„Pasażerka”. Obraz wyrwany z błota


Abstrakt

W 50. rocznicę premiery Pasażerki Andrzeja Munka Tadeusz Lubelski stwierdził, że dla Jeana-Luca Godarda był to najlepszy film o wojnie jaki kiedykolwiek nakręcono. Mimo że trudno znaleźć potwierdzenie tych słów w źródłach, autor postanawia podjąć ową tezę i odpowiedzieć na pytanie, dlaczego Pasażerka mogłaby zyskać taki status. Tym samym stara się wykonać pracę wyobraźni, którą Georges Didi-Huberman zalecał jako metodę pozwalającą „mimo wszystko” mierzyć się z „niewyobrażalnym”. Jej założenia, a także te właściwe Benjaminowskiemu materializmowi historycznemu zostają w niniejszym artykule użyte do przemyślenia metod montażowych, które zastosowano w Pasażerce. Jest to bowiem wyjątkowy przykład filmu dokończonego po śmierci reżysera. Sposób zmontowania pozwala podjąć namysł nad traumą, a jednocześnie daje niezwykłe świadectwo obrazu wydobytego z błota „niewyobrażalnego”.


Słowa kluczowe

Andrzej Munk; Jean-Luc Godard; Georges Didi-Huberman; trauma; niewyobrażalne; kino polskie



Adorno, T. W. (2003). Kulturkritik und Gesellschaft. Frankfurt am Main: Suhrkamp.

Agamben, G. (2008). Co zostaje z Auschwitz (tłum. S. Królak). Warszawa: Sic!

Barthes, R. (1996). Światło obrazu. Uwagi o fotografii (tłum. J. Trznadel). Warszawa: Wydawnictwo KR.

Benjamin, W. (2012). O pojęciu historii. W: W. Benjamin, Konstelacje (tłum. A. Lipszyc, A. Wołkowicz). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Deleuze, G. (2008). Kino 1. Obraz-ruch, Kino 2. Obraz-czas (tłum. J. Margański). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Derrida, J. (2000). Szibbolet dla Paula Celana (tłum. A. Dziadek). Bytom: FA-art.

Didi-Huberman, G. (1982). Invention de l’Hystérie: Charcot et l’Iconographie Photographique de la Salpêtrière. Paris: Macula.

Didi-Huberman, G. (2008). Obrazy mimo wszystko (tłum. M. Kubiak Ho-Chi). Kraków: Universitas.

Didi-Huberman, G. (2011). Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki (tłum. B. Brzezicka). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Eberhardt, K. (1974). Film jest snem. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Freud, S. (2005). Poza zasadą przyjemności (tłum. J. Prokopiuk). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hendrykowski, M. (2007). Andrzej Munk. Warszawa: Towarzystwo Więź.

Kwiatkowska, P. (2003). Struktury pamięci. Obrazy czasoprzestrzeni w filmie „Pasażerka” Andrzeja Munka. Kwartalnik Filmowy, (43), ss. 22-47.

Sebald, G. W. (2012). Wojna powietrzna i literatura (tłum. M. Łukasiewicz). Warszawa: W.A.B.

Woroszylski, W. (1964). Andrzej Munk. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Wróbel, S. (2017). Obrazy mimo woli. Wokół obrazu myśli Georges’a Didi-Hubermana. Kalisz: Galeria Sztuki im. Jana Tarasina.

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Cichoń, A. (2021) „«Pasażerka». Obraz wyrwany z błota”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 88-103. doi: 10.36744/kf.777.

Adam Cichoń  a.cichon@al.uw.edu.pl
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-2707-9914

Absolwent filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Obecnie doktorant na Wydziale „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie przygotowuje rozprawę dotyczącą ekspresji obrazu filmowego w kontekście filozofii kina Gilles’a Deleuze’a. Publikował między innymi w „Kwartalniku Filmowym” i „Sztuce i Filozofii”. Interesują go interdyscyplinarne studia dotyczące obszarów przecinania się filozofii z innymi dziedzinami sztuki.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA