„Bajecznie egzotyczne Polesie”? Reportaż z krainy tęsknych pieśni Maksymiliana Emmera w perspektywie ekokrytycznej

Sławomir Łotysz

s.lotysz@gmail.com
Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-4426-6401

Abstrakt

W 1936 r. pierwszym polskim filmem krótkometrażowym nagrodzonym na Festiwalu Filmowym w Wenecji zostało Polesie. Reportaż z krainy tęsknych pieśni w reżyserii Maksymiliana Emmera i ze zdjęciami Jerzego Maliniaka. Film doceniono za autentyzm, z jakim autorzy pokazali przyrodę i życie społeczne mieszkańców Polesia, podmokłej krainy we wschodniej części II Rzeczypospolitej. Zarówno spojrzenie twórców na Polesie, jak i odbiór dzieła przez krytyków opierały się na głęboko ugruntowanym przekonaniu, że to region niemal pierwotnej przyrody. Autor artykułu konfrontuje te wyobrażenia, żywe zresztą do dziś, z wynikami badań nad historią środowiskową Polesia, z których wynika, że z winy człowieka tamtejsze środowisko naturalne znajdowało się na skraju katastrofy. Ponadto wykorzystuje ten przykład jako pretekst do rozważań nad kwestią autentyzmu i autentyczności w tekstach kultury.

Instytucje finansujące

Praca powstała w ramach grantu badawczego Narodowego Centrum Nauki nr 2015/19/B/HS3/03553

Słowa kluczowe:

historia środowiskowa, Polesie, II RP, międzywojnie

Ablamski, P. (2017). Kwestia narodowościowa na peryferiach Europy Środkowo--Wschodniej. Przypadek Polesia między dwiema wojnami. Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, (2), ss. 57-78. https://doi.org/10.12775/SDR.2017.2.03
DOI: https://doi.org/10.12775/SDR.2017.2.03   Google Scholar

Barcz, A. (2016). Realizm ekologiczny. Od ekokrytyki do zookrytyki w literaturze polskiej. Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk.
  Google Scholar

Bobrzyński, J. (1929, 2 lutego). Na alarm!. Dzień Polski, s. 2.
  Google Scholar

Bossak, J. (1937). Sukces polskich krótkometrażówek w Berlinie. Srebrny Ekran, (10-11), s. 30.
  Google Scholar

Cichoracki, P. (2007). Polesie nieidylliczne: zaburzenia porządku publicznego w województwie poleskim w latach trzydziestych XX w. Łomianki: LTW.
  Google Scholar

Czeczot, K., Pospiszyl, M. (2021). Osuszanie historii. Błoto i nowoczesność. Teksty Drugie, (5), ss. 62-78.
  Google Scholar

Engelking, A. (2017). „Poleszuk” nieoswojony. Wokół funkcji chłopskości w konstruowaniu polskości. Teksty Drugie, (6), ss. 68-94. https://doi.org/10.18318/td.2017.6.5
DOI: https://doi.org/10.18318/td.2017.6.5   Google Scholar

Ford, K. (1936). Cztery pokazy. Wiadomości Filmowe, (6), s. 2.
  Google Scholar

Hendrykowska, M. (2014). Historia polskiego filmu dokumentalnego (1896-1944). Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
  Google Scholar

Janowski, A. (1927). Liga Ochrony Przyrody. Ziemia, (4), ss. 57-59.
  Google Scholar

Jewsiewicki, W. (1967). Polska kinematografia w okresie filmu dźwiękowego. Łódź: Łódzkie Towarzystwo Naukowe.
  Google Scholar

Łotysz, S. (2019). Władysław Szafer i Józef Próchnik w debacie o przyszłości poleskiej przyrody. Analecta: Studia i Materiały z Dziejów Nauki, (1), ss. 189-211.
  Google Scholar

Łotysz, S. (2022). Pińskie błota. Natura, wiedza i polityka na polskim Polesiu do 1945 roku. Kraków: Universitas.
  Google Scholar

Łukowski, M. (1987). Polski film etnograficzny. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.
  Google Scholar

McNeill, J. R. (2000). Something New under the Sun: An Environmental History of the Twentieth-Century World. New York: W. W. Norton.
  Google Scholar

Moszyński, M. (1925). Wypalanie nowin. Ziemia, (6-8), ss. 132-133.
  Google Scholar

Nowak-Zaorska, I. (1969). Polski film oświatowy w okresie międzywojennym. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
  Google Scholar

Pietkiewicz, C. (1928). Polesie Rzeczyckie: materiały etnograficzne, cz. 1, Kultura materialna. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
  Google Scholar

Rodziewiczówna, M. (1938). Róże Panny Róży. Poznań: Wydawnictwo Polskie R. Wegner.
  Google Scholar

Rutenberg, J. (1937, 16 września). Polen zeigt Kulturfilme in der Lessing-Hochschule. Film-Kurier, s. 2.
  Google Scholar

Snarski, T. (1864). Polesie. Gazeta Rolnicza, (3), s. 19.
  Google Scholar

Sztycer, M. (1936). Polski film nagrodzony na Biennale. Film, (19), s. 3.
  Google Scholar

Śleszyński, W. (2014). Województwo Poleskie. Kraków: Avalon.
  Google Scholar

Wasilewska, W. (1937). Szukam antysemityzmu. Wiadomości Literackie, (40), s. 3.
  Google Scholar

Wasilewska, W. (1938). Bajka. Sygnały, (46), s. 3.
  Google Scholar

Wysłouch, F. (2014). Echa Polesia. Łomianki: LTW.
  Google Scholar

Zahorska, S. (1936). Kronika filmowa. Polskie krótkometrażówki. Wiadomości Literackie, (9), s. 7.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-08-11

Cited By / Share

Łotysz, S. (2022) „«Bajecznie egzotyczne Polesie»? Reportaż z krainy tęsknych pieśni Maksymiliana Emmera w perspektywie ekokrytycznej”, Kwartalnik Filmowy, (118), s. 113–125. doi: 10.36744/kf.1103.

Autorzy

Sławomir Łotysz 
s.lotysz@gmail.com
Instytut Historii Nauki im. Ludwika i Aleksandra Birkenmajerów Polskiej Akademii Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0003-4426-6401

Profesor w Instytucie Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Jego zainteresowania badawcze obejmują: historię techniki, historię środowiskową, studia nad niepełnosprawnością oraz zagadnienia dyplomacji zdrowia. Ostatnio opublikował Pińskie błota. Natura, wiedza i polityka na polskim Polesiu do 1945 roku (2022). W latach 2014-2015 był laureatem stypendium Andrew Mellona w Holenderskim Instytucie Studiów Zaawansowanych (NIAS) w Wassenaar. W latach 2017-2021 przewodniczył Międzynarodowemu Komitetowi Historii Nauki (ICOHTEC).



Statystyki

Abstract views: 82
PDF downloads: 100


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Sławomir Łotysz

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA