Techniki audiowizualnej rewitalizacji przeszłości – „I młodzi pozostaną” Petera Jacksona


Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest analiza filmu dokumentalnego Petera Jacksona I młodzi pozostaną (2018), powstałego na podstawie archiwalnych materiałów filmowych z okresu I wojny światowej. Autor przygląda się pracom nad tymi materiałami, pokazując, że zabiegi dokonane przez zespół Jacksona wykraczają poza restaurację filmu, i proponując kategorię rewitalizacji jako adekwatną do opisu dokonanych przekształceń. Przeprowadzona analiza decyzji artystycznych podjętych przez Jacksona odsłania konteksty oraz celowość zastosowanych zabiegów (scenariusz, wybór palety kolorystycznej itd.), a także umieszcza prace nad ścieżką dźwiękową w kontekście współczesnych praktyk rekonstrukcji historycznych pejzaży dźwiękowych. W zakończeniu autor omawia immersyjność I młodzi pozostaną na tle współczesnych praktyk audiowizualnych instytucji muzealnych oraz historycznych początków kina, dowodząc tezy, że dokument Jacksona w większej mierze poświęcony jest samej kinematografii oraz pamięci Wielkiej Wojny niż historii.


Słowa kluczowe

Peter Jackson; I wojna światowa; film dokumentalny; restauracja filmów archiwalnych; rekonstrukcja historycznych pejzaży dźwiękowych; rewitalizacja przeszłości



Adamson, P. (1991). The Gas Shell Bombardment Record: Some Further Thoughts. The Historical Record Quarterly, (19), ss. 13-15.

Alvarez-Morales, L., Lopez, M. (2020). Cathedral Acoustics in Early Modern England: Exploring and Recreating the Sounds of the Past. Early Modern Soundscapes Blog. https://emsoundscapes.co.uk/cathedral-acoustics-in-early-modern-england-exploring-and-recreating-the-sounds-of-the-past/

Aufderheide, P. (2007). Your Country, My Country: How Films About the Iraq War Construct Publics, Framework, 48 (2), ss. 59-61.

[b. a.] (2019). https://cinnafilm.com/peter-jackson-documentary-uses-innovative-film-restoration-to-empower-firsthand-accounts-from-world-war-one/

Bal, M. (2007). Exhibition as Film. W: S. Macdonald, P. Basu (red.), Exhibition Experiments (ss. 71-93). Malden – Oxford – Carlton: Blackwell.

Bijsterveld, K. (2015). Ear-on Exhibitions: Sound In the History Museum, The Public Historian, 37 (4), ss. 73-90. https://doi.org/10.1525/tph.2015.37.4.73

Bottomore, S. (1999). An International Survey of Sound Effects in Early Cinema, Film History, (4), ss. 485-498.

Bottomore, S. (2001). The Story of Percy Peashaker: Debates About Sound Effects in Early Cinema. W: R. Abel, R. Altman (red.), The Sounds of Early Cinema (ss. 129-142). Bloomington – Indianapolis: Indiana University Press.

Cherchi Usai, P. (1996). The Color of Nitrate: Some Factual Observations on Tinting and Toning Manuals for Silent Films. W: R. Abel (red.), Silent Film (ss. 21-30). London: Athlone.

Chion, M. (1994). Audio-vision: Sound on Screen (tłum. C. Gorbman). New York: Columbia University Press. (Publikacja oryginału: 1990).

Costello, R. (2016). Black Tommies: British Soldiers of African Descent In the First World War. London: London University Press.

Crook, T. (2014). Vocalizing the Angels of Mons: Audio Dramas as Propaganda in the Great War of 1914 to 1918, Societies, 4 (2), ss. 180-221. https://doi.org/10.3390/soc4020180

Daley, J. (2018). Listen to the Moment the Guns Fell Silent, Ending World War I. Smithsonian Magazine. https://www.smithsonianmag.com/smart-news/listen-moment-guns-fell-silent-ending-world-war-i-180970772/

Fırat, H. B., Masullo, M., Karadoğan, C., Maffei, L. (2020). The Soundscape Reconstructions of the Early 20th Century Vendor Cries in Streets of Istanbul and Naples With Two 3D Sound Spatialization Approaches. Conference: Inter-Noise 2020, e-congress, Seoul. https://www.researchgate.net/publication/348169721_The_soundscape_reconstructions_of_the_early_20_th_century_vendor_cries_in_streets_of_Istanbul_and_Naples_with_two_3D_sound_spatialization_approaches

Friedberg, A. (2004). Trottoir Roulant: The Cinema and New Mobilities of Spectatorship. W: J. Fullerton, J. Olsson (red.), Allegories of Communication: Intermedial Concerns From Cinema to the Digital (ss. 263-276). Rome: J. Libbey.

Friedberg, A. (2012). Wirtualne Okno. Od Albertiego do Microsoftu (tłum. A. Rejniak-Majewska, M. Pabiś-Orzeszyna), Warszawa: Oficyna Naukowa.

Gopnick, A. (2019, 14 stycznia). A Few Thoughts On the Authenticity of Peter Jackson’s „They Shall Not Grow Old”. New Yorker. https://www.newyorker.com/news/daily-comment/a-few-thoughts-on-the-authenticity-of-peter-jacksons-they-shall-not-grow-old

Hanrahan, B. (2014). Reproducing Traces of War: Listening to Gas Shell Bombardment, 1918. Sounding Out!. https://soundstudiesblog.com/2014/07/07/listening-to-traces-of-war-gas-shell-bombardment-1918/

Hartford, K. (2017). Listening to the Din of the First World War. Sound Studies, (2), ss. 98-114. https://doi.org/10.1080/20551940.2017.1392227

Henning, M. (2006). Museums, Media and Cultural Theory, New York – Maidenhead: Open University Press.

