Razem my tutaj. O filmie dokumentalnym „Bracia” Wojciecha Staronia


Abstrakt

Artykuł dotyczył filmu dokumentalnego w reżyserii Wojciecha Staronia – Bracia (2015). Celem badawczym jest dowiedzenie, że dzieło to stanowi jedno z donioślejszych osiągnięć współczesnej kinematografii polskiej. Status ten – co ma potwierdzić precyzyjna analiza i interpretacja (dotyczące przede wszystkim zdjęć i montażu) – zyskuje ono dzięki autorskiemu opracowaniu historii dwóch braci, Mieczysława i Alfonsa Kułakowskich, którzy na starość, jako repatrianci, po kilkudziesięciu latach nieobecności wracają do ojczyzny. Szczególnym dokonaniem Staronia okazuje się koncepcja wizualna dokumentu – jej podstawowe założenia (ascetyczność ruchów kamery oraz inspiracja malarstwem pejzażowym) wynikają wprost z obserwacji życia bohaterów i pasji artystycznej jednego z braci, Alfonsa Kułakowskiego.


Słowa kluczowe

Wojciech Staroń; film dokumentalny; pejzaż; Alfons Kułakowski; bracia Kułakowscy



Caillois, R. (2019). Estetyka uogólniona (tłum. J. Lisowski). W: R. Caillois, Odpowiedzialność i styl. Eseje o formach wyobraźni (ss. 274-307). Warszawa: PIW.

Czeczot-Gawrak, Z. (1979). Filmowa prezentacja sztuki. Architektura, malarstwo, rzeźba, grafika, sztuka ludowa, rzemiosło artystyczne. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne.

Guszkowski, P. (2016, 7 kwietnia). „Bracia”. Ujmujący, podwójny portret. Wyborcza.pl. https://wyborcza.pl/7,101707,19880115,bracia-ujmujacy-podwojny-portret.html

Hučková, J. (2017). Dokąd ucieka polski dokument? Refleksje na początku drugiego stulecia jego historii. Media – Kultura – Komunikacja Społeczna, 3 (13), ss. 11-27.

Hučková, J. (2019). Z archipelagu „utopii”. O filmach Roberta Flaherty’ego i Wojciecha Staronia. Kwartalnik Filmowy, (107), ss. 99-114.

Juszczak, W. (2005). Postimpresjoniści. Warszawa: Arkady.

Karabasz, K. (2009). Odczytać czas. Łódź: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. L. Schillera.

Kułakowski, A. (2009). Stamtąd i stąd. Olsztyn: Pracownia Wydawnicza „ElSet”.

Kułakowski, A. (2012). …stamtąd i stąd… Gdańsk: Muzeum Narodowe w Gdańsku.

Kułakowski, A. (2013). Okna do Boga. Informator wystawy monograficznej pod red. Tadeusza Skoczka. Warszawa: Fundacja Polonia Semper Fidelis.

Kułakowski, A. (2016). Malarstwo. Kraków: Nowohuckie Centrum Kultury.

Kwiatkowski, K. (2015, 29 sierpnia). W drodze. Wysokie Obcasy, ss. 38-41.

Lewandowska, J. (2016). Film ma konstrukcję podróży. Dwutygodnik.com. https://www.dwutygodnik.com/artykul/6484-film-ma-konstrukcje-podrozy.html

Miłosz, C. (1989). Widzenia nad Zatoką San Francisco. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Piotrowska, A. (2015, 20 września). Wspólna droga. Tygodnik Powszechny, ss. 60-61.

Przybylski, R. (1998). Baśń zimowa. Esej o starości. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Rogoff, I. (1998). Studying Visual Culture. W: N. Mirzoeff (red.), The Visual Culture Reader (wyd. 1, ss. 14-26). London: Routledge.

Sobolewski, T. (2016, 8 kwietnia). Człowiek z kamerą i bez obowiązków. Gazeta Wyborcza, ss. 16-17.

Staroń, W. (2012-2013). Bracia/Brothers – scenariusz filmu dokumentalnego. Archiwum prywatne Wojciecha Staronia.

Staroń, W. (2018). Dokument a fabuła – refleksje, doświadczenia i metody pracy autora zdjęć filmowych. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 23 (32), ss. 121-134. https://doi.org/10.14746/i.2018.32.10

Stasiak, M. (2015). Bohater wypełnia wszystko. FilmPro, (3), ss. 102-106.

Szyma, T. (2015). Braterskie więzi. Kino, (10), ss. 88-89.

Szyma, T. (2015). Najciekawsze dzieje się przed kamerą. Kino, (11), ss. 40-41.

Tokarczyk, J. (2013). Partyzancka wojna dokumentalisty. Film & TV Kamera, (2), ss. 34-41.

Witz, I. (1970). Krajobraz w malarstwie. Warszawa: Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych.

Wróblewski, B. (2016, 9 grudnia). Dokument „Bracia”. Pan Bóg da, jeśli człowiek zachce. Wyborcza.pl. https://wyborcza.pl/7,90535,21073494,dokument-bracia-pan-bog-da-jesli-czlowiek-zechce.html

Wróblewski, J. (2016, 6 kwietnia). W każdym jest historia. Polityka, ss. 92-94.

Zonn, L. (2008). W montażowni – wczoraj. Łódź: Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. L. Schillera.

Pobierz

Opublikowane : 2020-12-31


Pławuszewski, P. (2020) „Razem my tutaj. O filmie dokumentalnym «Bracia» Wojciecha Staronia”, Kwartalnik Filmowy, (112), s. 107-126. doi: 10.36744/kf.555.

Piotr Pławuszewski  kapral.klegg@gmail.com
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu   Polska
https://orcid.org/0000-0002-1091-7010

Doktor; pracuje w Instytucie Filmu, Mediów i Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół kina dokumentalnego. Autor książki Po swojemu. Kino Władysława Ślesickiego (2017), współredaktor monograficznego numeru pisma „Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication” (2018, t. XXIV): Kieślowski Revisited (and Re-watched). Publikował w tomach zbiorowych oraz m.in. w „Kinie”, „Kwartalniku Filmowym”, „Images” i „Ekranach”. Kurator wystawy Władysław Ślesicki – jest niepowtarzalny (2013).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA