W poszukiwaniu siebie. Biograficzny dyptyk Łozińskich w kontekście Lacanowskiej fazy lustra

Mirosław Przylipiak

mprzylipiak@gmail.com
Uniwersytet Gdański (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-7552-8112

Abstrakt

W filmach Ojciec i syn (2013) Pawła Łozińskiego oraz Ojciec i syn w podróży (2013) Marcela Łozińskiego znajduje się ujęcie z archiwum rodzinnego: ojciec stoi przed lustrem, trzymając w jednym ręku kamerę, którą filmuje, a drugą przytrzymując kilkumiesięcznego synka. Ujęcie to wydaje się wręcz idealnie ilustrować Lacanowską koncepcję fazy lustra, wedle której wraz z momentem rozpoznania siebie w lustrze dziecko nabiera poczucia własnej odrębności, a zarazem separacji od opiekuna. Celem niniejszego artykułu jest przeanalizowanie tego ujęcia przez pryzmat Lacanowskiej koncepcji, przy uwzględnieniu montażowych kontekstów każdego z dwóch filmów. 


Słowa kluczowe:

ojciec i syn, Paweł Łoziński, Marcel Łoziński, faza lustra, psychoanaliza

Borkowska, A., Witkowska, M. (2000). Sharenting i wizerunek dziecka w sieci. Poradnik dla rodziców. Warszawa: NASK Państwowy Instytut Badawczy.
  Google Scholar

Deleuze, G. (2008). Kino. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  Google Scholar

Grosz, E. (1990). Jacques Lacan: A Feminist Introduction. London – New York: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203330029   Google Scholar

Demby, Ł. (2001). Kino w zwierciadle psychoanalityka. Lacanowska faza „lustra” jako fundament wrażenia realności w kinie. Estetyka i Krytyka, nr (1), ss. 47-59.
  Google Scholar

Holland, N. N. (1991). The Trouble(s) With Lacan. W: Literature and Psychology: Pro-ceedings of the Seventh International Conference on Literature and Psychology, Urbino, July 6-9, 1990, (ss. 3-10). Lisbon: Instituto Superior de Psicologia Aplicada. http://users.atw.hu/lacanist/Lacanrol/Norman%20N_%20Holland,%20The%20Trouble(s)%20with%20Lacan.htm
  Google Scholar

Hybiak, M. (2019). W matni symbolicznego. Filmowa twórczość Romana Polańskiego w świetle współczesnej psychoanalizy. Kraków: Wydawnictwo Avalon.
  Google Scholar

Karpiuk, D. (2013). Syn swojego ojca. Newsweek, (24), s. 93-95.
  Google Scholar

Knap, Ł. (2013). Przecinanie pępowiny. Przekrój, (32-33), s. 54-57.
DOI: https://doi.org/10.1515/abitech-2012-0007   Google Scholar

Lacan, J. (1987). Stadium zwierciadła jako czynnik kształtujący funkcję Ja, w świetle doświadczenia psychoanalitycznego. Psychoterapia, 63 (4), ss. 5-9.
  Google Scholar

Lacan, J. (2006). Le Seminaire, livre XVI: D’un a l’autre, 1968-1969. Paris: Éditions du Seuil.
  Google Scholar

Lacan, J. (2006). The Subversion of the Subject and the Dialectic of Desire. W: J. Lacan, Écrits: The First Complete Edition in English (tłum. B. Fink, ss. 671-702). New York – London: W. W. Norton and Company.
  Google Scholar

Lewis, M., Brooks-Gunn, J., Jaskir, J. (1985). Individual Differences in Visual Self-recognition as a Function of Mother-infant Attachment Relationship. Developmen-tal Psychobiology, 21 (6), ss. 1181-1187.
DOI: https://doi.org/10.1037/0012-1649.21.6.1181   Google Scholar

McGowan, T. (2008). Realne spojrzenie. Teoria filmu po Lacanie. Warszawa: Wydawnic-two Krytyki Politycznej.
  Google Scholar

Morawski, J. (2021). Europejska filozofia kina po Deleuzie. Rozprawa doktorska napi-sana pod kierunkiem prof. dr hab. Małgorzaty Radkiewicz. Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
  Google Scholar

Piotrowska, A. (2014). Psychoanalysis and Ethics in Documentary Film. London – New York: Routledge.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315887357   Google Scholar

Rojewska, E. (2018). Rodzina o personalistycznej orientacji wychowawczej jako istot-ne środowisko dla rozwoju integracji seksualnej młodzieży. W: B. Kiereś, M. Gro-mek, K. Hryszan (red.), Rodzina, historia i współczesność (ss. 167-181). Lublin: Katedra Pedagogiki Rodziny Instytutu Pedagogiki Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
  Google Scholar

Rutkowska, T. (2018). Marnotrawne ojcostwo, marnotrawne synostwo i granat w piw-nicy uczuć. Kwartalnik Filmowy, (103), ss. 113-124.
  Google Scholar

Sokolik, Z. (1999). Szkoła psychoanalizy francuska – Lacana, Świat psychoanalizy, 9 (1), ss. 98-106.
  Google Scholar

Studlar, G. (1985). Masochism and Perverse Pleasures of the Cinema. W: B. Nichols (red.), Movies and Methods (t. 2, ss. 602-624). Berkeley: University of California Press.
  Google Scholar

Tallis, R. (1988). Not Saussure: A Critique of Post-Saussurean Literary Theory. London: Palgrave Macmillan.
DOI: https://doi.org/10.1007/978-1-349-18993-9   Google Scholar

Turczyn, A. (2013). Prawdziwy podmiot w doświadczeniu psychoanalitycznym według Jacques’a Lacana. Edukacja Etyczna, (6), ss. 37-50.
  Google Scholar

[tw] (2012, 31 sierpnia). „Pomyśl zanim wrzucisz” – kampania do rodziców nt. zdjęć dzieci w internecie. WirtualneMedia.pl. https://www.wirtualnemedia.pl/artykul/po-mysl-zanim-wrzucisz-kampania-do-rodzicow-nt-zdjec-dzieci-w-internecie
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-08-11

Cited By / Share

Przylipiak, M. (2022) „W poszukiwaniu siebie. Biograficzny dyptyk Łozińskich w kontekście Lacanowskiej fazy lustra”, Kwartalnik Filmowy, (118), s. 21–41. doi: 10.36744/kf.1198.

Autorzy

Mirosław Przylipiak 
mprzylipiak@gmail.com
Uniwersytet Gdański Polska
https://orcid.org/0000-0002-7552-8112

Historyk i teoretyk filmu, tłumacz, dyrektor Instytutu Badań nad Kulturą Uniwersytetu Gdańskiego. Stypendysta Fundacji Fulbrighta na Uniwersytecie Harvarda (1998-1999) oraz Fundacji Rockefellera (2002). Autor książek: Kino stylu zerowego. Z zagadnień estetyki filmu fabularnego (1994; poszerzone wyd. drugie: 2016), Kino najnowsze (1999, wraz z Jerzym Szyłakiem), Poetyka kina dokumentalnego (2000; Nagroda im. Bolesława Michałka dla najlepszej książki filmowej roku), Kino bezpośrednie 1960-1963 (t. I, 2008), Kino bezpośrednie 1963-1970. Czas autorów (t. II, 2014) oraz Kino bezpośrednie 1963-1970. Między obserwacją a ideologią (t. III, 2014). Jest też autorem stu kilkudziesięciu studiów z zakresu historii i teorii kina oraz komunikowania audiowizualnego, a ponadto kilkuset recenzji filmowych. Przetłumaczył kilkadziesiąt książek, przede wszystkim z dziedziny psychologii, filmu oraz kultury audiowizualnej. Wśród nich znalazły się takie pozycje jak: Dustin Hoffman Ronalda Bergana (1992), Filozofia horroru albo paradoksy uczuć Noëla Carrolla (2004) i Filozofia sztuki masowej tegoż autora (2011). Założyciel Akademickiej Telewizji Edukacyjnej przy Uniwersytecie Gdańskim, autor kilku filmów dokumentalnych, m.in. Legenda o Janku Wiśniewskim (1994) oraz Czy było kiedy tylu wspaniałych chłopców i dziewcząt (1997).



Statystyki

Abstract views: 135
PDF downloads: 104


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Mirosław Przylipiak

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA