Dziewczyny, które gryzą. „Córki Dancingu” jako kino buntu

Sebastian Jagielski

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński (Polska)

Abstrakt

W Córkach Dancingu (2015) Agnieszki Smoczyńskiej bohaterki-syreny samą swoją obecnością naruszają obowiązujący – patriarchalny i heteronormatywny – porządek społeczny. Ów film to kino wielkiej odmowy, przykład feministycznego i queerowego kontr-kina, które każe nam spojrzeć na rzeczywistość przez pryzmat potworów i niesie ze sobą obietnicę innego życia, porządku i pragnienia. Jagielski sytuuje film Smoczyńskiej w kontekście, po pierwsze, kampowej estetyki oraz cielesnych i abiektalnych gatunków (horroru, musicalu i melodramatu), po drugie zaś – negatywnych afektów: niespełnionej miłości, smutku, depresji, żalu, utraty czy gniewu. Koncentruje się on na obrazach potwornych, pokawałkowanych ciał oraz sadomasochistycznych, melodramatycznych i muzycznych performance’ów. „Wsteczność” – kampowa estetyka, abiektalne ciała, „słabe” afekty, niemodne artefakty – prowadzi widzów Córek Dancingu, jak dowodzi autor, w stronę utopii, nadziei i przyszłości.


Słowa kluczowe:

Agnieszka Smoczyńska, queer, kamp, syreny, ciało, feminizm

„Janda wezwała kobiety do strajku i się zaczęło. Dziesiątki tysięcy osób skrzykują się na Facebooku.” September 26, 2016.
  Google Scholar

Babuscio, Jack. “Camp and the Gay Sensibility.” In: Queer Cinema: The Film Reader, edited by Harry Benshoff, Sean Griffin, 121-136. New York-London: Routledge, 2004.
  Google Scholar

Bakare, Lanre. “The Lure: Mermaid Musical a Splashy Distraction Until Lack of Story Seems Fishy.” The Guardian, January 24, 2016, https://www.theguardian.com/film/2016/jan/24/the-lure-mermaid-musical-a-splashy-distraction-until-lack-of-story-seems-fishy.
  Google Scholar

Benshoff, Harry M. Monsters in the Closet. Homosexuality and the Horror Film. Manchester-New York: Manchester University Press, 1997.
  Google Scholar

Bolesto, Robert. „Ciągnie mnie w nieskrępowaną zabawę.” rozm. Paweł Gawlik. Gazeta Wyborcza, April 22, 2016.
  Google Scholar

Bolesto, Robert. „Pożytki z niszczenia.” rozm. Janusz Wróblewski. Polityka 17/18 (2017): 134-136.
  Google Scholar

Carroll, Noël. Filozofia horroru albo paradoksy uczuć. trans. Mirosław Przylipiak. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2004.
  Google Scholar

Cleto, Fabio. „Międzynarodowa intryga. Szpiedzy pop i szykowne sekrety lat 60.” trans. Maria Perchuć. Kwartalnik Filmowy 66 (2009): 6-36.
  Google Scholar

Creed, Barbara. „Potworna kobiecość.” trans. Anna Kowalcze-Pawlik. In: Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, edited by Agnieszka Gajewska, 523-535. Poznań: Wyd. Poznańskie, 2012.
  Google Scholar

Cvetkovich, Ann. Depression: A Public Feeling. Durham-London: Duke University Press, 2012.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv11smrx4   Google Scholar

Czapliński, Przemysław. „Gry antropologiczne.” In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 7-48. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Dłużewska, Emilia. „Córki dancingu w prestiżowej The Criterion Collection.” Gazeta Wyborcza 166 (2017): 15.
  Google Scholar

Dyer, Richard. Only Entertainment. London-New York: Routledge, 2002.
  Google Scholar

Edelman, Lee. „Przyszłość to dziecinne mrzonki.” trans. Tomasz Sikora. In: Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, edited by Agnieszka Gajewska, 675-711. Poznań: Wyd. Poznańskie, 2012.
  Google Scholar

Edelman, Lee. No Future. Queer Theory and the Death Drive. Durham-London: Duke University Press, 2004.
DOI: https://doi.org/10.1215/9780822385981   Google Scholar

Ehrlich, David. “The Lure Is The Best Goth Musical About Man-Eating Mermaids Ever Made.” IndieWire, July 25, 2016.
  Google Scholar

Farmer, Brett. Spectacular Passions. Cinema, Fantasy, Gay Male Spectatorships. Durham-London: Duke University Press, 2000.
DOI: https://doi.org/10.1515/9780822380252   Google Scholar

Flinn, Caryl. „Śmierci kampu.” trans. Marek Jastrzębiec-Mosakowski. In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 551-595. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Godzic, Wiesław. Film i psychoanaliza. Problem widza. Kraków: Wyd. UJ, 1991.
  Google Scholar

Hanson, Ellis. “Lesbians Who Bite.” In: Out Takes. Essays on Queer Theory and Film, edited by Ellis Hanson, 183-222. Durham-London: Duke University Press, 1999.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv1131387.10   Google Scholar

Henderson, Odie. “Polish Mermaid Musical The Lure Gets Joyously Nasty.” The Village Voice, January 31, 2017, https://www.villagevoice.com/2017/01/31/polish-mermaid-musical-the-lure-gets-joyously-nasty.
  Google Scholar

Johnston, Claire. „Kino kobiece jako kino buntu.” trans. Alicja Helman. Film na Świecie 384 (1991): 13-21.
  Google Scholar

Kowalcze-Pawlik, Anna. „Obietnica potworności.” In: Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, edited by Agnieszka Gajewska, 487-505. Poznań: Wyd. Poznańskie, 2012.
  Google Scholar

Love, Heather. Feeling Backward. Loss and the Politics of Queer History. Cambridge-Massachusetts-London: Harvard University Press, 2007.
  Google Scholar

Majewska, Ewa. „Słaby opór i siła bezsilnych. # Czarnyprotest kobiet w Polsce 2016.” Praktyka Teoretyczna, November 10, 2016, http://www.praktykateoretyczna.pl/ewa-majewska-slaby-opor-i-sila-bezsilnych-czarnyprotest-kobiet-w-polsce-2016.
  Google Scholar

Majmurek, Jakub. „Drapieżne syreny z Warszawy.” Dziennik Opinii, September 18, 2015, http://krytykapolityczna.pl/kultura/film/drapiezne-syreny-z-warszawy-majmurek-z-gdyni.
  Google Scholar

Medhurst, Andy. „Kamp.” trans. Przemysław Czapliński. In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 118-143. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Mulvey, Laura. „Przyjemność wzrokowa a kino narracyjne.” trans. Jolanta Mach. In: Do utraty wzroku. Wybór tekstów, edited by Kamila Kuc, Lara Thompson, 33-47. Kraków-Warszawa: Korporacja Ha!Art, 2010.
  Google Scholar

Muñoz, José Esteban. „Jak w niebie. Queerowa sztuka utopijna i wymiar estetyczny.” trans. Jan Burzyński, Widok. Teorie i praktyki kultury wizualnej 5 (2014), http://pismowidok.org/index.php/one/article/view/181/288.
DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2014.5.1136   Google Scholar

Muñoz, José Esteban. „Uwodząc Utopię.” trans. Michał Abel Pelczar. In: Teorie wywrotowe. Antologia przekładów, edited by Agnieszka Gajewska, 797-810. Poznań: Wyd. Poznańskie, 2012.
  Google Scholar

Neale, Stephen. Genre. London: British Film Institute, 1980.
  Google Scholar

Pasternak, Karolina. „Krwiożercze syreny znad Wisły.” Newsweek Polska 39 (2015): 116-119.
  Google Scholar

Potwory, hybrydy, mutanty. Pogranicza ludzkiej natury, edited by Ryszard Koziołek [et al.], Katowice: Wyd. FA-art, 2012.
  Google Scholar

Prodeus, Adriana. „Córki Dancingu.” Kino 12 (2015): 67.
  Google Scholar

Robertson, Pamela. „Jak się robi kamp feministyczny.” trans. Agnieszka Matkowska. In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 92-117. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Romney, Jonathan. “Film of the Week: The Lure.” Film Comment, February 2, 2017, https://www.filmcomment.com/blog/film-week-lure.
  Google Scholar

Ross, Andrew. „Kamp: sposoby użycia.” trans. Ewa Rajewska. In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 328-369. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Scott, A. O. “2 Mermaids Walk Into a Strip Club (Things Get Weirder).” New York Times, February 1, 2017, https://www.nytimes.com/2017/01/31/movies/the-lure-review.html.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka, Kijowski, Kuba. „Zasada niehamowania wyobraźni.” rozm. Kinga Gałuszka. Pleograf 2 (2016), http://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/pleograf/kino-plastyka/4/zasada-niehamowania-wyobrazni-z-agnieszka-smoczynska-i-kuba-kijowskim-rezyserka-i-autorem-zdjec-do-filmu-corki-dancingu-rozmawia-kinga-galuszka/550.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Amerykanie zakochali się w Córkach dancingu.” rozm. Anna Bielak. Dziennik Gazeta Prawna, December 25, 2015, http://film.dziennik.pl/news/artykuly/508933,agnieszka-smoczynska-wywiad-amerykanie-zakochali-sie-w-corkach-dancingu.html.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Knajpa jak wyspa.” rozm. Dominika Bierczyńska. Kino 12 (2015): 22-23.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Mama – syrena, a ojciec – księgowy: horror, musical, Tarantino i PRL.” rozm. Mike Urbaniak. Wysokie Obcasy, January 2, 2016, http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,53662,19401280,mama-syrena-a-ojciec-ksiegowy.html.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Polski horror.” rozm. Agata Trzebuchowska. Przekrój, August 25, 2017, https://przekroj.pl/kultura/polski-horror-agata-trzebuchowska.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Polskie syreny w Ameryce.” rozm. Ewa Szponar, June 3, 2017, http://film.onet.pl/artykuly-i-wywiady/polskie-syreny-w-ameryce-rozmowa-z-agnieszka-smoczynska-wywiad/mbx8nq.
  Google Scholar

Smoczyńska, Agnieszka. „Syreny nie chowają zębów – jak trzeba to zagryzają.” rozm. Albert Kiciński. Magazyn Filmowy SFP 52 (2015): 36-37.
  Google Scholar

Sobolewski, Tadeusz. „Coś nowego idzie w polskim kinie.” Gazeta Wyborcza 219 (2015): 2.
  Google Scholar

Sontag, Susan. “Notatki o kampie.” trans. Wanda Wertenstein. In: Kamp. Antologia przekładów, edited by Przemysław Czapliński, Anna Mizerka, 49-67. Kraków: Universitas, 2012.
  Google Scholar

Weiss, Andrea. Vampires and Violets: Lesbians in the Cinema. New York: Penguin, 1992.
  Google Scholar

Williams, Linda. “Film Bodies: Gender, Genre, Excess.” In: Film and Theory: An Anthology, edited by Robert Stam, Toby Miller, 207-221. Malden: Blackwell, 2000.
  Google Scholar

Williams, Linda. Hard core. Władza, przyjemność i „szaleństwo widzialności”. trans. Justyna Burzyńska, Irena Hansz, Miłosz Wojtyna. Gdańsk: Słowo/obraz terytoria, 2010.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2017-12-31

Cited By / Share

Jagielski, S. (2017) „Dziewczyny, które gryzą. «Córki Dancingu» jako kino buntu”, Kwartalnik Filmowy, (100), s. 126–144. doi: 10.36744/kf.1994.

Autorzy

Sebastian Jagielski 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Jagielloński Polska

Filmoznawca, adiunkt w In­stytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Ja­giellońskiego. Autor książki Maskarady męskości. Pragnienie homospołeczne w polskim kinie fabu­larnym (2013), współredaktor tomów: Ciało i se­ksualność w kinie polskim (2009) oraz Kino polskie jako kino transnarodowe (2017).



Statystyki

Abstract views: 60
PDF downloads: 43


Licencja

Prawa autorskie (c) 2017 Sebastian Jagielski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.