Ekranowe życie. W kręgu filmowej biografistyki


Abstrakt

Filmowe biografie cieszą się wśród widzów niemalejącą popularnością. Ich status pozostaje jednak paradoksalny. Twórcy kręcą je, wyraźnie dystansując się od formuły, a badacze unikają teoretyzowania na ich temat. W artykule wskazano i omówiono wiele kwestii związanych z biopikiem jako gatunkiem filmowym, które nie są zauważane lub pomija się je w refleksji krytycznej. Dotyczą one definicji, charakterystyki, wewnętrznego zróżnicowania formuły, wypracowanych cykli, odniesień do innych gatunków czy kultywacji idei Wielkiego Męża. Przywołanie i naświetlenie ich pozwoli dostrzec mniej znane konteksty funkcjonowania filmowej biografistyki.


Słowa kluczowe

biografia filmowa; gatunek filmowy; kino gatunków



Adamczak, M. (2019). Kapitały przemysłu filmowego. Hollywood, Europa, Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Altman, R. (2012). Gatunki filmowe (tłum. M. Zawadzka). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bingham, D. (2010). Whose Lives Are They Anyway? The Biopic as Contemporary Genre. New Brunswick, New Jersey – London: Rutgers University Press.

Bingham, D. (2016). The Lives and Times of Biopic. W: R. A. Rosenstone, C. Parvulescu (red.), A Companion to the Historical Film (ss. 233-254). Hoboken, New Jersey: Wiley Blackwell.

Carlyle, Th. (2008). On Heroes, Hero-Worship, and the Heroic in History. https://www.gutenberg.org/files/1091/1091-h/1091-h.htm

Cheshire, E. (2015). Bio-pics: A Life in Pictures. New York: Wallflower.

Connor, W. (1990). When Is a Nation?. Ethnic and Racial Studies, 13 (1), ss. 92-103. https://doi.org/10.1080/01419870.1990.9993663

Custen, G. F. (1992). Bio/Pics: How Hollywood Constructed Public History. New Brunswick, New Jersey: Rutgers University Press.

Durys, E. (2019). Film jako źródło wiedzy historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Nauki o Polityce.

Follows, S. (2018, 18 lutego). How the Genre of Film Production Changes Around the World. https://stephenfollows.com/genre-film-production-changes-around-world/

Hendrykowski, M. (2007). Biografizm jako dążenie kina współczesnego. W: T. Szczepański, S. Kołos (red.), Biografistyka filmowa: Ekranowe interpretacje losów i faktów (ss. 11-24). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.

Hendrykowski, M. (1994). Słownik terminów filmowych. Poznań: Ars Nova.

Hobsbawm, E. (2008). Wprowadzenie. Wynajdywanie tradycji (tłum. M. Godyń, F. Godyń). W: E. Hobsbawm, T. Ranger (red.), Tradycja wynaleziona (ss. 9-23). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Katafiasz, O. (2003). Biograficzny film. W: T. Lubelski (red.), Encyklopedia kina (s. 104). Kraków: Biały Kruk.

King, G. (2016). Quality Hollywood: Markers of Distinction in Contemporary Studio Film. London – New York: I. B. Tauris.

Kołos, S. (2018). Film biograficzny – gatunek progresywny. Geneza, genologia, strategie narracyjne. Toruń: Oficyna Wydawnicza Kucharski.

Kowalczuk, U. (2019). „Album biograficzne zasłużonych Polaków i Polek wieku XIX”. Warsztatowe studia przypadków. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka, 35, ss. 164-192. https://doi.org/10.14746/pspsl.2019.35.8

Lee, H. (2009). Biography: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press.

Mastalerz, L. (2011). W poszukiwaniu homo haecceitas. Strategie biografii nieoczywistych. Dwutygodnik.com (49). https://www.dwutygodnik.com/artykul/1819-w-poszukiwaniu-homo-haecceitas-strategie-biografii-nieoczywistych.html

Neale, S. (2009). Genre and Hollywood. London – New York: Routledge.

Pérez-Simón, A. (2014). Conceptualizing the Hollywood Biopic. Theatralia, 17 (2), ss. 50-60.

Polaschek, B. (2013). The Postfeminist Biopic: Narrating the Lives of Plath, Kahlo, Woolf and Austen. Houndmills, Basingstoke – New York: Palgrave Macmillan.

Przylipiak, M. (1994). Kino stylu zerowego. Z zagadnień estetyki filmu fabularnego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Vidal, B. (2014). Introduction: The Biopic and Its Critical Contexts. W: T. Brown, B. Vidal (red.), The Biopic in Contemporary Film Culture (ss. 1-32). New York – London: Routledge.

Pobierz

Opublikowane : 2021-08-17


Durys, E. (2021) „Ekranowe życie. W kręgu filmowej biografistyki”, Kwartalnik Filmowy, (114), s. 193-211. doi: 10.36744/kf.712.

Elżbieta Durys  e.durys@gmail.com
Uniwersytet Warszawski  Polska
https://orcid.org/0000-0002-3545-3160

Dr hab., adiunktka na Wydziale Pedagogicznym Uniwersytetu Warszawskiego. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się na kinie i problematyce gender, teorii gatunków filmowych, metodach i podejściach do kina, kinie amerykańskim i polskim oraz edukacji filmowej. Autorka artykułów publikowanych w czasopismach i antologiach. Współredaktorka czterech tomów poświęconych kinu amerykańskiemu (2006, 2007) oraz tematyce gender (2005, 2014). Opublikowała trzy monografie: Mieliśmy tu mały problem… O twórczości Johna Cassavetesa (2009), Amerykańskie popularne kino policyjne w latach 1970-2000 (2013) oraz Film jako źródło wiedzy historycznej (2019).

 





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA