„Śpiew pożegnania” Elsnerowskiej Galatei. Zapomniany i na nowo odnaleziony utwór dla Karoliny Elsner
Wiktoria Antonczyk
Narodowy Instytut Muzyki i Tańca (Polska)
Jakub Chachulski
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-8972-1490
Abstrakt
Przedmiotem artykułu jest nieznany do niedawna Śpiew pożegnania skomponowany przez Józefa Elsnera na pożegnalny benefis primadonny sceny warszawskiej i małżonki kompozytora, Karoliny, ustępującej ze sceny w 1822 roku. Odkrycie fortepianowego przekazu utworu dołączonego do tygodnika Warszawianin pozwoliło zidentyfikować fragmentaryczny przekaz autograficzny przechowywany razem z partyturą Divertissement do Ofiary Abrahama, a odkrycia te wespół z zachowanymi relacjami o benefisie pozwalają postawić hipotezę łączącą z tym wydarzeniem także wspomniany utwór baletowy.
Słowa kluczowe:
Karolina Elsner, Józef Elsner, benefis, pieśń, aria, divertissementBibliografia
Allanbrook, Wye Jamison. Rhythmic Gesture in Mozart: „Le nozze di Figaro” & „Don Giovanni”. The University of Chicago Press, 2016.
Google Scholar
Chachulski, Jakub. Jozef Elsner i świat osiemnastowiecznej opery komicznej. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2025.
Google Scholar
Chachulski, Jakub. Jozef Elsner: Katalog tematyczny utworow. T. 2: Utwory świeckie. Monumenta Musicae in Polonia. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2019.
Google Scholar
Chachulski, Jakub. „Nieznany Polonez Jozefa Elsnera z 1821 roku”. Muzyka 68, nr 2 (2023): 127–41. https://doi.org/10.36744/m.1775.
Google Scholar
Chopin, Fryderyk. Korespondencja Fryderyka Chopina. Zebrali, opracowali i komentarzem opatrzyli Zofia Helman, Zbigniew Skowron, Hanna Wroblewska-Straus. T. 1, 1816–1831. Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2009.
Google Scholar
Elsner, Jozef. Sumariusz moich utworow muzycznych z objaśnieniami o czynnościach i działaniach moich jako artysty muzycznego. Opracowała Alina Nowak-Romanowicz. PWM, 1957.
Google Scholar
Gabryś, Jerzy. „Początki polskiej pieśni solowej 1800–1830”. W Z dziejow polskiej pieśni solowej, redakcja Stefania Łobaczewska. PWM, 1960.
Google Scholar
Golianek, Ryszard Daniel. „Tworczość dedykowana – zagadnienia metodologiczne”. W Kompozytor i jego świat: Bronisław Kazimierz Przybylski in memoriam, redakcja Ewa Kowalska-Zając, Marta Szoka. Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczow, 2012.
Google Scholar
Kicińska, Hanna. „Tworczość dedykowana w kontekście XVIII-wiecznego życia muzycznego”. Polski Rocznik Muzykologiczny 17 (2019): 57–74.
Google Scholar
Krogulski, Władysław. „Dzieje teatru w Polsce”. Świat 34, nr 4 (1939): 15.
Google Scholar
Krogulski, Władysław. Notatki starego aktora: Przewodnik po teatrze warszawskim XIX wieku. Wybrały i opracowały Dorota Jarząbek-Wasyl i Agnieszka Wanicka. Universitas, 2015.
Google Scholar
Lipiński, Jacek, red. Recenzje teatralne towarzystwa Iksow: 1815‒1819. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1956.
Google Scholar
Michalak, Jerzy Marian. „Gdańsk w biografii Jozefa i Karoliny z Drozdowskich Elsner”. W Jozef Elsner (1769–1854): Życie, działalność, epoka, redakcja Remigiusz Pośpiech. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego, 2013.
Google Scholar
Monelle, Raymond. The Musical Topic: Hunt, Military and Pastoral. Indiana University Press, 2006.
Google Scholar
Nowak-Romanowicz, Alina. Jozef Elsner. PWM, 1957.
Google Scholar
Papierz, Stanisław, opr. Muzyka w polskich czasopismach niemuzycznych w latach 1800–1830. PWM, 1962.
Google Scholar
Pietras, Leander Tadeusz. „Jozef Elsner konfrater zakonu paulinow”. Ruch Muzyczny 48, nr 16 (2004): 36–37.
Google Scholar
Sieradz, Małgorzata, Tomasz Chachulski. Wstęp w Jozef Elsner, Pieśni/Songs, wydali Małgorzata Sieradz, Tomasz Chachulski. Monumenta Musicae in Polonia. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2018.
Google Scholar
Siwkowska, Janina. Nokturn, czyli Rodzina Fryderyka Chopina i Warszawa w latach 1832–1881. T. 2. Książka i Wiedza, 1988.
Google Scholar
Szwankowski, Eugeniusz. Repertuar teatrow warszawskich 1814–1831. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 1973.
Google Scholar
Szwankowski, Eugeniusz. Teatr Wojciecha Bogusławskiego w latach 1799–1814. Zakład imienia Ossolińskich, 1954.
Google Scholar
Tomaszewski, Wojciech. „Literatura do śpiewania: Nuty z tekstem w ofercie wydawcow na ziemiach polskich w latach 1801–1875”. Sztuka Edycji 4, nr 1 (2013): 67–73. http://dx.doi.org/10.12775/SE.2013.008.
Google Scholar
Zieziula, Grzegorz. Wstęp w Jozef Elsner, Krol Łokietek, czyli Wiśliczanki, wydał Grzegorz Zieziula. Monumenta Musicae in Polonia. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2019.
Google Scholar
Autorzy
Wiktoria AntonczykNarodowy Instytut Muzyki i Tańca Polska
Autorzy
Jakub ChachulskiInstytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0002-8972-1490
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Wiktoria Antonczyk, Jakub Chachulski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Artykuły w zeszytach od 2018/1 do 2022/3 publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Jakub Chachulski, „Echo w lesie” Józefa Elsnera i Wojciecha Pękalskiego – późny pogłos włoskiego intermezza na warszawskiej scenie narodowej? , Muzyka: Tom 65 Nr 2 (2020)
- Jakub Chachulski, Genologia i polityka. Swoistość „Cudu, czyli krakowiaków i górali” w horyzoncie gatunków operowych końca XVIII stulecia , Muzyka: Tom 66 Nr 3 (2021)
- Jakub Chachulski, Nieznany polonez Józefa Elsnera z 1821 roku , Muzyka: Tom 68 Nr 2 (2023)
- Jakub Chachulski, „Zły smak i gminna przesada”. Kilka uwag o muzyczno-dramatycznej konstrukcji opery Sułtan Wampum Józefa Elsnera na tle oryginalnego libretta Augusta von Kotzebue , Muzyka: Tom 64 Nr 4 (2019)
- Jakub Chachulski, Jan Stefani, Wojciech Bogusławski, Cud mniemany, czyli Krakowiacy i górale / The Supposed Miracle or Cracovians and highlanders, wyd. Adam Tomasz Kukla, Kraków 2019 , Muzyka: Tom 66 Nr 2 (2021)
- Wiktoria Antonczyk, Życiorys własnoręcznie spisany przez Józefa Kozłowskiego , Muzyka: Tom 63 Nr 3 (2018)
- Jakub Chachulski, Valentino Fioravanti i duet z opery „Echo w Lesie” Wojciecha Pękalskiego i Józefa Elsnera , Muzyka: Tom 67 Nr 1 (2022)
- Jakub Chachulski, Fragment zaginionego singspielu Józefa Elsnera , Muzyka: Tom 64 Nr 3 (2019)
- Jakub Chachulski, Warszawska scena operowa w oświeceniowej Europie. O książce „Opera in Warsaw” Anny Parkitnej , Muzyka: Tom 70 Nr 3 (2025)
- Jakub Chachulski, „Tiolemo su’el fagoto” i piosneczki Wojciecha Bogusławskiego. O weneckim pierwowzorze warszawskiej „Wenecjanki” , Muzyka: Tom 66 Nr 1 (2021)
