O nas bez nas. Postantropocentryczne kinematografie stref wykluczenia


Abstrakt

Tematem tekstu są postantropocentryczne kinematografie stref wykluczenia człowieka powstające za sprawą teoriopraktycznych badań naukowych realizowanych metodami artystycznymi. Przywołane przykłady obejmują działalność Instytutu Strelka (projekty The New Normal i Geocinema), twórczość Emmy Charles, Johna Gerrarda, Evana Rotha, Trevora Paglena i Liama Younga (także w ramach Unknown Field Division) oraz teoretyczne koncepcje tego ostatniego, jak również Benjamina Brattona. Do stref wykluczenia człowieka zalicza się krajobrazy (pejzaże) maszynowe, w tym m.in. centra danych, farmy serwerów, zautomatyzowane miejsca produkcji i wydobycia surowców naturalnych niezbędnych do produkcji współczesnej technologii. Istotny jest także sieciowy obieg obrazów jako danych z pominięciem udziału człowieka (widzenie maszynowe na potrzeby sztucznej inteligencji) oraz dane z globalnych sieci sensorowych. Wszystkie powyższe przykłady zostały omówione w kontekście projektów artystycznych wykorzystujących medium filmu.


Słowa kluczowe

postantropocen; strefy wykluczenia człowieka; nowa normalność; geokino; pejzaż maszynowy; technoesencjalizm; ksenoprzestrzeń; infrastruktura; widzenie maszynowe


Źródło finansowania

Tekst powstał w ramach realizacji tematu „Idiom geograficzny w postmedialnych teorio-praktykach sztuki” finansowanego z subwencji na wsparcie potencjału badawczego Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu.


Agamben, G. (2009). „What is an Apparatus?” and Other Essays (tłum. D. Kishik, S. Pedatella). Redwood City: Stanford University Press.

Bazdyrieva, A., Orlov, A., Suess, S. (2017-2018). Geocinema. https://geocinema.network

Bratton, B. (2017). The New Normal: Benjamin Bratton on the Language of Hybrids. Arch Daily. https://www.archdaily.com/878427/the-new-normal-benjamin-brat-ton-on-the-language-of-hybrids-strelka-institute-moscow

Bratton, B. H. (2019). Further Trace: Effects of the Post-Anthropocene. Architectural Design, 1 (89), ss. 14-21. https://doi.org/10.1002/ad.2382

Bridle, J. (2018). New Dark Age: Technology and the End of the Future. London: Verso.

Burrington, I. (2016). Networks of New York: An Illustrated Field Guide to Urban Internet Infrastructure. Brooklyn: Melville House.

Conover, T. (2011). Szlaki człowieka. Podróże drogami świata (tłum. P. Schreiber). Wołowiec: Czarne.

Eisenstein, C. (2020, marzec). The Coronation. https://charles­eisens­tein.org/ess­ays/the-coronation/

El-Erian, M. A. (2010). Navigating the New Normal in Industrial Countries. Washington: Per Jacobsson Foundation – International Monetary Fund.

Ellis, W. (2012, 5 lutego). Robot Readable World. http://www.warrenellis.com/robot-readable-world/

Foster, H. (2012). Powrót realnego. Awangarda u schyłku XX wieku (tłum. M. Borowski, M. Sugiera). Kraków: Universitas.

Groen, L., Kuijpers, M. (2020, 3 marca). Automated Landscapes and the Human Dream of Relentlessness. Strelka Mag. https://strelkamag.com/en/article/reporting-from-automated-landscapes

Hodson, H. (2015, 22 lipca). Follow the Lithium Dreams Expedition to Chile and Bolivia. New Scientist. https://www.newscientist.com/article/2051639-follow-the-lithium-dreams-expedition-to-chile-and-bolivia/

Hu, T.-H. (2015). A Prehistory of the Cloud. Cambridge: The MIT Press.

Lefebvre, H. (2010). The Production of Space (tłum. D. Nicholson-Smith). Malden – Oxford – Carlton: Blackwell Publishing.

McNiff, S. (red.) (2013). Art as Research: Opportunities and Challenges. Bristol: Intellect.

Miller, G. (2019, 15 października). The Pioneering Maps of Alexander von Humboldt. Smithsonian Magazine. https://www.smithsonianmag.com/history/pioneering-maps-alexander-von-humboldt-180973342/

Morton, T. (2013). Hyperobjects: Philosophy and Ecology after the End of the World. Minneapolis: University of Minnesota Press.

Paglen, T. (2019). Invisible Images: Your Pictures Are Looking at You. Architectural Design, 1 (89), ss. 22-27. https://doi.org/10.1002/ad.2383

Roth, E. (2018-2020). Red Lines. http://redlines.network

Wiertow, D. (1976). Człowiek z kamerą. Wybór pism (tłum. T. Karpowski). Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.

Wójtowicz, E. (2019). Materialna chmura. Technoesencjalizm w sztuce mediów. Czas Kultury, 2 (201), ss. 7-13.

Wójtowicz, E. (2020). „Geokino” jako model widzenia ksenoprzestrzeni. Zeszyty Artystyczne, 1 (37), ss. 35-44.

Young, L. (2019). Neo-Machine: Architecture Without People. Architectural Design, 1 (89), ss. 6-13. https://doi.org/10.1002/ad.2381

Zolotoev, T. (2019, 29 marca). Landscapes of the Post-Anthropocene: Liam Young on Architecture Without People. Strelka Mag. https://strelkamag.com/en/article/landscapes-of-the-post-anthropocene-liam-young-on-architecture-without-people

Pobierz

Opublikowane : 2020-08-26


Wójtowicz, E. (2020) „O nas bez nas. Postantropocentryczne kinematografie stref wykluczenia”, Kwartalnik Filmowy, (110), s. 6-23. doi: 10.36744/kf.339.

Ewa Wójtowicz  ewa.wojtowicz@uap.edu.pl
Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu  Polska
https://orcid.org/0000-0002-8659-940X

Doktor habilitowana w zakresie nauk o sztuce (Uniwersytet Jagielloński), doktor nauk humanistycznych (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu), absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Poznaniu. Autorka książek Net art (2008) i Sztuka w kulturze postmedialnej (2016) oraz tekstów naukowych i krytycznych dotyczących sztuki współczesnej, w tym sztuk medialnych. Profesor na Wydziale Edukacji Artystycznej i Kuratorstwa Uniwersytetu Artystycznego w Poznaniu. Należy do Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, Polskiego Towarzystwa Estetycznego, Polskiego Towarzystwa Badań nad Filmem i Mediami oraz do polskiej sekcji AICA. Zastępca redaktor naczelnej „Zeszytów Artystycznych”. Zainteresowania naukowe: sztuka wobec Internetu i (nowych) mediów.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA