Topografia dróg na „Wyspie”. Pielgrzymka duchowa w filmie Pawła Łungina


Abstrakt

Autorka artykułu proponuje spojrzenie na Wyspę Pawła Łungina w kategoriach filmu o drodze duchowej realizowanej jako wewnętrzna dyspozycja człowieka, niezależna od zewnętrznych okoliczności. Pielgrzymka pokutna głównego bohatera, będąca efektem nawrócenia, nie odbywa się fizycznie, ale ma miejsce w jego cielesnym i duchowym ogołoceniu, modlitwie, ukierunkowaniu swojego życia na Boga i na drugiego człowieka. Jest jednocześnie pielgrzymką powrotną do samego siebie w doświadczaniu przerastającej bohatera rzeczywistości boskiej immanencji i transcendencji oraz rzeczywistości relacji międzyludzkich. Równolegle drogi duchowe pozostałych bohaterów Wyspy prowadzą do Anatolija, który zmienia ich trajektorię. Świat wewnętrzny i ruch metafizyczny w filmie realizuje się w jego warstwie słownej. Natomiast świat zewnętrzny i ruch fizyczny w jego warstwie obrazowej. To również obraz podróży o charakterze egzystencjalnym, skłaniający do refleksji filozoficznej na temat tożsamości człowieka.


Słowa kluczowe

Paweł Łungin; kino rosyjskie; duchowość; doświadczenie religijne; transcendencja; sacrum



Buber M., Droga człowieka według nauczania chasydów, tłum. G. Zlatkes, Warszawa 2004.

Croissant J., Ciało świątynią piękna, tłum. R. Nehring, D. Adamski, Poznań 2007.

Dąb-Kalinowska B., Wstęp w: Ikony, Olszanica 2013.

Evdokimov P., Życie duchowe w mieście, tłum. M. Żurowska, Poznań 2011.

Evdokimov P., Duch Święty w tradycji prawosławnej, tłum. M. Żurowska, Poznań 2012.

Forysewicz B., Katechizm (ojca) Anatolija, czyli człowiek wobec sacrum, w: Sacrum w kinie dekadę później, red. S. J. Konefał, M. Zelent, K. Kornacki, Gdańsk 2013.

Grabowski C., Krzysztof Kieślowski’s Decaloque Series. The problem of the protagonists and their self-transcedence, Lublin 1997.

Księga Psalmów, tłum. K. Markowki, O. M. Stolarczyk, Poznań 2012.

Leleń H., Parę uwag o kategorii świętości z perspektywy nauk humanistycznych. Rekonesans badawczy, w: Święci i świętość w języku, literaturze i kulturze, red. H. Leleń, T. Żurawlew, Kraków 2018.

Marczak M., Teologia grzechu i świętości w „Wyspie” Pawła Łungina, w: Kultura wizualna – teologia wizualna, red. W. Kawecki, J. S. Wojciechowski, D. Żukowska-Gardzińska, Warszawa 2011.

Michalski K., Eseje o Bogu i śmierci, Warszawa 2014.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Biblia Tysiąclecia w przekładzie z języków oryginalnych. Opracowanie zespół biblistów polskich z inicjatywy Benedyktynów Tynieckich. Wyd. 5, Poznań 2007.

Ryś G., Moc słowa, Kraków 2016.

Ryś G., Wiara z lewej, prawej i bożej strony, Kraków 2016.

Sanecka A., Tradycja duchowa chrześcijaństwa wschodniego w filmie Wyspa Pawła Łungina, w: Perspektywa teologiczna w badaniach nad filmem, red. B. Wieczorek, Kraków 2018

Sawicki S., Sacrum w literaturze, w: tegoż, Poetyka. Interpretacja. Sacrum, Warszawa 1981.

Stinissen W., Człowiek prawdziwy, tłum. J. Iwaszkiewicz, Poznań 2013.

Szpulak A., Filmy Pawła Łungina Car i Wyspa wobec duchowej tradycji rosyjskiego prawosławia, w: Sacrum w kinie dekadę później, red. S. J. Konefał, M. Zelent, K. Kornacki, Gdańsk 2013.

Śpiewak P., Jom Kipur i Księga Jonasza, „Tygodnik Powszechny” 2019, nr 17-18.

Tischner J., Miłość nas rozumie. Rok liturgiczny z księdzem Tischnerem, Kraków 2011.

Wodziński C., Kairos, Gdańsk 2010.

Wodziński C., Św. Idiota, Gdańsk 2009.

Pobierz

Opublikowane : 2019-12-31


Kolman, K. (2019) „Topografia dróg na «Wyspie». Pielgrzymka duchowa w filmie Pawła Łungina”, Kwartalnik Filmowy, (107), s. 126-144. doi: 10.36744/kf.163.

Katarzyna Kolman  katarzyna.kolman@gmail.com
Ambasada Królestwa Niderlandów w Warszawie  Polska
https://orcid.org/0000-0002-4996-2791

Autorka kończy pracę nad doktoratem poświęconym sacrum i komunikowaniu się w filmie. W kręgu jej zainteresowań naukowych znajdują zagadnienia związane z cielesnością w obrazie filmowym, motywami żydowskimi w kinie oraz współczesne kino tańca. Pracuje jako doradca ds. kultury w Ambasadzie Królestwa Niderlandów.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA