Chińska awangarda filmowa i jej konteksty
Abstrakt
Jak zauważa Alicja Helman, pojęcie awangardy w odniesieniu do sztuki chińskiej, w tym także sztuki filmowej, pojawiło się w obrębie dekady 1979-1989, powszechnie zwanej Nową Erą. W sferze ideologicznej i życiu intelektualnym pojawiło się wówczas zjawisko określane mianem Wielkiej Dyskusji Kulturalnej albo Gorączki Kulturalnej. Autorka szczegółowo analizuje rozmaite czynniki i uwarunkowania (m.in. ekonomiczna i polityczna modernizacja, tzw. chiński modernizm, negowanie socrealizmu, odwoływanie się do tradycji kultury i sztuki chińskiej, zagrożenie „westernizacją”), które wpłynęły na ukształtowanie się tego, co dziś możemy uznać za chińską awangardę. Analiza kolejnych filmów prowadzi autorkę do konkluzji, że całe kino Piątej Generacji można uznać za awangardowe w ścisłym sensie tylko wówczas, gdy awangardę potraktujemy bardzo szeroko – jako praktykę artystyczną wychodzącą poza obowiązujące konwencje, a twórcę awangardowego – jako outsidera bądź buntownika. Jeśli natomiast awangardę będziemy pojmować jako odrębny nurt twórczości filmowej (z własnym systemem produkcji i rozpowszechniania, a zwłaszcza z własnymi twórcami, krytykami, publicznością etc.), to wówczas trzeba stwierdzić, że tak rozumianej awangardy w kinie chińskim rzeczywiście nie było.
Słowa kluczowe:
chińska awangarda, Wielka Dyskusja Kulturalna, Gorączka KulturalnaBibliografia
Berman Marshall, All That is Solid Melt into Air, Verso Book, New York 1998.
Google Scholar
Berry Chris, Mary Ann Farquhar, From Post-socialist Strategies: An Analysis of „Yelllow Earth: and „Black Cannon Incident”, w: H. H. Kuoshu, Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002.
Google Scholar
Chen Kaige, Historical Revolution and Cinematic Rebellion, w: M. Berry, Speaking in Images. Interviews with Contemporary Chinese Filmmakers, Columbia University Press, New York 2005, s. 90.
Google Scholar
Dirlik Arifa, Post-socialism? Reflections on „Socialism with Chinese characteristics, w: Marxism and Chinese Experience, red. A. Dirlik, M. Meisner, Sharpe, Armouk 1989.
DOI: https://doi.org/10.1080/14672715.1989.10413190
Google Scholar
Farquhar Mary Ann, The „Hidden” Gender in „Yellow Earth”, w: H. H. Kuoshu, Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002, s. 230.
Google Scholar
Helman Alicja, Etnograficzne kino Tiana Zhuangzhuanga, „Kwartalnik Filmowy” 2008, nr 62-63.
Google Scholar
Jinhua Dai, Rethinking the Cultural History of Chinese Cinema, w: Cinema and Desire. Feminist Marxism and Cultural Politics in the Work of Dai Jinhua, red. Jing Wang, Tani E. Barlow, Verso, London, New York 2002, s. 239.
Google Scholar
Jullien François, Drogą okrężną i wprost do celu. Strategie sensu w Chinach i Grecji, tłum. M. Falski, Wydawnictwo UJ, Kraków 2006.
Google Scholar
Kluszczyński Ryszard, Film − sztuka Wielkiej Awangardy, PWN, Warszawa − Łódź 1990, s. 9.
Google Scholar
Kuoshu Harry H., Celluloid China, Cinematic Encounters with Culture and Society, Carbondale and Southern Illinois University Press, Edwardsville 2002, s. 215, 221.
Google Scholar
Lau Frederick, Music in China. Experiencing Music, Expressing Culture, Oxford University Press, New York−Oxford 2008, s. 99-100.
Google Scholar
Łabędzka Izabella, Teatr niepokorny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Poznań 2003, s. 64.
Google Scholar
Mujun Shao, The Road of Innovation in Chinese Ciemna, w: Chinese Film Theory. A Guide to the New Era, red. G. S. Semsel, Xia Hong, Hou Jianping, Praeger, New York, London 1990.
Google Scholar
Pickowicz Paul G., Huang Jianxin and the Notion of Postsocialism, w: New Chinese Cinemas. Forms, Identities, Politics, red. N. Browne, P. G. Pickowicz, V. Sobchack, E. Yan, Cambridge University Press, New York 1996.
Google Scholar
Silbergeld Jerome, China into Film. Frames of Reference in Contemporary Chinese Cinema, Reaktion Book, London 1999.
Google Scholar
Silbergeld Jerome, Dzieci melodramatu, tłum. T. Rutkowska, „Kwartalnik Filmowy” 2005, nr 51, s. 7, 11-13.
Google Scholar
Smith Karen, Nine Lives. The Birth of Avant-Garde Art in New China, Sealoverlag AG, Zurich 2000, s. 21-22.
Google Scholar
Szmyt Monika, Współczesna sztuka chińska. Tradycja klasyczna, socrealizm, estetyka zachodnia, Zakład Wydawniczy Nomos, Kraków 2007, s. 61, 92-93.
Google Scholar
Tam Kwok-Kan, Cinema and Zhang Yimou, w: Zhang Yimou Interviews, red. F. Gateward, University Press of Mississippi, Jackson 2001, s. 104.
Google Scholar
Tang Xiaobing, Residual Modernism: Narratives of the Self in the 1980, w: Chinese Modern: The Heroic and the Quatidian, Duke University Press, Durham 2000, s. 199, s. 223-224.
Google Scholar
Wen-Chung Chou, Asian Concepts and Twentieth-century Composers, „Musical Quarterly” 1971, vol. LVII, nr 2.
DOI: https://doi.org/10.1093/mq/LVII.2.211
Google Scholar
Williams Raymond, When was Modernism?, w: Williams Raymond, The Politics of Modernism Against the New Conformists, Verso, London 1989, s. 33.
Google Scholar
Zhang Xudong, Chinese Modernism in the Era of Reforms. Cultural Fever, Avant-Garde Fiction and the New Chinese Cinema, Duke University Press, Durham, London 1997, s. 3, 5, 130, 151, 153-154, 209, 228, 230-231.
Google Scholar
Zhang Yingjin, Chinese National Cinema, Routlgedge, New York, London 2004.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203645833
Google Scholar
Zhen Ni, Memoirs from the Beijing Film Academy the Genesis of China’s Fifth Generation, Duke University Press, Durham, London 2002, s. 166, 172.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv113160j
Google Scholar
Autorzy
Alicja Helmankwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska
Filmoznawca; wykłada w Instytucie Sztuk Audiowizualnych na UJ. W dorobku naukowym ma ponad 20 książek autorskich, m.in.: Słownik pojęć filmowych (1991-1998), Historia semiotyki filmu, t. 1-2 (1992-1993), Twórcza zdrada. Filmowe adaptacje literatury (1998), Urok zmierzchu. Filmy Luchina Viscontiego (2002), Ten smutek hiszpański. Konteksty twórczości filmowej Carlosa Saury (2005), Odcienie czerwieni. Twórczość filmowa Zhanga Yimou (2010).
Statystyki
Abstract views: 36PDF downloads: 9
Licencja
Prawa autorskie (c) 2010 Alicja Helman

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Alicja Helman, Transgresje i transformacje w twórczości filmowej Kornéla Mundruczó , Kwartalnik Filmowy: Nr 101-102 (2018): Kino europejskie XXI wieku
- Alicja Helman, Kulturowe konteksty twórczości filmowej Glaubera Rochy , Kwartalnik Filmowy: Nr 103 (2018): Młode kino polskie – konfrontacja pokoleń
- Alicja Helman, Trudne rozwijanie niewykorzystanego potencjału , Kwartalnik Filmowy: Nr 103 (2018): Młode kino polskie – konfrontacja pokoleń
- Alicja Helman, Drogi rozwoju filmoznawstwa , Kwartalnik Filmowy: Nr 85 (2014): Film i media – przeszłość i przyszłość
- Alicja Helman, Ideologia − subkultura − breakdance. „Dzieci rock'n'rolla” Tiana Zhuangzhuanga , Kwartalnik Filmowy: Nr 91 (2015): Film między muzyką pop a popkulturą
- Alicja Helman, W poszukiwaniu sensu , Kwartalnik Filmowy: Nr 87-88 (2014): Film i teatr
- Alicja Helman, Dwa powroty , Kwartalnik Filmowy: Nr 89-90 (2015): Redefinicje klasyki
- Alicja Helman, Pajęcza gra miłosna, czyli o strategiach adaptacji Bernarda Bertolucciego , Kwartalnik Filmowy: Nr 100 (2017): O świętowaniu
- Alicja Helman, Kultura zdeformowanych sensów , Kwartalnik Filmowy: Nr 89-90 (2015): Redefinicje klasyki
- Alicja Helman, Inspiracje plastyczne we wczesnej twórczości Zhanga Yimou , Kwartalnik Filmowy: Nr 65 (2009): Obraz filmowy, obraz w filmie (cz. II)