Sens w maszynie – Buster Keaton i „Generał”

Sławomir Masłoń

kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Śląski (Polska)

Abstrakt

W swym artykule Masłoń argumentuje przeciwko takim interpretacjom Generała (1926) Bustera Keatona, które przedstawiają ten film jako krytykę mechanizacji, a co za tym idzie – dehumanizacji ludzkiego życia w nowoczesnym świecie. Wychodząc od definicji Bergsona, dla którego esencją komedii jest „mechaniczność powlekająca życie”, i uwzględniając romantyczną proweniencję tej definicji (idee organicznego dzieła sztuki, sentymentalnej wewnętrzności itp.), autor stara się pokazać, że wbrew tej tradycji to właśnie „bezduszne” ciało jest przedstawione w filmie jako interesujące oraz że owo ciało, a nie spontaniczna duchowość, jest źródłem autonomii głównego bohatera i jego poetyckiego uroku. Co więcej, jeśli wziąć pod uwagę formę filmu, tylko „mechanicznie” skonstruowany slapstickowy wątek – oparty na pogoni, ukazujący stawanie się Johnny’ego maszyną – można uznać za samowystarczalny, choć zostaje on „zanieczyszczony” przez narzucone mu, rzekomo organiczne, sentymentalne i heroiczne konwencje. W ten sposób (zarówno w treści, jak i formie) film ten nie tylko odnosi się do uroszczeń spontaniczności i sentymentalnej organiczności, lecz także może być uznany za ocenę tej strony walczącej w wojnie secesyjnej, której tożsamość odwołuje się do tego rodzaju wartości.


Słowa kluczowe:

Buster Keaton, Henri Bergson, wojna secesyjna

”To a Locomotive in Winter”. In: W. Whitman, Leaves of Grass, red. J. Loving, 1990, Oxford University Press.
  Google Scholar

Bergson, Henri. Śmiech. Esej o komizmie, tłum. S. Cichowicz, Warszawa, Wydawnictwo KR, 1995.
  Google Scholar

Carroll, Noell, Comedy Incarnate: Buster Keaton, Physical Humor, and Bodily Coping,
  Google Scholar

Coleridge, Samuel. T. Biographia Literaria, red. J. Engel, W. J. Bate, Princeton. Princeton University Press, 1985.
  Google Scholar

Dale, Alan. Comedy Is a Man in Trouble: Slapstick in American Movies, Minneapolis, University of Minnesota Press, 2000.
  Google Scholar

Gunning, Tom. “Buster Keaton or the Work of Comedy in the Age of Mechanical Reproduction”, Cineaste t. 21, nr 3.
  Google Scholar

Keaton, Buster, Samuels, Charles. My Wonderful World of Slapstick, London, George Allen and Unwin, 1960.
  Google Scholar

Królikiewicz, Grzegorz. Wielka kamienna twarz – próba analizy filmu „Generał” Buster Keatona, Łódź, Studio Filmowe N, 1996.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2017-09-30

Cited By / Share

Masłoń, S. (2017) „Sens w maszynie – Buster Keaton i «Generał»”, Kwartalnik Filmowy, (99), s. 172–180. doi: 10.36744/kf.2045.

Autorzy

Sławomir Masłoń 
kwartalnik.filmowy@ispan.pl
Uniwersytet Śląski Polska

Literaturoznawca, adiunkt w In­stytucie Kultur i Literatur Anglojęzycznych Uniwer­sytetu Śląskiego. Opublikował m.in.: „Pere”-Versions of the Truth: The Novels of J. M. Coetzee (2007), Stating the Obvious: Celan - Beckett - Nauman (2012), a po polsku: Coetzee. Przewodnik Krytyki Politycznej (2009).



Statystyki

Abstract views: 39
PDF downloads: 31


Licencja

Prawa autorskie (c) 2017 Sławomir Masłoń

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.

W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.