Wyspa ruin. Pęknięty pejzaż Hashimy


Abstrakt

Tekst jest propozycją spojrzenia na Hashimę jako na wyspę, która generuje podwójne pęknięcie: jest to pęknięcie na pejzażu morskim oraz skaza, którą stanowi sama wyspa-ruina. Autorka bierze pod uwagę uwarunkowania historyczne wyspy, czas jej rozwoju i teraźniejszość miasta ruin. Szybkie wysiedlenie i rozpad olbrzymich budynków oraz osieroconych przedmiotów codziennego użytku skazuje to miejsce na zanikanie. Przeciwdziałają temu inicjatywy artystyczne, w których twórcy starają się upominać o przeszłość i teraźniejszość Hashimy, wykorzystując ruiny jako element dyskursu pamięci, śladu, znikania i uobecniania byłych mieszkańców. Skumulowane obrazy, toposy przenoszone przez twórców, utrwalane na nośnikach medialnych, wyraźnie wskazują potrzebę rozprawienia się z tą przestrzenią pustki i ruiny, oraz swego rodzaju balsamowania czasów minionych.


Słowa kluczowe

pejzaż; Hashima; ruiny; instalacje; dokument filmowy; pamięć



Akui, Y., Shiga, H. (1986). Studies on the Modern Buildings on Gunkanjima Island (1916-1974), Tokyo: Tokyo Denki University.

Burke-Gaffney, B. (2002). Hashima: The Ghost Island. Cabinet, 7. https://www.cabinetmagazine.org/issues/7/burke-gaffney.php

Certeau de, M., Giard, L., Mayol, P. (2011). Wynaleźć codzienność. Tom 2 Mieszkać, gotować (tłum. K. Thiel-Jańczuk). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Chroł, K. (2018). Wyspa Hashima wpisana na listę UNESCO jako dowód wielkości i uznania japońskiego przemysłu i myśli technologicznej. Gdańskie Studia Azji Wschodniej, 14, ss. 128-140, https://czasopisma.bg.ug.edu.pl/index.php/GSAW/article/view/2691

Copik, I. (2017). Topografie i krajobrazy. Filmowy Śląsk. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Dantec, J.-P. (1999). Zones. Les paysages oubliés. W: J. Mottet (red.), Les paysages du cinéma (ss. 250-260). Seyssel: Editions Champ Vallon.

Deleuze, G., Guattari, F. (2015). Tysiąc plateau (tłum. zbiorowe). Warszawa: Fundacja Bęc Zmiana.

Frydryczak, B. (1999). Pejzaż z ruinami. W: E. Rewers (red.), Przestrzeń, filozofia i architektura: osiem rozmów o poznawaniu, produkowaniu i konsumowaniu przestrzeni (ss. 168-181). Poznań: Wydawnictwo Humaniora.

Gilmore, L. (2015). Przypadki graniczne: trauma, autoprezentacja i prawne tożsamości (tłum. J. Burzyński). W: T. Łysak (red.), Antologia studiów nad traumą (ss. 359-375). Kraków: Universitas.

Kita, B. (2020). Brama łez. Filmowe topografie Ellis Island. Annales Universitatis. Paedagogicae Cracoviensis. Studia de Cultura, 12 (1), ss. 11-23. https://doi.org/10.24917/20837275.12.1.1

Lubelski, T. (2000). Nowa fala. O pewnej przygodzie kina francuskiego. Kraków: Universitas.

Marguet, D. (2014). Textes et paysages en ruines chez Pasolini, Huillet et Straub, Tarr. W: C. Blüminger, M. Lagny, S. Lindeperg S. Rollet (red.), Théorème. Paysages et Mémoire. Cinéma, photographie, dispositifs audiovisuels (ss. 113-122). Paris: Presses Sorbonne Nouvelle.

Nacher, A. (2016). Media lokacyjne. Ukryte życie obrazów. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Seltzer, M. (2015). Kultura rany (tłum. A. Rejniak-Majewska). W: T. Łysak (red.), Antologia studiów nad traumą. Kraków: Universitas.

Sławek, T. (2015). U-chodzić, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Thomas, C. (2007). Shõmei Tõmatsu: la memoire des ruines, Protée. Revue Internationale de théories et de pratiques sémiotiques. Imaginaire des ruines, 35 (2), ss. 45-54.

Vernhes-Lermusiaux, A. (2012). Diner avec Hashima mon amour. https://www.clermont-filmfest.org/hashima-mon-amour/

Virilio, P. (2004). Ville panique. Ailleurs commence ici. Paris: Galilée.

Virilio, P. (2007). Wypadek pierworodny (tłum. K. Szeżyńska-Maćkowiak). Warszawa: Sic!

Virilio, P. (2008). Prędkość i polityka (tłum. S. Królak). Warszawa: Sic!

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Kita, B. (2021) „Wyspa ruin. Pęknięty pejzaż Hashimy”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 126-144. doi: 10.36744/kf.764.

Barbara Kita  basiakita@wp.pl
Uniwersytet Śląski  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3616-9863

Dr hab., prof. UŚ, kulturoznawczyni, filmoznawczyni, pracuje w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Śląskiego. Zajmuje się teorią filmu i nowych mediów (zwłaszcza francuską), interesuje ją problematyka obrazu, przestrzeni oraz miasta. Autorka książek Między przestrzeniami. O kulturze nowych mediów (2003) oraz Obraz zatrzymany. Praktyka i teoria późnego Godarda (2013). Redaktorka tomu Przestrzenie tożsamości we współczesnym kinie europejskim (2006) i współredaktorka (z Andrzejem Gwoździem) książki Pamięć kina (2013). Współredaktorka (z Magdaleną Kempną-Pieniążek) książki Filmowe pejzaże Europy (2017) i Filmowe pejzaże Ameryk (2020) oraz (z Iloną Copik) Kultury obrazu – tabu – edukacja (2018). Członkini Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA