Miasto w stanie płynnym. Filmowa analiza „papierowej architektury” na przykładzie „Instant City” (1968) Petera Cooka i Rona Herrona oraz „Teorii wszystkiego” (2013) Terry’ego Gilliama


Abstrakt

Wprowadzenie mediów bazujących na przebiegu czasowym na etapie projektowym wiązało się z nowym rozumieniem przestrzeni reprezentowanej i architektonicznej jako tworu dynamicznego i poniekąd zdematerializowanego. Projekty architektoniczne nieprzeznaczone do wybudowania zawsze wiązały się ze specyfiką medium/nośnika. Nieraz ich radykalna estetyka łączyła tradycyjne metody notacji ze współczesnymi prądami w sztuce, jak pop-art w przypadku prac Archigramu. Kino jest kolejnym gruntem, na którym mogą być realizowane tego typu eksperymenty myślowe. Przypadek Instant City jest w historii „papierowej architektury” szczególny, gdyż antycypuje miejskie życie w czasach Web 2.0, z kolei Teoria wszystkiego Terry’ego Gilliama dobitniej uwypukla bezradność urbanistycznej armatury w nadążaniu za zmianami. W swym artykule autor koncentruje się na najbardziej medialnym aspekcie prowadzonej przez dekady polemiki, czyli fasadach medialnych, ikoniczności, immersji w środowiska wirtualne, responsywnych skórach budynków, spekulując na temat granicy między architekturą a wydarzeniem. [artykuł opublikowany w języku angielskim jako: Built as Rain. Film Analysis of Unbuildable Architectural Speculations – a Case Study of „Instant City” (dir. Peter Cook and Ron Herron, 1968) and „The Zero Theorem” (dir. Terry Gilliam, 2013)]


Słowa kluczowe

architektura; Archigram; Terry Gilliam; reprezentacja przestrzeni

Attoe, W., Logan, D. (1989). American Urban Architecture: Catalysts in the Design of Cities. Berkeley – Los Angeles: University of California Press.

Cabral, C. P. C. (2013). The Architecture of Absence: Building, Landscape and the Changing Character of Technology in the Post-war Era. In: P. J. da Sousa Cruz (ed.), Structures and Architecture: New Concepts, Applications and Challenges (pp. 417-422). Boca Raton: CRC Press.

Carmona, M. (2010). Public Places, Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design. Amsterdam – Boston: Routledge.

Coleman, N. (2005). Utopias and Architecture. New York: Routledge.

Cook, P. (ed.) (1999). Archigram. New York: Princeton Architectural Press.

Cook, P. et al. (ed.) (2000). Archigram, Instant City. In: M. Miles, T. Hall, I. Borden (eds.), The City Cultures Reader (pp. 125-128). London – New York: Routledge.

Cridge, N. P. (2015). Drawing the Unbuildable: Seriality and Reproduction in Architecture. London – New York: Routledge.

Crompton, D. (2003). A Guide to Archigram 1961-74. New York: Garden City Publishing.

de Wall, M. (2017). The Hackable City: Citymaking in a Platform Society. Architectural Design (4D Hyperlocal: A Cultural Toolkit for the Open-Source City), 87 (1), pp. 50-57.

Franck, K. A. (2016). Introduction: Designing with Time in Mind. Architectural Design (Architecture Timed: Designing with Time in Mind), 86 (1), pp. 8-17.

Gilliam, T. (2015). Gilliamesque: A Pre-posthumous Memoir. Edinburgh – London: Cannongate.

Greenfield, A. (2017). Practices of the Minimum Viable Utopia. Architectural Design (4D Hyperlocal: A Cultural Toolkit for the Open-Source City), 87 (1), pp. 16-25.

Konomi, S., Roussos, G. (2017). Enriching Urban Spaces with Ambient Computing, the Internet of Things, and Smart City Design. Hershey: IGI Global.

Lynch, K. (1960). The Image of the City. Cambridge – London: The MIT Press.

Richards, J. (1994). Facadism. London – New York: Routledge.

Sadler, S. (2005). Archigram: Architecture Without Architecture. Cambridge – London: The MIT Press.

Sennott, R. S. (ed.) (2004). Encyclopedia of Twentieth Century Architecture (vol. 1: A-F). New York – London: Fitzroy Dearborn.

Shields, J. A. E. (2014). Collage and Architecture. New York – London: Routledge.

Song, H., Srinivasan, R., Sookoor, T., Jeschke, S. (eds.) (2017). Smart Cities: Foundations, Principles, and Applications. New York: Wiley.

Spiller, N. (2007). Visionary Architecture: Blueprints of the Modern Imagination. London: Thames and Hudson.

Steiner, H. A. (2009). Beyond Archigram: The Structure of Circulation. New York – London: Routledge.

Stimmel, C. L. (2016). Building Smart Cities: Analytics, ICT, and Design Thinking. London – New York: CRC Press.

Venturi, R. (1966). Complexity and Contradiction in Architecture. New York: Museum of Modern Art.

Venturi, R., Scott Brown, D., Izenour, S. (1972). Learning from Las Vegas. Cambridge: The MIT Press.

Weiser, M. (1991). The Computer for the 21st Century. Scientific American, 265 (3), pp. 94-104.

Wilhelm, K. (1997). This Lanthorn Doth the Horned Moon Present. In: E. Louis, S. Zecher-Heilingsetzer, J. Pacher (eds.), Archigram. Symposium zur Ausstellung (pp. 41-55). Klagenfurt: Ritter Verlag.


Opublikowane : 2020-05-25


Stasiowski, M. (2020) „Miasto w stanie płynnym. Filmowa analiza „papierowej architektury” na przykładzie „Instant City” (1968) Petera Cooka i Rona Herrona oraz «Teorii wszystkiego» (2013) Terry’ego Gilliama”, Kwartalnik Filmowy, (109), s. 159-176. doi: 10.36744/kf.279.

Maciej Stasiowski  zibi46@tlen.pl
badacz niezależny  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3123-6027

Doktor nauk humanistycznych, absolwent Instytutu Sztuk Audiowizualnych na Uniwersytecie Jagiellońskim; specjalizuje się w problematyce dynamicznych technik reprezentacji wizualnej (filmu, animacji, instalacji, multimediów) stosowanych w eksperymentalnych projektach architektonicznych. Publikował na łamach „ARCHu”, „Ekranów”, „TransMissions”, „Kultury i Historii”. Autor książki poświęconej literackim strategiom w twórczości Petera Greenaway’a Atlas rzeczy niestałych (2014).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA