„To jest twój człowiek – idź z nim”. O zakłóconej identyfikacji w filmach Alana Clarke’a


Abstrakt

W późnych filmach Alana Clarke’a – m.in. Made in Britain (1983), Christine (1987), Słoń (Elephant, 1989) – ujawnia się skrystalizowana, dojrzała strategia twórcza reżysera. Określają ją: skrajna redukcja i repetycyjność narracji, podkreślenie kompulsywności działań postaci, skupienie na aspektach behawioralnych przy radykalnym odrzuceniu psychologii. Strategia ta realizuje się przede wszystkim w długich, „chodzonych” ujęciach, a jej efektem jest doświadczenie cielesne, niemal transowe i specyficzna relacja widza z postaciami, a także – w konsekwencji – z samym ciałem filmu. Clarke zmusza oglądającego do nieustannego kontaktu z figurą człowieka obecną na ekranie, a jednocześnie metodycznie pozbawia go możliwości identyfikacji z nią. Autorka tematyzuje tę zakłóconą identyfikację, analizując kolejne filmy reżysera, a także lokując je w kontekście swoiście antycypujących styl Clarke’a Notatek o kinematografie Roberta Bressona oraz koncepcji teoretycznych Jennifer M. Barker dotyczących cielesnego odbioru kina.


Słowa kluczowe

Alan Clarke; Robert Bresson; identyfikacja; behawioryzm w kinie; cielesny odbiór kina; kino brytyjskie



Barker, J. M. (2009). The Tactile Eye: Touch and the Cinematic Experience. Berkeley – Los Angeles – London: University of California Press.

Bresson, R. (1983). Notatki o kinematografie (tłum. A. Ledóchowski). Film na Świecie, (300), ss. 15-47.

Clifford, A. (1991, 16 lipca). The „Scum” Manifesto. The Guardian, s. 30.

Hill, J. (2006). From the New Wave to „Brit Grit”: Continuity and Difference in Working-class Realism. W: J. Ashby, A. Higson (red.), British Cinema, Past and Present (ss. 249-260). London – New York: Routledge.

Kelly, R. (red.) (1998). Alan Clarke. London: Faber and Faber.

Kwiatkowska, P. (2011). Somatografia. Ciało w obrazie filmowym. Kraków: Korporacja Ha!art.

Rolinson, D. (2011). Alan Clarke. Manchester – New York: Manchester University Press.

Schuman, H. (1998). Alan Clarke: In It for Life. Sight and Sound, (9), ss. 19-20.

Sontag, S. (2012). Duchowy styl filmów Roberta Bressona (tłum. D. Żukowski, publikacja oryginału: 1964). W: S. Sontag. Przeciw interpretacji i inne eseje (tłum. M. Pasicka, A. Skucińska, D. Żukowski, ss. 237-261). Kraków: Karakter.

Taubin, A., Jones, K. (2003). Part of the Problem. Film Comment, (5), ss. 26-33.

Walsh, M. (2006). Thinking the Unthinkable: Coming to Terms with Northern Ireland in the 1980s and 1990s. W: J. Ashby, A. Higson (red.), British Cinema, Past and Present (ss. 288-298). London – New York: Routledge.

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Kosińska, K. (2021) „«To jest twój człowiek – idź z nim». O zakłóconej identyfikacji w filmach Alana Clarke’a”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 104-124. doi: 10.36744/kf.824.

Karolina Kosińska  karolina.kosinska@ispan.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0003-1096-878X

Doktor filmoznawstwa, adiunkt w Zakładzie Antropologii Kultury, Filmu i Sztuki Audiowizualnej w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Redaktorka naczelna „Kwartalnika Filmowego”. Autorka książki Androgyn. Tożsamość, tęsknota, pragnienie (2015), uhonorowanej Nagrodą im. Bolesława Michałka za najlepszą książkę filmoznawczą roku. Zainteresowania naukowe: brytyjskie kino społeczne i formy filmowego realizmu społecznego.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA