Ścieżki Chrisa Watsona. Afekty i performatywna sprawczość nagrań terenowych w kinie doby katastrofy ekologicznej


Abstrakt

Autor przygląda się afektywnym aspektom oraz związanej z nimi performatywnej sprawczości wykorzystania we współczesnym kinie nagrań terenowych. Wywód jest zogniskowany wokół twórczości i postaci Chrisa Watsona, specjalisty od nagrań terenowych przyrody, pracującego m.in. dla BBC, zwłaszcza przy produkcjach Davida Attenborough. Zestawiając dyskursy współczesnych afektywnych teorii kina i jego warstwy dźwiękowej (m.in. Michela Chiona, Barbary Flückiger, Caryl Flinn, Danijeli Kulezic-Wilson) z dyskursami wokół samego field recordingu (Francisco López) oraz różnymi narzędziami współczesnej humanistyki, autor pokazuje, w jaki sposób nagrania terenowe współtworzą afektywne narracje filmów oraz oddziałują na odbiorcę, budując przestrzeń światów przedstawionych, a także w jaki sposób nagrania terenowe przyrody wpisują się w szerszy krajobraz afektywny niepokojów doby katastrofy klimatycznej.


Słowa kluczowe

afekt; nagrania terenowe; Chris Watson; design dźwiękowy; dźwięk; dokumenty przyrodnicze; katastrofa klimatyczna



Brown, S. T. (2018). Japanese Horror and the Transnational Cinema of Sensations. London: Palgrave Macmillan.

Chion, M. (1994). Audio-vision: Sound on Screen (tłum. C. Gorbman). New York: Columbia University Press. (Publikacja oryginału: 1990).

Chion, M. (1995). David Lynch (tłum. R. Julian). London: British Film Institute. (Publikacja oryginału: 1992).

Cohen, A. J. (2000). Film Music: Perspectives from Cognitive Psychology. W: J. Buhler, C. Flinn, D. Neumeyer (red.), Music and Cinema (ss. 360-377). Hanover: Wesleyan University Press.

Donnelly, K. J. (2009). Saw Heard: Musical Sound Design in Contemporary Cinema. W: W. Buckland (red.), Film Theory and Contemporary Hollywood Movies (ss. 103-123). New York – London: Routledge.

Donnelly, K. J. (2016). Emotional Sound Effects and Metal Machine Music: Soundworlds in Silent Hill Games and Films. W: L. Greene, D. Kulezic-Wilson (red.), The Palgrave Handbook of Sound Design and Music in Screen Media: Integrated Soundtracks (ss. 73-88). London: Palgrave Macmillan.

Dunn, D. (2001). Nature, Sound Art and the Sacred. W: D. Rothenberg, M. Ulvaeus (red.), The Book of Music and Nature (ss. 95-107). Middleton: Wesleyan University Press.

Fischer-Lichte, E. (2008). Estetyka performatywności (tłum. M. Borowski, M. Sugiera). Kraków: Księgarnia Akademicka.

Flinn, C. (2010). Affect and Film Music in Wildly Uncaring Circumstances. W: D. Diederichsen, C. Ruhm (red.), Utopia of Sound (ss. 89-113). Vienna: Schlebrügge Editor.

Flückiger, B. (2010). Sound Design. W: D. Daniels, S. Neumann (red.) See This Sound: Audiovisuology Compendium (ss. 307-314). Köln: Verlag der Buchhandlung Walther König.

Gorbman, C. (1987). Unheard Melodies: Narrative Music Film. Indianapolis: Indiana University Press.

Hempton, G. (2020). Cisza na wyginięciu. Gordon Hempton w rozmowie z Marią Hawranek. Przekrój, 3568. https://przekroj.pl/spoleczenstwo/cisza-na-wyginieciu-gordon-hempton

Jordan, R. (2007). The Work of Hildegard Westerkamp in the Films of Gus Van Sant: An Interview with the Soundscape Composer (and Some Added Thoughts of My Own), Off Screen, 11 (8-9). https://offscreen.com/view/jordan_westerkamp

Jordan, R. (2012). The Ecology of Listening While Looking in the Cinema: Reflective Audioviewing in Gus Van Sant’s „Elephant”, Organised Sound, 17 (3), ss. 248-256. https://doi.org/10.1017/S1355771811000458.

Kulezic-Wilson, D. (2020). Sound Design Is the New Score: Theory, Aesthetics, and Erotics of the Integrated Soundtrack. New York: Oxford University Press.

Lanza, J. (1994). Elevator Music: A Surreal History of Muzak, Easy-Listening, and Other Moodsong. New York: Picador.

Lefebvre, H. (1991). The Production of Space (tłum. D. Nicholson-Smith). Cambridge: Blackwell. (Publikacja oryginału: 1974).

Lejeune, P. (2007). Wariacje na temat pewnego paktu. O autobiografii (red. R. Lubas-Bartoszyńska, tłum. W. Grajewski i in.). Kraków: Universitas.

López, F. (2010). Słuchanie dogłębne i otaczająca nas materia dźwiękowa. W: C. Cox, D. Warner (red.), Kultura dźwięku. Teksty o muzyce nowoczesnej (tłum J. Kutyła i in.) (ss. 113-119). Gdańsk: słowo/obraz terytoria. (Publikacja oryginału: 2001).

Petzold, C. (2010). You Can Only Narrate Loneliness Acoustically: An Interview with Diedrich Diederichsen and Constanze Ruhm. W: D. Diederichsen, C. Ruhm (red.), Immediacy and Non-Simultaneity: Utopia of Sound (ss. 219-243). Vienna: Schlebrügge Editor.

Rachubińska, K. (2019). To jest (prawdziwa) opowieść. Dwutygodnik.com, 258 (6). https://www.dwutygodnik.com/artykul/8316-to-jest-prawdziwa-opowiesc.html

Schafer, R. M. (1994). The Soundscape: Our Sonic Environment and the Tuning of the World. Rochester: Destiny Books.

Shackleford, T. (2019). Score for HBO’s “Chernobyl” Was Recorded Using Sounds From Inside a Nuclear Power Plant. LiveForLiveMusic. com. https://liveforlivemusic.com/news/chernobyl-nuclear-power-plant/

Stasiowska, J. (2019). Lubrykant do rzeczywistości. Dwutygodnik.com, 258 (6). https://www.dwutygodnik.com/artykul/8330-brak-dyscypliny-lubrykant-do-rzeczywistosci.html

Strachan, R., Leonard, M. (2015). More Than Background Ambience and Sound-Design in Contemporary Art Documentary Film. W: H. Rogers (red.), Music and Sound In Documentary Film (s. 166-179). New York – London: Routledge.

Szałasek, F. (2017). Nagrania terenowe. Gdańsk: Wydawnictwo w podwórku.

Westerkamp, H. (2010). Soundtracks Everywhere. W: D. Diederichsen, C. Ruhm (red.), Utopia of Sound (ss. 151-168). Vienna: Schlebrügge Editor.

Whittington, W. (2014). Horror Sound Design. W: H. M. Benshoff (red.), A Companion to the Horror Film (ss. 168-185). Chichester: Wiley Blackwell.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-13


Michnik, A. (2020) „Ścieżki Chrisa Watsona. Afekty i performatywna sprawczość nagrań terenowych w kinie doby katastrofy ekologicznej”, Kwartalnik Filmowy, (111), s. 105-122. doi: 10.36744/kf.431.

Antoni Michnik  antek_antek@poczta.onet.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0002-2279-2374

Doktorant w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, absolwent Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego; historyk kultury, performer. Członek założyciel researchersko-performatywnej Grupy ETC. Od jesieni 2013 r. w redakcji magazynu „Glissando”. Publikował m.in. w „Dialogu”, „Kontekstach”, „Kulturze Popularnej”, „Kulturze Współczesnej”, „Kwartalniku Filmowym”, „Polish Theatre Journal”, „Roczniku Historii Sztuki”, „Ruchu Muzycznym”, „Zeszytach Literackich”. Współredaktor książek Fluxus w trzech aktach. Narracje – estetykigeografie (2014) Grupy ETC oraz Poza rejestrem. Rozmowy o muzyce i prawie autorskim (2015).





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA