym systemem produkcji i rozpowszechniania, a zwłaszcza z własnymi twórcami, krytykami, publicznością etc.), to wówczas trzeba stwierdzić, że tak rozumianej awangardy w kinie chińskim rzeczywiście nie było.


Słowa kluczowe:

chińska awangarda, Wielka Dyskusja Kulturalna, Gorączka Kulturalna

Berman Marshall, All That is Solid Melt into Air, Verso Book, New York 1998.
  Google Scholar

Berry Chris, Mary Ann Farquhar, From Post-socialist Strategies: An Analysis of „Yelllow Earth: and „Black Cannon Incident”, w: H. H. Kuoshu, Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002.
  Google Scholar

Chen Kaige, Historical Revolution and Cinematic Rebellion, w: M. Berry, Speaking in Images. Interviews with Contemporary Chinese Filmmakers, Columbia University Press, New York 2005, s. 90.
  Google Scholar

Dirlik Arifa, Post-socialism? Reflections on „Socialism with Chinese characteristics, w: Marxism and Chinese Experience, red. A. Dirlik, M. Meisner, Sharpe, Armouk 1989.
DOI: https://doi.org/10.1080/14672715.1989.10413190   Google Scholar

Farquhar Mary Ann, The „Hidden” Gender in „Yellow Earth”, w: H. H. Kuoshu, Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002, s. 230.
  Google Scholar

Helman Alicja, Etnograficzne kino Tiana Zhuangzhuanga, „Kwartalnik Filmowy” 2008, nr 62-63.
  Google Scholar

Jinhua Dai, Rethinking the Cultural History of Chinese Cinema, w: Cinema and Desire. Feminist Marxism and Cultural Politics in the Work of Dai Jinhua, red. Jing Wang, Tani E. Barlow, Verso, London, New York 2002, s. 239.
  Google Scholar

Jullien François, Drogą okrężną i wprost do celu. Strategie sensu w Chinach i Grecji, tłum. M. Falski, Wydawnictwo UJ, Kraków 2006.
  Google Scholar

Kluszczyński Ryszard, Film − sztuka Wielkiej Awangardy, PWN, Warszawa − Łódź 1990, s. 9.
  Google Scholar

Kuoshu Harry H., Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002, s. 215, 221.
  Google Scholar

Lau Frederick, Music in China. Experiencing Music, Expressing Culture, Oxford University Press, New York−Oxford 2008, s. 99-100.
  Google Scholar

Łabędzka Izabella, Teatr niepokorny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Poznań 2003, s. 64.
  Google Scholar

Mujun Shao, The Road of Innovation in Chinese Ciemna, w: Chinese Film Theory. A Guide to the New Era, red. G. S. Semsel, Xia Hong, Hou Jianping, Praeger, New York, London 1990.
  Google Scholar

Pickowicz Paul G., Huang Jianxin and the Notion of Postsocialism, w: New Chinese Cinemas. Forms, Identities, Politics, red. N. Browne, P. G. Pickowicz, V. Sobchack, E. Yan, Cambridge University Press, New York 1996.
  Google Scholar

Silbergeld Jerome, China into Film. Frames of Reference in Contemporary Chinese Cinema, Reaktion Book, London 1999.
  Google Scholar

Silbergeld Jerome, Dzieci melodramatu, tłum. T. Rutkowska, „Kwartalnik Filmowy” 2005, nr 51, s. 7, 11-13.
  Google Scholar

Smith Karen, Nine Lives. The Birth of Avant-Garde Art in New China, Sealoverlag AG, Zurich 2000, s. 21-22.
  Google Scholar

Szmyt Monika, Współczesna sztuka chińska. Tradycja klasyczna, socrealizm, estetyka zachodnia, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 2007, s. 61, 92-93.
  Google Scholar

Tam Kwok-Kan, Cinema and Zhang Yimou, w: Zhang Yimou Interviews, red. F. Gateward, University Press of Mississippi, Jackson 2001, s. 104.
  Google Scholar

Tang Xiaobing, Residual Modernism: Narratives of the Self in the 1980, w: Chinese Modern: The Heroic and the Quatidian, Duke University Press, Durham 2000, s. 199, s. 223-224.
  Google Scholar

Wen-Chung Chou, Asian Concepts and Twentieth-century Composers, „Musical Quarterly” 1971, vol. LVII, nr 2.
DOI: https://doi.org/10.1093/mq/LVII.2.211   Google Scholar

Williams Raymond, When was Modernism?, w: Williams Raymond, The Politics of Modernism Against the New Conformists, Verso, London 1989, s. 33.
  Google Scholar

Zhang Xudong, Chinese Modernism in the Era of Reforms. Cultural Fever, Avant-Garde Fiction and the New Chinese Cinema, Duke University Press, Durham, London 1997, s. 3, 5, 130, 151, 153-154, 209, 228, 230-231.
  Google Scholar

Zhang Yingjin, Chinese National Cinema, Routlgedge, New York, London 2004.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203645833   Google Scholar

Zhen Ni, Memoirs from the Beijing Film Academy the Genesis of China’s Fifth Generation, Duke University Press, Durham, London 2002, s. 166, 172.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv113160j   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2010-06-30

Cited By / Share

Helman, A. (2010) „Chińska awangarda filmowa i jej konteksty”, Kwartalnik Filmowy, (70), s. 135–156. doi: 10.36744/kf.3063.

Autorzy

Alicja Helman 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska

Filmoznawca; wykłada w Insty­tucie Sztuk Audiowizualnych na UJ. W dorobku naukowym ma ponad 20 książek autorskich, m.in.: Słownik pojęć filmowych (1991-1998), His­toria semiotyki filmu, t. 1-2 (1992-1993), Twórcza zdrada. Filmowe adaptacje literatury (1998), Urok zmierzchu. Filmy Luchina Viscontiego (2002), Ten smutek hiszpański. Konteksty twórczo­ści filmowej Carlosa Saury (2005), Odcienie czer­wieni. Twórczość filmowa Zhanga Yimou (2010). 



Statystyki

Abstract views: 36
PDF downloads: 9


Licencja

Prawa autorskie (c) 2010 Alicja Helman

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.