Drugi przełom dźwiękowy? Magnetofon Nagra i przemiany dźwięku filmowego w epoce postklasycznej

Miłosz Stelmach

milosz.stelmach@gmail.com
Uniwersytet Jagielloński (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-4004-7121

Abstrakt

Celem autora jest przybliżenie wpływu, jaki wywarł na kinematografię Stefan Kudelski i stworzona przez niego marka magnetofonów Nagra. Zwłaszcza skonstruowana pod koniec lat 50. Nagra III stała się niezwykle popularna wśród filmowców (wraz z innymi przełomowymi wynalazkami tego okresu), przyczyniając się do powstania nowego typu kina dokumentalnego, a także wpływając na metody produkcji fabularnej. Magnetofony marki Nagra na blisko trzy dekady stały się branżowym standardem, współtworząc takie ruchy jak francuska Nowa Fala czy Nowe Hollywood i tym samym biorąc znaczący udział w kształtowaniu się estetyki kina postklasycznego, wprowadzającego nowy rodzaj filmowego realizmu, a także znacznie większą swobodę w operowaniu dźwiękiem. Ten istotny epizod z historii techniki filmowej stanowi pretekst do ukazania tego, w jaki sposób postęp techniczny może stanowić przyczynek do przemian organizacji produkcji, praktyk branżowych, a także rozwiązań stricte artystycznych.


Słowa kluczowe:

Nagra, Stefan Kudelski, dźwięk filmowy, technika filmowa, historia filmu, Nowe Hollywood

Abel, R., Altman, R. (red.) (2001). The Sounds of Early Cinema. Bloomington – Indianapolis: Indiana University Press.
  Google Scholar

Altman, R. (1985). The Evolution of Sound Technology. W: E. Weis, J. Belton (red.), Film Sound: Theory and Practice (ss. 44-53). New York: Columbia University Press.
  Google Scholar

Beck, J. (2016). Designing Sound: Audiovisual Aesthetics in 1970s American Cinema. New Brunswick – London: Rutgers University Press.
  Google Scholar

Belton, J. (1992). 1950s Magnetic Sound: The Frozen Revolution. W: R. Altman (red.), Sound Theory, Sound Practice (ss. 154-170). New York – London: Routledge.
  Google Scholar

Bordwell, D., Thompson, K. (2010). Film History: An Introduction. New York: McGraw Hill.
  Google Scholar

Gomery, D. (2005). The Coming of Sound: A History. New York – London: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203997727   Google Scholar

LoBrutto, V. (1994). Sound-on-film: Interviews with Creators of Film Sound. Westport: Praeger.
  Google Scholar

Macura, M. A. (2019). Nagrastory. Stefan Kudelski, jego cztery Oskary i… inne opowieści rodzinne. Nowa Ruda: Mamiko.
  Google Scholar

Neumeyer, D., Buhler, J., Deemer, R. (2010). Hearing the Movies: Music and Sound in Film History. New York – Oxford: Oxford University Press.
  Google Scholar

Nowell-Smith, G. (2008). Making Waves: New Cinemas of the 1960s. New York – London: Continuum.
  Google Scholar

Palmer, L. (2016). The Portable Recording Studio: Documentary Filmmaking and Live Album Recording, 1967-1969. Journal of the International Association for the Study of Popular Music, 6 (2), ss. 49-69.
DOI: https://doi.org/10.5429/2079-3871(2016)v6i2.4en   Google Scholar

Przylipiak, M. (2007). Kino bezpośrednie. 1960-1963. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  Google Scholar

Salt, B. (2009). Film Style and Technology: History and Analysis (wyd. 3). London: Starword.
  Google Scholar

Smith, S. D. (2013). A Tribute to Stefan Kudelski and the Nagra Recorder. 695 Quarterly, 5 (2), ss. 24-30.
  Google Scholar

Sowińska, I. (2011). Przełom dźwiękowy. W: T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska (red.), Historia kina. Kino klasyczne (t. 2, ss. 19-72). Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Whittington, W. (2009). Sound Design in New Hollywood Cinema. W: G. Harper (red.), Sound and Music in Film and Visual Media: A Critical Overview. New York – London: Bloomsbury.
DOI: https://doi.org/10.5040/9781628928969.ch-035   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2021-05-13

Cited By / Share

Stelmach, M. (2021) „Drugi przełom dźwiękowy? Magnetofon Nagra i przemiany dźwięku filmowego w epoce postklasycznej”, Kwartalnik Filmowy, (113), s. 114–130. doi: 10.36744/kf.681.

Autorzy

Miłosz Stelmach 
milosz.stelmach@gmail.com
Uniwersytet Jagielloński Polska
https://orcid.org/0000-0003-4004-7121

Asystent w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego, redaktor naczelny czasopisma o tematyce filmowej „Ekrany”. Autor książki Przeczucie końca. Modernizm, późność i polskie kino (2020). W swojej pracy naukowej zajmuje się tematyką filmowego modernizmu, kina bloku wschodniego oraz przemianami współczesnego kina artystycznego.



Statystyki

Abstract views: 459
PDF downloads: 422


Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Miłosz Stelmach

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.