Henning, M. (2007). Legibility and Affect: Museums as New Media. W: S. Macdonald, P. Basu (red.), Exhibition Experiments (ss. 25-46). Malden – Oxford – Carlton: Blackwell.

Hurwitz, M. (2019). Real War: How Peter Jackson’s „They Shall Not Grow Old” Breathed Life into 100-Year-Old Archival Footage. Studio Daily. https://www.studiodaily.com/2019/05/real-war-peter-jacksons-shall-not-grow-old-breathed-life-100-year-old-archival-footage/

Kermode, M. (2018). „They Shall Not Grow Old” Review: An Utterly Breathtaking Journey Into the Trenches. The Guardian. https://www.theguardian.com/film/2018/nov/11/they-shall-not-grow-old-peter-jackson-review-first-world-war-footage

Kittler, F. (1999). Gramophone, Film, Typewriter (tłum. G. Winthrop-Young, M. Wutz). Stanford: Stanford University Press. (Publikacja oryginału: 1986).

Leitner, D. (2018). The Documentary Masterpiece That Is Peter Jackson’s „They Shall Not Grow Old”. Filmmaker Magazine. https://filmmakermagazine.com/106589-the-documentary-masterpiece-that-is-peter-jacksons-they-shall-not-grow-old/#.YE7jfBYo_IU

Michnik, A. (2014). 1914-1918: narodziny sztuki prowadzenia nowoczesnej akustycznej wojny, Przegląd Humanistyczny, 4 (445), ss. 19-30.

Michnik, A. (2018). (Pre)Historia pewnych nadużyć. Radiotechnologie I wojny światowej. Glissando, 3 (35), ss. 154-167.

Michnik, A. (2019). Czym jest nagranie? Dwutygodnik.com, 5 (256). https://www.dwutygodnik.com/artykul/8218-artystka-w-archiwum-czym-jest-nagranie.html

Michnik, A. (2019). Męska histeria i wojenni bohaterowie. Soniczne obrażenia, urazy uszu oraz ich leczenie podczas I wojny światowej. Glissando, 1 (36), ss. 36-45.

Michnik, A. (2020). Ścieżki Chrisa Watsona. Afekty i performatywna sprawczość nagrań terenowych w kinie doby katastrofy ekologicznej. Kwartalnik Filmowy, (111), ss. 105-122.

Morat, D. (2014). Cheer, Songs and Marching Sounds: Acoustic Mobilization and Collective Affects at the Beginning of World War I. W: D. Morat (red.) Sounds of Modern History: Auditory Cultures in 19th and 20th Century Europe (ss. 177-200). New York: Berghahn.

Ndalianis, A. (2004). Neo-Baroque Aesthetics and Contemporary Entertainment. Cambridge – London: MIT Press.

Noakes, L. (2006). Women in the British Army: War and the Gentle Sex 1907-1948. London – New York: Routledge.

Powierska, A. (2020). „Dokument”, „We Have One Heart”, „Papa”. Zagubieni ojcowie, dokument, animacja i autobiografia. Kwartalnik Filmowy, (112), ss. 66-84.

Rosenstone, R. A. (2008). Historia w obrazach/historia w słowach: rozważania nad możliwością przedstawienia historii na taśmie filmowej (tłum. Ł. Zaremba). W: I. Kurz (red.), Film i historia. Antologia (ss. 93-114). Warszawa: WUW. (Publikacja oryginału: 1988).

Shepherd, J. (2018). „They Shall Not Grow Old”: Is First World War Hyper-Restoration Historical Sacrilege? Independent. https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/films/features/they-shall-not-grow-old-restored-coloured-footage-first-world-war-peter-jackson-a8626321.html

Talbot, F. A. (1912). Moving Pictures: How They Are Made and Worked. London: William Heinemann.

Velikić, D. (2005). Casus Brema (tłum. M. Petryńska). Sejny: Pogranicze. (Publikacja oryginału: 2001).

Volmar, A. (2014). In Storms of Steel: The Soundscape of World War I and Its Impact on Auditory Media Culture During the Weimar Period. W: D. Morat (red.), Sounds of Modern History: Auditory Cultures in 19th and 20th Century Europe (ss. 227-254). New York: Berghahn.

White, H. (2008). Historiografia i historiofotia (przeł. Ł. Zaremba). W: I. Kurz (red.), Film i historia. Antologia (ss. 117-127). Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego. (Publikacja oryginału: 1988).

Winegard, T. (2012). Indigenous Peoples of British Dominions and the First World War. Cambridge: Cambridge University Press.

Pobierz

Opublikowane : 2021-05-13


Michnik, A. (2021) „Techniki audiowizualnej rewitalizacji przeszłości – «I młodzi pozostaną» Petera Jacksona”, Kwartalnik Filmowy, (113), s. 132-152. doi: 10.36744/kf.693.

Antoni Michnik  antek_antek@poczta.onet.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0002-2279-2374

Doktorant w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, absolwent Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego; historyk kultury, performer. Członek założyciel researchersko-performatywnej Grupy ETC. Od jesieni 2013 r. w redakcji magazynu „Glissando”. Publikował m.in. w „Dialogu”, „Kontekstach”, „Kulturze Popularnej”, „Kulturze Współczesnej”, „Kwartalniku Filmowym”, „Polish Theatre Journal”, „Roczniku Historii Sztuki”, „Ruchu Muzycznym”, „Zeszytach Literackich”. Współredaktor książek Fluxus w trzech aktach. Narracje – estetyki – geografie (2014) Grupy ETC oraz Poza rejestrem. Rozmowy o muzyce i prawie autorskim (2015).

 



Łączna liczba odsłon: 143
Łączna liczba pobrań PDF: 102


Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA