Drugi przełom dźwiękowy? Magnetofon Nagra i przemiany dźwięku filmowego w epoce postklasycznej


Abstrakt

Celem autora jest przybliżenie wpływu, jaki wywarł na kinematografię Stefan Kudelski i stworzona przez niego marka magnetofonów Nagra. Zwłaszcza skonstruowana pod koniec lat 50. Nagra III stała się niezwykle popularna wśród filmowców (wraz z innymi przełomowymi wynalazkami tego okresu), przyczyniając się do powstania nowego typu kina dokumentalnego, a także wpływając na metody produkcji fabularnej. Magnetofony marki Nagra na blisko trzy dekady stały się branżowym standardem, współtworząc takie ruchy jak francuska Nowa Fala czy Nowe Hollywood i tym samym biorąc znaczący udział w kształtowaniu się estetyki kina postklasycznego, wprowadzającego nowy rodzaj filmowego realizmu, a także znacznie większą swobodę w operowaniu dźwiękiem. Ten istotny epizod z historii techniki filmowej stanowi pretekst do ukazania tego, w jaki sposób postęp techniczny może stanowić przyczynek do przemian organizacji produkcji, praktyk branżowych, a także rozwiązań stricte artystycznych.


Słowa kluczowe

Nagra; Stefan Kudelski; dźwięk filmowy; technika filmowa; historia filmu; Nowe Hollywood



Abel, R., Altman, R. (red.) (2001). The Sounds of Early Cinema. Bloomington – Indianapolis: Indiana University Press.

Altman, R. (1985). The Evolution of Sound Technology. W: E. Weis, J. Belton (red.), Film Sound: Theory and Practice (ss. 44-53). New York: Columbia University Press.

Beck, J. (2016). Designing Sound: Audiovisual Aesthetics in 1970s American Cinema. New Brunswick – London: Rutgers University Press.

Belton, J. (1992). 1950s Magnetic Sound: The Frozen Revolution. W: R. Altman (red.), Sound Theory, Sound Practice (ss. 154-170). New York – London: Routledge.

Bordwell, D., Thompson, K. (2010). Film History: An Introduction. New York: McGraw Hill.

Gomery, D. (2005). The Coming of Sound: A History. New York – London: Routledge.

LoBrutto, V. (1994). Sound-on-film: Interviews with Creators of Film Sound. Westport: Praeger.

Macura, M. A. (2019). Nagrastory. Stefan Kudelski, jego cztery Oskary i… inne opowieści rodzinne. Nowa Ruda: Mamiko.

Neumeyer, D., Buhler, J., Deemer, R. (2010). Hearing the Movies: Music and Sound in Film History. New York – Oxford: Oxford University Press.

Nowell-Smith, G. (2008). Making Waves: New Cinemas of the 1960s. New York – London: Continuum.

Palmer, L. (2016). The Portable Recording Studio: Documentary Filmmaking and Live Album Recording, 1967-1969. Journal of the International Association for the Study of Popular Music, 6 (2), ss. 49-69.

Przylipiak, M. (2007). Kino bezpośrednie. 1960-1963. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Salt, B. (2009). Film Style and Technology: History and Analysis (wyd. 3). London: Starword.

Smith, S. D. (2013). A Tribute to Stefan Kudelski and the Nagra Recorder. 695 Quarterly, 5 (2), ss. 24-30.

Sowińska, I. (2011). Przełom dźwiękowy. W: T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska (red.), Historia kina. Kino klasyczne (t. 2, ss. 19-72). Kraków: Universitas.

Whittington, W. (2009). Sound Design in New Hollywood Cinema. W: G. Harper (red.), Sound and Music in Film and Visual Media: A Critical Overview. New York – London: Bloomsbury.

Pobierz

Opublikowane : 2021-05-13


Stelmach, M. (2021) „Drugi przełom dźwiękowy? Magnetofon Nagra i przemiany dźwięku filmowego w epoce postklasycznej”, Kwartalnik Filmowy, (113), s. 114-130. doi: 10.36744/kf.681.

Miłosz Stelmach  milosz.stelmach@gmail.com
Uniwersytet Jagielloński  Polska
https://orcid.org/0000-0003-4004-7121

Asystent w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktor naczelny czasopisma o tematyce filmowej „Ekrany”. Autor książki Przeczucie końca. Modernizm, późność i polskie kino (2020). W swojej pracy naukowej zajmuje się tematyką filmowego modernizmu, kina bloku wschodniego oraz przemianami współczesnego kina artystycznego.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA