„To jest twój człowiek – idź z nim”. O zakłóconej identyfikacji w filmach Alana Clarke’a

Karolina Kosińska

karolina.kosinska@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-1096-878X

Abstrakt

W późnych filmach Alana Clarke’a – m.in. Made in Britain (1983), Christine (1987), Słoń (Elephant, 1989) – ujawnia się skrystalizowana, dojrzała strategia twórcza reżysera. Określają ją: skrajna redukcja i repetycyjność narracji, podkreślenie kompulsywności działań postaci, skupienie na aspektach behawioralnych przy radykalnym odrzuceniu psychologii. Strategia ta realizuje się przede wszystkim w długich, „chodzonych” ujęciach, a jej efektem jest doświadczenie cielesne, niemal transowe i specyficzna relacja widza z postaciami, a także – w konsekwencji – z samym ciałem filmu. Clarke zmusza oglądającego do nieustannego kontaktu z figurą człowieka obecną na ekranie, a jednocześnie metodycznie pozbawia go możliwości identyfikacji z nią. Autorka tematyzuje tę zakłóconą identyfikację, analizując kolejne filmy reżysera, a także lokując je w kontekście swoiście antycypujących styl Clarke’a Notatek o kinematografie Roberta Bressona oraz koncepcji teoretycznych Jennifer M. Barker dotyczących cielesnego odbioru kina.


Słowa kluczowe:

Alan Clarke, Robert Bresson, identyfikacja, behawioryzm w kinie, cielesny odbiór kina, kino brytyjskie

Barker, J. M. (2009). The Tactile Eye: Touch and the Cinematic Experience. Berkeley – Los Angeles – London: University of California Press.
  Google Scholar

Bresson, R. (1983). Notatki o kinematografie (tłum. A. Ledóchowski). Film na Świecie, (300), ss. 15-47.
  Google Scholar

Clifford, A. (1991, 16 lipca). The „Scum” Manifesto. The Guardian, s. 30.
  Google Scholar

Hill, J. (2006). From the New Wave to „Brit Grit”: Continuity and Difference in Working-class Realism. W: J. Ashby, A. Higson (red.), British Cinema, Past and Present (ss. 249-260). London – New York: Routledge.
  Google Scholar

Kelly, R. (red.) (1998). Alan Clarke. London: Faber and Faber.
  Google Scholar

Kwiatkowska, P. (2011). Somatografia. Ciało w obrazie filmowym. Kraków: Korporacja Ha!art.
  Google Scholar

Rolinson, D. (2011). Alan Clarke. Manchester – New York: Manchester University Press.
DOI: https://doi.org/10.7228/manchester/9780719068300.001.0001   Google Scholar

Schuman, H. (1998). Alan Clarke: In It for Life. Sight and Sound, (9), ss. 19-20.
  Google Scholar

Sontag, S. (2012). Duchowy styl filmów Roberta Bressona (tłum. D. Żukowski, publikacja oryginału: 1964). W: S. Sontag. Przeciw interpretacji i inne eseje (tłum. M. Pasicka, A. Skucińska, D. Żukowski, ss. 237-261). Kraków: Karakter.
  Google Scholar

Taubin, A., Jones, K. (2003). Part of the Problem. Film Comment, (5), ss. 26-33.
  Google Scholar

Walsh, M. (2006). Thinking the Unthinkable: Coming to Terms with Northern Ireland in the 1980s and 1990s. W: J. Ashby, A. Higson (red.), British Cinema, Past and Present (ss. 288-298). London – New York: Routledge.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2021-08-17

Cited By / Share

Kosińska, K. (2021) „«To jest twój człowiek – idź z nim». O zakłóconej identyfikacji w filmach Alana Clarke’a”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 104–124. doi: 10.36744/kf.824.

Autorzy

Karolina Kosińska 
karolina.kosinska@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0003-1096-878X

Doktor filmoznawstwa, adiunkt w Zakładzie Antropologii Kultury, Filmu i Sztuki Audiowizualnej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Redaktorka naczelna „Kwartalnika Filmowego”. Autorka książki Androgyn. Tożsamość, tęsknota, pragnienie (2015), uhonorowanej Nagrodą im. Bolesława Michałka za najlepszą książkę filmoznawczą roku. Zainteresowania naukowe: brytyjskie kino społeczne i formy filmowego realizmu społecznego.



Statystyki

Abstract views: 359
PDF downloads: 208


Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Karolina Kosińska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.