Między spojrzeniami. Film „Wniebowstąpienie” Larysy Szepitko i tryptyk „Kino” Jurija Rakszy


Abstrakt

Autor omawia tryptyk Jurija Rakszy pt. Kino (1977), który stanowi malarską glosę do filmu Wniebowstąpienie (1976) Larysy Szepitko zrealizowanego na podstawie wojennej powieści Wasila Bykaua. Raksza, odpowiedzialny również za koncepcję wizualną filmu, stworzył alegorię traktującą nie tylko o Wniebowstąpieniu, ale też o fenomenie kina, kondycji artysty, jego wyborach etycznych i estetycznych w obliczu zewnętrznych – głównie politycznych – uwarunkowań. Wielowarstwowe dzieło łączy wiele tropów i odwołuje się bezpośrednio do emocji odbiorcy, wciągając go niejako w świat fundamentalnych dylematów moralnych i egzystencjalnych przez aluzje do wielkiej tradycji religijnej sztuki europejskiej, zarówno tradycji Wschodu, jak i Zachodu.


Słowa kluczowe

Jurij Raksza; Larysa Szepitko; kino radzieckie; malarstwo radzieckie



Bykow, W. (1973). Sotnikow (tłum. A. Drawicz). Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza.

Chałacińska-Wiertelak, H. (1984). Fenomen „Petersburga” Andrieja Biełego. Powieść i esej. Studia Rossica Posnaniensia, 23, ss. 23-29.

Chowan’skaja, W. (2004). Łarisa. Wospominanija o rabotie s Łarisoj Szepit’ko na kartinach „Ty i ja”, „Woschożdienije” i „Matiera”. Kinozapiski.ru. http://www.kinozapiski.ru/ru/article/sendvalues/88/

Dalle Vacche, A. (1996). Cinema and Painting: How Art Is Used in Film. Austin: University of Texas Press.

de Keghel, I. (2005). Ungewöhnliche Perspektiven. Der Zweite Weltkrieg in neueren rußländischen Filmen. Osteuropa, 55 (4), ss. 337-346.

Ismael-Simental, E. (2017). Alfred Schnittke and the „Znamiennyi rospev”. W: G. Dixon (red.), Schnittke Studies (ss. 30-58). London – New York: Routledge.

Klimov, G., Murzina, M., Płachow, A., Fomina, R. (2008). Elem Klimov. Nesnatoje kino. Moskwa: Chroniker.

Olszewskij, W. (1983). Jurij Raksza. W: Jurij Raksza. Żiwopis’, grafika (ss. 5-6). Moskwa: Sowieckij Chudożnik.

Quart, B. (1988). Between Materialism and Mysticism: The Films of Larissa Shepitko. Cinéaste, 16 (3), ss. 4-11.

Raksza, J. (1987). Otrażenije mira. W: Jurij Raksza. Żiwopis’, grafika, kino, stati (ss. 97-102). Moskwa: Goznak.

Pobierz

Opublikowane : 2020-11-13


Zgliński, M. (2020) „Między spojrzeniami. Film „Wniebowstąpienie” Larysy Szepitko i tryptyk «Kino» Jurija Rakszy”, Kwartalnik Filmowy, (111), s. 221-240. doi: 10.36744/kf.437.

Marcin Zgliński  zglinsky@wp.pl
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk  Polska
https://orcid.org/0000-0002-0662-5306

Historyk sztuki. Absolwent Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego, adiunkt w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, gdzie doktoryzował się i gdzie kieruje Zakładem Zadań Podstawowych Historii Sztuki oraz pełni funkcję redaktora naczelnego Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce. Jednocześnie nieprzerwanie od 1996 r. wykłada na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, w Międzywydziałowej Katedrze Historii i Teorii Sztuki. Zajmuje się badaniami nad sztuką nowożytną oraz XX w., zwłaszcza na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej, od 1994 r. nieprzerwanie bierze udział w badaniach terenowych, dokumentacji i inwentaryzacji kościołów oraz klasztorów na terenie Białorusi, a także Litwy, Łotwy i Ukrainy. Pod jego współredakcją ukazały się ostatnio tomy Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce: „Miasto Białystok”, „Powiat białostocki”, „Powiat bielski” i „Powiat radzyński”. Jednocześnie zajmuje się problematyką szeroko pojętej ikonografii muzycznej oraz związków muzyki i sztuk plastycznych. Od początku kariery naukowej ogłosił liczne artykuły dotyczące historycznych organów i prospektów organowych, tym zagadnieniom poświecił pracę magisterską i doktorską, opublikował m. in. książkę Nowożytny prospekt organowy i jego twórcy (2012). Zajmuje się też zagadnieniami wpływu uwarunkowań politycznych i konfesyjnych na ikonografię muzyczną.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA