Diaspora w podróży. Międzypokoleniowa luka, mit wspaniałego powrotu i inne zabiegi mitologizujące w „Wielkiej podróży” Ismaëla Ferroukhiego i „Na krawędzi nieba” Fatiha Akına


Abstrakt

Artykuł dotyczy dwóch filmów, będących przykładami współczesnego kina diasporycznego, których bohaterowie wywodzą się z krajów o muzułmańskiej tradycji religijnej: z Turcji i z Maroka. Wielka podróż (2004) Ismaëla Ferroukhiego oraz Na krawędzi nieba (2007) Fatiha Akına to obrazy, których tematem jest dystans międzypokoleniowy w rodzinach diasporycznych, a wykorzystana w nich formuła kina drogi obrazuje próbę zbliżenia się bohaterów do siebie dzięki wspólnemu (Wielka podróż) lub osobnemu (Na krawędzi nieba) pokonywaniu dużych przestrzeni. W obu tych filmach pojawia się wprost charakterystyczny dla kina diasporycznego motyw, jakim jest mit wspaniałego powrotu. Oba obrazy przybierają też formę filmowych przypowieści, których wymowa jest zakorzeniona w duchowości i wierzeniach islamu. Niebędące filmami religijnymi w sensie ścisłym, obrazy te dokonują silnej mitologizacji przestrzeni: pozytywnej w przypadku Wielkiej podróży i negatywnej w Na krawędzi nieba.


Słowa kluczowe

Fatih Akın; Ismaël Ferroukhi; kino diasporyczne; kino drogi; islam



Bartczak Magdalena, Obrazy i języki melancholii w nowym kinie tureckim, w: Nowe kino Turcji, pod red. J. Topolskiego, Kraków– Warszawa 2010, s. 93–124.

Bartes Roland, Mitologie, przeł. A. Dziadek, Wydawnictwo KR, Warszawa 2000.

Bayrakdar Deniz, Turkish Cinema and the New Europe: At the Edge of Heaven, [w:] Cinema and Politics: Turkish Cinema and The New Europe, ed. by D. Bayrakdar, Cambridge 2009, s. 118–128.

Berghahn Daniela, Far-Flung Families in Film. The Diasporic Family in Contemporary European Cinema, Edinburgh University Press, Edinburgh 2013.

Cadé Michel, Hidden Islam: The Role of the Religious in Beur and Banlieue Cinema, w: Screening Integration. Recasting Maghrebi Immigration In Contemporary France, ed. S. Durmelat, V. Swamy, University Of Nebraska Press, Lincoln and London 2011, s. 41–57.

Domalewski Adam, Między Koreą i Europą. O dramaturgii filmów Kim Ki-duka, „Images” 2015, vol. XVI, no. 25, s. 53–63.

Elsaesser Thomas, European Cinema. Face to Face with Hollywood, Amsterdam University Press, Amsterdam 2005.

Göktürk Deniz, World Cinema Goes Digital: Looking at Europe from the Other Shore, w: Turkish German Cinema in the New Millennium. Sites, Sounds, and Screens, ed. by S. Hake, B. Mennel, New York–Oxford 2014, s. 198–211.

Hargreaves Alec G., From “Ghettoes” to Globalization: Situating Maghrebi-French Filmmakers, w: Screening Integration. Recasting Maghrebi Immigration In Contemporary France, ed. S. Durmelat, V. Swamy, University Of Nebraska Press, Lincoln and London 2011, s. 25–40.

Higbee Will, “Et si on allait en Alg érie?” Home, Displacement, and the Myth of Return in Recent Journey Films by Maghrebi-French and North African Émigré Directors, w: Screening Integration. Recasting Maghrebi Immigration In Contemporary France, ed. S. Durmelat, V. Swamy, University Of Nebraska Press, Lincoln and London 2011, s. 58–76.

Loska Krzysztof, Hybrydowość i transkulturowy pejzaż muzyczny w kinie diasporycznym, „Kwartalnik Filmowy” 2015, nr 91, s. 142–153.

Loska Krzysztof, Tożsamość w przejściu – filmowe wizerunki mniejszości tureckiej w Niemczech, „Kultura Współczesna” 2011, nr 2, s. 11–23.

Machtans Karolin, The Perception and Marketing of Fatih Akın in the German Press, w: Turkish German Cinema in the New Millennium. Sites, Sounds, and Screens, ed. by S. Hake, B. Mennel, New York–Oxford 2014, s. 149–160.

Marciniak Magdalena, Japonia – „reżim idealny” Rolanda Barthesa, „Czasopismo Filozoficzne” 2010, nr 6, s. 104–113.

Naficy Hamid, An Accented Cinema. Exilic and Diasporic Filmmaking, Princeton University Press, Princeton and Oxford 2001.

Plate S. Brent, Religion and Film. Cinema and the Re-creation of the World, 2nd edition, Columbia University Press, New York 2017.

Radkiewicz Małgorzata, Postacie dojrzałych kobiet w interpretacji Hanny Schygulli (Zimowa podróż Hansa Steinbichlera i Na krawędzi nieba Fatiha Akina), w: Kino Hanny Schygulli, red. A. Gwóźdź, Oficyna Wydawnicza ATUT, Wrocław 2015, s. 145–166.

Redmon Allen H., Locating Heaven: Fatih Akin’s Meditation on the Outcome of Tolerance and Hospitality, „Journal of Religion & Film” 2016, Vol. 14, Iss. 1, Article 6.

Pobierz

Opublikowane : 2019-12-31


Domalewski, A. (2019) „Diaspora w podróży. Międzypokoleniowa luka, mit wspaniałego powrotu i inne zabiegi mitologizujące w „Wielkiej podróży” Ismaëla Ferroukhiego i «Na krawędzi nieba» Fatiha Akına”, Kwartalnik Filmowy, (107), s. 73-87. doi: 10.36744/kf.158.

Adam Domalewski  domalewski.adam@gmail.com
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu  Polska
https://orcid.org/0000-0002-4313-5146

Doktor nauk o sztuce, absolwent filmoznawstwa i teatrologii, adiunkt w Instytucie Filmu, Mediów i Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza. Zajmuje się badaniami filmu i religii; obecnie przygotowuje monografię dotyczącą obrazów islamu w europejskim kinie diasporycznym. Publikował m.in. w „Images” i „Ekranach”.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA