Rozliczenie bez katharsis. „Demon” Marcina Wrony a reprezentacje zbrodni w Jedwabnem

Witold Mrozek

Uniwersytet Warszawski
https://orcid.org/0000-0001-5013-3280

Abstrakt

Artykuł zawiera analizę filmu Marcina Wrony Demon (2015) pod kątem nawiązań do tematu współodpowiedzialności Polaków za zbrodnie na Żydach podczas II wojny światowej i tuż po jej zakończeniu. Temat główny został osadzony w kontekście poruszających te kwestie filmów dokumentalnych Pawła Łozińskiego Miejsce urodzenia (1992) i Agnieszki Arnold …gdzie mój starszy syn Kain (1999), Sąsiedzi (2001) oraz fabuł m.in. Władysława Pasikowskiego Pokłosie (2012) i Pawła Pawlikowskiego Ida (2013), a przede wszystkim najszerzej dyskutowanego i najbardziej znanego tekstu dramatycznego o sprawie Jedwabnego Nasza klasa (2014) Tadeusza Słobodzianka. Omawiane utwory są analizowane pod kątem sposobu prowadzenia narracji, konstrukcji świata przedstawionego, wreszcie w kontekście formułowanych na ich temat sądów politycznych, historiozoficznych, psychoanalitycznych i moralnych w debacie publicznej.

Słowa kluczowe:

polskie kino, Zagłada, Jedwabne, Marcin Wrona, Tadeusz Słobodzianek

Altman, C. F. R. (1987). W stronę teorii gatunku filmowego (tłum. A. Helman). Kino, (6), ss. 18-22.
  Google Scholar

An-ski, S. (2020). Dybuk. Między dwoma światami (tłum. M. Friedman). Warszawa: Agencja Dramatu i Teatru ADiT.
  Google Scholar

Czapliński, P. (2016). Zbyt późna nowoczesność. W: J. Żakowski (red.), Reforma kulturowa 2020-2030-2040 (ss. 20-35). Warszawa: Krajowa Izba Gospodarcza.
  Google Scholar

Duniec, K., Krakowska, J. (2010). Co się dzieje z „Naszą klasą”?. Dialog, (1), ss. 158-165.
  Google Scholar

Dunin, K. (2015, 3 marca). Chamy, Polacy, Żydzi i esteci. Krytyka Polityczna. http://www.krytykapolityczna.pl/artykuly/film/20150303/dunin-chamy-polacy-zydzi-i-esteci
  Google Scholar

Górny, G. (2015, 27 kwietnia). Polacy na ławie oskarżonych. wSieci.
  Google Scholar

Kolasińska, I. (1998). Kiedy spojrzenie Gorgony budzi upiory: horror filmowy i jego widz. W: K. Loska (red.), Kino gatunków: Wczoraj i dziś (ss. 115-131). Kraków: Rabid.
  Google Scholar

Leder, A. (2013). Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
  Google Scholar

Leydon, J. (2015, 13 września). Toronto Film Review: „Demon”. Variety. http://variety.com/2015/film/festivals/demon-review-marcin-wrona-toronto-film-festival-1201592105/
  Google Scholar

Masłowska, D. (2008). Między nami dobrze jest. Warszawa: Wydawnictwo Lampa i Iskra Boża.
  Google Scholar

Matuszewski, S. (2008, 20 stycznia). Ogarnął mnie strach. Rozmowa z Agnieszką Arnold. Przegląd, s. 23.
  Google Scholar

Mirski, P. (2015, październik). Horror szoł. Dwutygodnik, (170). http://www.dwutygodnik.com/artykul/6175-horror-szol.html
  Google Scholar

Morstin, A. (2019). Znaczenie powrotu. O pokrewieństwie „Salta” Tadeusza Konwickiego i „Pokłosia” Władysława Pasikowskiego. W: S. Jagielski, M. Podsiadło (red.), Przygoda kina. Prace dedykowane Profesorowi Tadeuszowi Lubelskiemu (ss. 95-113). Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Mrozek, W. (2010, 24 października). Czytanka o Jedwabnem. Krytyka Polityczna. http://www.krytykapolityczna.pl/Serwiskulturalny/MrozekCzytankaoJedwabnem/menuid-431.html
  Google Scholar

Mrozek, W. (2010). Salto. Kino, (4), ss. 58-59.
  Google Scholar

Mrozek, W. (2014, kwiecień). Egzorcyzmowanie legendy. Rozmowa z Weroniką Szczawińską. Dwutygodnik, (130). http://www.dwutygodnik.com/artykul/5160-egzorcyzmowanie-legendy.html
  Google Scholar

Niziołek, G. (2013). Polski teatr Zagłady. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej.
  Google Scholar

Prussak, M. (2010). Świat bez pytań. Teatr, (12), s. 12.
  Google Scholar

Rowicki, P. (2015). Przylgnięcie. W: E. Manthey, K. Paprocka, P. Grzymisławski (red.), Ikony, pseudoherosi i zwykli śmiertelnicy. Antologia najnowszego dramatu polskiego (ss. 101-141). Warszawa: Agencja Dramatu i Teatru ADiT.
  Google Scholar

Sadowska, M. (2016, 12 września). Porozmawiaj z nią. Rozmowa z Pawłem Łozińskim. Newsweek, (38), ss. 102-105.
  Google Scholar

Schreiber, P. (2010). Cudza klasa. Didaskalia, (100), s. 98.
  Google Scholar

Smoliński, S. (2015, 22 lutego). Martwa natura, czyli polska historia wg „Idy”. Krytyka Polityczna. https://krytykapolityczna.pl/kultura/film/martwa-natura-czyli-polska-historia-wedlug-idy
  Google Scholar

Słobodzianek, T. (2009). Nasza klasa. Historia w XIV lekcjach. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
  Google Scholar

Sobolewski, T. (1992, 26 czerwca). Ludzie dobre i złe. Gazeta Wyborcza, s. 9.
  Google Scholar

Sobolewski, T. (2015, 18 września). Festiwal Filmowy w Gdyni: „Żyć nie umierać”, „Noc Walpurgi” i „Demon”, czyli pułapka wielkiego tematu. Gazeta Wyborcza. http://wyborcza.pl/1,75410,18845504,festiwal-filmowy-w-gdyni-zyc-nie-umierac-noc-walpurgi.html
  Google Scholar

Żukowski, T. (2014/2015). Fetysz „obiektywności”. „Nasza klasa” Tadeusza Słobodzianka. Studia Litteraria et Historica, (3-4), ss. 109-147. https://doi.org/10.11649/slh.2015.008
DOI: https://doi.org/10.11649/slh.2015.008   Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-01-13

Cited By / Share

Mrozek, W. (2022) „Rozliczenie bez katharsis. «Demon» Marcina Wrony a reprezentacje zbrodni w Jedwabnem”, Kwartalnik Filmowy, (116), s. 22–36. doi: 10.36744/kf.948.

Autorzy

Witold Mrozek 
https://orcid.org/0000-0001-5013-3280

Doktorant w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Warszawskiego. Ukończył teatrologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, gdzie studiował również filmoznawstwo. Interesuje się zagadnieniami ograniczeń wolności twórczej, polityką historyczną w kinie i krytyką instytucjonalną. Stały współpracownik „Gazety Wyborczej”, „Dwutygodnika” i „Berliner Zeitung”.



Statystyki

Abstract views: 314
PDF downloads: 185


Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Witold Mrozek

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA