Dekadraż a kino Yoshishige Yoshidy z lat 1965-1973
Kacper Słodki
kacslo1@st.amu.edu.plUniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska)
https://orcid.org/0009-0005-7213-1792
Abstrakt
Tematem artykułu jest relacja między sformułowanym przez Pascala Bonitzera pojęciem dekadrażu a filmami Yoshishige Yoshidy zrealizowanymi w latach 1965-1973. Autor zestawia koncepcję Bonitzera z kluczowym dla myśli teoretycznofilmowej Yoshidy pojęciem autonegacji, podkreślając wspólne dla obu kategorii odrzucenie narratywizacji, podważanie zastanych konwencji obrazowania oraz naruszanie nawyków odbiorczych. Argumentuje, że japoński reżyser nie narzuca widzowi zamkniętego sposobu oglądu ekranowych reprezentacji, ale poprzez wycofanie się z dzieła pozostawia odbiorcy znaczną przestrzeń wolności. Podobnie koncepcja dekadrażu, wizualnego (czasem także dźwiękowego) przesunięcia, wiąże się z poznawczym niedookreśleniem, pozostawiając widzowi pole interpretacyjnej swobody. Analiza wybranych przykładów z filmografii Yoshidy demonstruje, w jaki sposób w twórczości reżysera klasyczne sposoby obrazowania, a także relacja między twórcą filmowym, jego dziełem i widownią ulegają przewartościowaniu.
Instytucje finansujące
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
Yoshishige Yoshida, dekadraż, Pascal Bonitzer, japońska nowa falaBibliografia
Bazin, A. (1963). Obrona Rosselliniego. W: A. Bazin, Film i rzeczywistość (red. i tłum. B. Michałek, ss. 205-214). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Google Scholar
Bonitzer, P. (1985). Décadrages: peinture et cinéma. Paris: Cahiers du cinéma: Éditions de l’Étoile.
Google Scholar
Bonitzer, P. (2012). Dekadrowanie (tłum. A. Sierbińska). W: I. Kurz, P. Kwiatkowska, Ł. Zaremba (oprac.), Antropologia kultury wizualnej. Zagadnienia i wybór tekstów (ss. 722-726). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Bonitzer, P., Delahaye, M. (2014, 21 sierpnia). Interview with Yoshishige Yoshida (tłum. F. Gonzalez). DiagonalThoughts.com. http://www.diagonalthoughts.com/?p=2248
Google Scholar
Capel, M., Stegewerns, D. (2010). The Films of Yoshida Kijū. W: D. Stegewerns (red.), Yoshida Kijū: 50 Years of Avant-Garde Filmmaking in Postwar Japan (ss. 63-82). Oslo: Norwegian Film Institute.
Google Scholar
Deleuze, G. (2008). Kino. 1: Obraz-ruch. 2: Obraz-czas (tłum. J. Margański). Gdańsk: słowo/obraz terytoria. (Publikacja oryginału: 1983).
Google Scholar
Desser, D. (1988). Eros Plus Massacre: An Introduction to the Japanese New Wave Cinema. Bloomington: Indiana University Press.
Google Scholar
Domenig, R. (2004, 28 czerwca). The Anticipation of Freedom: Art Theatre Guild and Japanese Independent Cinema. MidnightEye.com. http://www.midnighteye.com/features/the-anticipation-of-freedom-art-theatre-guild-and-japanese-independent-cinema/
Google Scholar
Fujiwara, C. (2009, 14 kwietnia). An Interview with Kijū Yoshida. Nihon Cine Art. http://eigageijutsu.blogspot.com/2009/04/interview-with-kiju-yoshida.html
Google Scholar
Jacoby, A. (2008). A Critical Handbook of Japanese Film Directors: From the Silent Era to the Present Day. Berkeley: Stone Bridge Press.
Google Scholar
Jacoby, A., Amit, R. (2010, 13 grudnia). Yoshishige Yoshida. MidnightEye.com. http://www.midnighteye.com/interviews/yoshishige-yoshida/
Google Scholar
Jakubowska, M. (2007). Gilles Deleuze (postmodernistyczna filozofia kina). W: A. Helman, J. Ostaszewski (red.), Historia myśli filmowej. Podręcznik (ss. 329-342). Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Google Scholar
Kovács, A. B. (2007). Screening Modernism: European Art Cinema, 1950-1980. Chicago – London: University of Chicago Press.
Google Scholar
Krauze, M. (2024). Obraz a ciało, obraz ciała – konsternacja: cielesność kina Yoshishige Yoshidy a filozofia Gilles’a Deleuze’a. Studia Filmoznawcze, 47, ss. 55-80. https://doi.org/10.19195/0860-116X.47.4
Google Scholar
Królikiewicz, G. (1972). Przestrzeń filmowa poza kadrem. Kino, 11, ss. 25-28.
Google Scholar
Lipiński, F. (2013). Hopper wirtualny. Obrazy w pamiętającym spojrzeniu. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Google Scholar
Noonan, P. (2010). The Alterity of Cinema: Subjectivity, Self-Negation, and Self-Realization in Yoshida Kijū’s Film Criticism. Review of Japanese Culture and Society, 22, ss. 110-129.
Google Scholar
Ostaszewski, J. (2018). Historia narracji filmowej. Kraków: Universitas.
Google Scholar
Panofsky, E. (2008). Perspektywa jako „forma symboliczna” (tłum., wstęp, posł. i red. nauk. G. Jurkowlaniec). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Google Scholar
Przylipiak, M. (1994). Kino stylu zerowego. Z zagadnień estetyki filmu fabularnego. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Google Scholar
Yoshida, K. (2010). My Theory of Film: A Logic of Self-Negation (tłum. P. Noonan). Review of Japanese Culture and Society, 22, ss. 104-109.
Google Scholar
Autorzy
Kacper Słodkikacslo1@st.amu.edu.pl
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Polska
https://orcid.org/0009-0005-7213-1792
Student drugiego stopnia filmoznawstwa i kultury mediów na Wydziale Filologii Polskiej i Klasycznej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracę licencjacką poświęcił problematyce świadomości, filmowego modernizmu i teorii kina Gilles’a Deleuze’a w kontekście Diamentów nocy Jana Němeca; tekst ten został nagrodzony w 50. Wydziałowym Konkursie na Najlepszy Referat Studencki i Najlepszą Pracę Licencjacką im. Stanisława Dobrzyckiego. Laureat konkursu grantowego „Study@research” w 2024 r. Interesuje się przede wszystkim zagadnieniami z zakresu estetyki i narracji filmowej. Ze szczególną sympatią eksploruje kinematografie Europy Środkowo-Wschodniej oraz japońską.
Statystyki
Abstract views: 11PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Kacper Słodki
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W wydaniach od 105-106 (2019) do 119 (2022) wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
