Zdalne kino. Samotność widza wobec zmysłowego charakteru recepcji filmu


Abstrakt

Autorka zwraca uwagę na nowe zjawisko, jakie pojawiło się w czasie epidemii koronawirusa: tzw. zdalne kino. Zastanawia się, pod jakim względem ta nowa sytuacja różni się od zwyczajnego oglądania filmu online. Rozważania te są prowadzone w kontekście wybranych wątków teorii filmu dotyczących dystansu widza wobec filmu i przede wszystkim wobec innych widzów na sali kinowej. Autorka odnosi się do dominującej w ostatnich latach sensuous theory, ale także do wcześniejszych koncepcji teoretycznych (m.in. do teorii psychoanalitycznej), podkreślając, że dzisiejsza refleksja nad filmem jest w nich w dużym stopniu zakorzeniona. W doświadczeniu kina najbardziej interesuje ją paradoksalna samotność widza. Autorka odnosi się także do przykładów filmowych, wśród których na plan pierwszy wysuwa się Ucieczka z kina Wolność (1990) Wojciecha Marczewskiego.


Słowa kluczowe

teoria filmu; teoria widza filmowego; doświadczenie filmowe; kino zdalne; teoria zmysłowa



Barthes, R. (1993). Wychodząc z kina (tłum. Ł. Demby). W: W. Godzic (red.), Interpretacja dzieła filmowego. Antologia przekładów. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Budzik, J. (2012). Dotyk światła. O zmysłowym doznawaniu kina. Katowice: Wydawnictwo FA-art.

Chareyron, R. (2013). Comprendre par les sens: Pour une rapproche tactile de „L’Apollonide”. Entrelacs. Cinéma et audiovisuel, 10, ss. 1-10. https://doi.org/10.4000/entrelacs.528

Chateau, D. (2009). Philosophie d’un art moderne: le cinéma. Paris: Éditions L’Harmattan.

Chyła, W. (1987). Spektakl filmowy: fenomen w stadium rozpoznania. W: J. Trzynadlowski (red.), Estetyka i struktura dzieła filmowego. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Elsaesser T., Hagener M. (2015). Teoria filmu: wprowadzenie przez zmysły (tłum. K. Wojnowski). Kraków: Universitas.

Grotowski, J. (1972). Święto. Odra, 6, ss. 47-51.

Gwóźdź, A. (red.) (2013). Pamięć kina. Katowice: Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”.

Hanich, J. (2014). Watching a Film With Others: Towards a Theory of Collective Spectatorship. Screen, 55 (3), ss. 338-359. https://doi.org/10.1093/screen/hju026

Hanich, J. (2018). The Audience Effect: On the Collective Cinema Experience. Edinburgh: Edinburgh University Press.

Helman, A. (1994). Sposoby uprawiania teorii filmu. W: A. Gwóźdź (red.), Prędkość i przyjemność. Kielce: Wydawnictwo Szumacher.

Kowalkowska, J. (2008). Kinoman – miejski człowiek. Kultura Miasta, 2-3, ss. 35-37.

Koźmińska, A. (2014). Spotkania z filmem w przestrzeni miejskiej na przykładzie nieformalnych publicznych projekcji w Krakowie. Niepublikowana praca magisterska. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Sztuk Audiowizualnych.

Lubelski, T. (1987). Interpretacja Jungiem podszyta (na przykładzie „Osiem i pół” i innych filmów o samourzeczywistnieniu). W: M. Czerwiński (red.), Interpretacja dzieła. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Malzacher, F. (2015). Jest słowo na takich jak wy: publiczność. Widz jako zły świadek i zły voyeur. W: K. Tórz (red.), Tak jakby nic się nie wydarzyło. Teatr Forced Enterainment. Poznań – Kraków: Fundacja Malta&Ha!art.

Metz, C. (1977). Le signifiant imaginaire. Psychanalyse et cinéma. Paris: Union Générale d’Editions.

Moaddab, E. (2014). Audience Embodiment in Haptic Space of Film. European Online Journal of Natural and Social Sciences (Special Issue on Architecture, Urbanism, and Civil Engineering), 3 (4), ss. 55-65. https://pdfs.semanticscholar.org/f371/6846ea4568e74b4c5baeeb07459499df39f2.pdf

Pallasmaa, J. (2012). Oczy skóry. Architektura i zmysły (tłum. M. Choptiany). Kraków: Fundacja Instytut Architektury.

Poirier, N. (2018, 31 stycznia). Le spectateur de cinéma. Débordements. http://www.debordements.fr/Le-spectateur-de-cinema

Rek, J. (1982). Między filmowym analfabetyzmem a kompetencją. Przyczynek do antropologii filmu. W: A. Helman, W. Godzic (red.), Film: tekst i kontekst. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Schefer, J.-L. (1980). L’homme ordinaire du cinema. Paris: Cahiers du Cinéma – Gallimard.

Stańczyk, M. (2015). Zmysłowa teoria kina. Ekrany, 3-4, ss. 70-75.

Stańczyk, M. (2020). Ucieleśnione doświadczenie kinowe. „Sensuous theory” i jej krytyczny potencjał. Niepublikowana praca doktorska. Kraków: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Sztuk Audiowizualnych.

Wilde, E. (1991). O języku i stylu współczesnej teorii filmu. W: A. Helman (red.), Autor –film – odbiorca. Wrocław: Wiedza o kulturze.

Zimmer, C. (1977). Procès du spectacle. Essai sur le cinéma et les autres formes de spectacle. Paris: Ed. PUF.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-13


Demby, Łucja (2020) „Zdalne kino. Samotność widza wobec zmysłowego charakteru recepcji filmu”, Kwartalnik Filmowy, (111), s. 164-178. doi: 10.36744/kf.402.

Łucja Demby  lucja.demby@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński  Polska
https://orcid.org/0000-0001-8786-9849

Dr hab., profesor w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Interesuje się teorią i analizą filmu, prowadzi także badania interdyscyplinarne z pogranicza filmu, muzyki i teatru. Autorka książki Poza rzeczywistością. Spór o wrażenie realności w historii francuskiej myśli filmowej (2002). Jej książka Harmonia świata. Twórczość filmowa Nikity Michałkowa (2009) jest pierwszą naukową monografią dorobku rosyjskiego reżysera. W ostatnich latach przedmiotem jej zainteresowania jest także polski serial telewizyjny.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA