Body/Ciało/Cielesność – o materii w filmach Małgorzaty Szumowskiej


Abstrakt

Jednym z głównych tematów powracających w twórczości Małgorzaty Szumowskiej jest ciało ujęte w sposób podmiotowy, jako konstytutywny element tożsamości, oraz przedmiotowy, jako obiekt zabiegów medycznych, fragmentaryzacji, rozkładu, autopsji. Zwrócenie przez reżyserkę uwagi na materialność ciała oraz wskazanie splotu między nim a materią, która posiada własną dynamikę i sprawczość, zachęca do przyjrzenia się jej wybranym dziełom z perspektywy nowego materializmu reprezentowanego m.in. przez Karen Barad, Rosi Braidotti czy Roberta Esposita.


Słowa kluczowe

nowy materializm; ciało; cielesność; materia; Małgorzata Szumowska



Bakke, M. (2000). Ciało otwarte. Filozoficzne reinterpretacje kulturowych wizji cielesności. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii.

Bakke, M. (2010). Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

Bednarek, J., Maliński, J. (2018). Od redakcji. W: R. Dolphijn, I. van der Tuin (red.), Nowy materializm. Wywiady i kartografie (wyd. 1, ss. 5-8). Gdańsk − Poznań − Warszawa: Fundacja Machina Myśli.

Brach-Czaina, J. (1999). Szczeliny istnienia. Kraków: Wydawnictwo eFKa.

Braidotti, R. (2014). Po człowieku (tłum. J. Bednarek, A. Kowalczyk). Warszawa: PWN. (Publikacja oryginału: 2013).

Burzyk, M., Sawczyński, P. (2013). Wspólnota, immunizacja, życie – o filozofii politycznej Roberta Esposita. Politeja, 23, ss. 5-27.

Campbell, T. (2013). Immunizacja jako paradygmat nowoczesności. Z Robertem Espositem rozmawia Timothy Campbell. Politeja, 23, ss. 29-39.

Dolphijn, R., van der Tuin, I. (2018). Rozdział 3. Wywiad z Karen Barad (tłum. J. Czajka). W: R. Dolphijn, I. van der Tuin, Nowy materializm. Wywiady i kartografie (wyd. 1, ss. 41-58). Gdańsk − Poznań − Warszawa: Fundacja Machina Myśli.

Garrard, G. (2004). Ecocriticism. London – New York: Routledge.

Hyży, E. (2017). Dzielenie się światem. Nowy feministyczny realizm w ujęciu Karen Barad. W: E. Hyży (red.), Feministyczne konteksty. Multidyscyplinarnie (wyd. 1, ss. 57-79). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Kristeva, J. (2007). Potęga obrzydzenia. Esej o wstręcie (tłum. M. Falski). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego. (Publikacja oryginału: 1982).

Krueger, J. (2015). At Home in and Beyond Our Skin: Posthuman Embodiment in Film and Television. W: M. Hauskeller, C. D. Carbonell, T. D. Philbeck (red.), The Palgrave Handbook of Posthumanism in Film and Television (ss. 172-181). London: Palgrave Macmillan.

Kubisiowa, K. (2015). Śmierć i co potem... (z M. Szumowską rozm. K. Kubisiowa). Tygodnik Powszechny, 11, ss. 54-56.

Manea, T. (2015). Our Posthuman Skin Condition. W: M. Hauskeller, C. D. Carbonell, T. D. Philbeck (red.), The Palgrave Handbook of Posthumanism in Film and Television (ss. 289-298). London: Palgrave Macmillan.

Marzec, A. (2012). Obrazoburcze ciało. Cielesność jako miejsce subwersji i oporu. W: T. Rachwał, K. Więckowska (red.), (Nad)użycia ciała w kulturze (ss. 47-64). Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.

Merleau-Ponty, M. (1996). Widzialne i niewidzialne (tłum. I. Lorenc). Warszawa: Fundacja Aletheia. (Publikacja oryginału: 1964).

Nader, L. (2014). Afektywna historia sztuki. Teksty Drugie, 1, ss. 14-40.

Nycz, R. (2014). Afektywne manifesty. Teksty Drugie, 1, ss. 9-13.

Wiśniewska, A. (2012). Szumowska. Kino to szkoła przetrwania. Rozmawia Agnieszka Wiśniewska. Warszawa: Wydawnictwo Krytyka Polityczna.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-13


Podsiadło-Kwiecień, M. (2020) „Body/Ciało/Cielesność – o materii w filmach Małgorzaty Szumowskiej”, Kwartalnik Filmowy, (111), s. 23-38. doi: 10.36744/kf.408.

Magdalena Podsiadło-Kwiecień  magdalena.podsiadlo-kwiecien@uj.edu.pl
Uniwersytet Jagielloński  Polska
https://orcid.org/0000-0003-3641-964X

Absolwentka polonistyki i filmoznawstwa na Uniwersytecie Jagiellońskim; adiunkt w Katedrze Historii Filmu Polskiego Instytutu Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autorka książki Autobiografizm filmowy jako ślad podmiotowej egzystencji (2013) i współredaktorka tomów Kino polskie jako kino transnarodowe (2017) oraz Przygoda kina (2019). Publikowała w „Kwartalniku Filmowym”, „Kulturze i Historii” oraz tomach zbiorowych.

 

 





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA