Kino (anty)narodowe? „Uczta wigilijna” Luisa Garcíi Berlangi

Dominika Zielińska

Uniwersytet Jagielloński
https://orcid.org/0000-0003-0502-2631

Abstrakt

Autorka omawia film Uczta wigilijna (Plácido, 1961) w reżyserii Luisa Garcíi Berlangi w kontekście przemian, jakie na początku drugiej połowy XX w. przechodziło kino narodowe w Hiszpanii. Okoliczności powstania filmu, ingerencja cenzury oraz jego tematyka i styl autorski to zagadnienia, którym autorka przygląda się w ramach dyskursu kina propagandowego (historycznego) i eskapistycznego (filmowe españolady), programowo wprowadzanego przez frankistów na przełomie lat 30. i 40. XX w. Berlanga blisko współpracował z pisarzem i scenarzystą Rafaelem Azconą, a jako przedstawiciel Nowego Kina w latach 50. i 60. XX w. był jednym z tych twórców, którzy zrewolucjonizowali pojęcie kina narodowego w swoim kraju. Powołując się na prace hiszpańskich teoretyków i znawców twórczości Berlangi, autorka podkreśla znaczenie Uczty wigilijnej w ówczesnej sytuacji społeczno-politycznej, a także wpływ tej produkcji na reinterpretację kategorii kina narodowego w Hiszpanii.

Słowa kluczowe:

Luis García Berlanga, kino narodowe, españolada, dyktatura, Francisco Franco, nowe kino hiszpańskie

Aragüez Rubio, C. (2005). Intelectuales y cine en el segundo franquismo: de las Conversaciones de Salamanca al nuevo cine español. Historia del presente, (5), ss. 121-138.
  Google Scholar

Berthier, N. (2007). „Raza” de José Luis Sáenz de Heredia, una película „acontecimiento”. W: V. Sánchez Biosca (red.), España en armas: el cine de la guerra civil española: ciclo de cine (ss. 53-61). Valencia: Diputación de Valencia.
  Google Scholar

Caparrós Lera, J. M. (1983). El cine español bajo el régimen de Franco (1936-1975). Barcelona: Universitat de Barcelona.
  Google Scholar

Cerón Gómez, J. F. (2002). Notas sobre el pensamiento cinematográfico de Juan Antonio Bardem (1949-1956). Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. http://www.cervantesvirtual.com/nd/ark:/59851/bmcvd6v8/
  Google Scholar

Franco Torre, C. (2007). Matizar el pasado: el cine histórico de la autarquía. W: M. G. Camarero Gómez (red.), I Congreso Internacional de Historia y Cine (ss. 552-568). Madrid: Universidad Carlos III de Madrid.
  Google Scholar

Gómez Rufo, A. (2015). „Plácido”, o la teoría de la incomunicación. Valencia: Universidad de Valencia.
  Google Scholar

Gonzáles-Aurioles, J. A. (2017). A vueltas con la solidaridad como valor constitucional. Una mirada desde el cine español. W: J. A. Gómez García (red.), Los Derechos Humanos en el cine español (ss. 199-212). Madrid: Dykinson S. L.
DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctt1zgwk33.14   Google Scholar

Heredero, C. F. (1993). Las huellas del tiempo: Cine español 1951-1961. Valencia: Filmoteca de la Generalitat Valenciana.
  Google Scholar

Hernández Les, J., Hidalgo, M. (1981). El último austro-húngaro: conversaciones con Berlanga. Barcelona: Editorial Anagrama.
  Google Scholar

Klejsa, K. (2008). Kontestacja i kino – refleksje teoretyczne. Panoptikum, 7 (14), ss. 103-118.
  Google Scholar

Lénárt, A. (2012). En busca del concepto de cine nacional español. Acta Universitatis Szegediensis. Acta Hispanica, 17, s. 106.
DOI: https://doi.org/10.14232/actahisp.2012.17.103-113   Google Scholar

Merlo, I. (2017). Apariencias y controles. El tandem Berlanga-Azcona. Research Gate. https://www.researchgate.net/publication/317620167_Apariencias_y_controles_El_tandem_Berlanga-Azcona
  Google Scholar

Michałek, B. (1962). Filmy, o których się mówi: „Plácido”. Film, 27, s. 14.
  Google Scholar

Mortimore, R. (1976). El cine de la República en la guerra civil. Historia Internacional, 12, ss. 34-40.
  Google Scholar

Ortega Gálvez, M. L. (2012). De la españolada al fake. Estereotipos de la españolidad, identidad y diálogos transnacionales. W: N. Lie, S. Mandolessi, D. Vandebosch (red.), El juego con los estereotipos: La redefinición de la identidad hispánica en la literatura y el cine postnacionales (ss. 99-118). Brussel: P. I. E. Peter Lang S. A.
  Google Scholar

Ortego Martínez, Ó. (2013). Cine, realismo y propaganda falangista. W: M. A. Ruiz Carnicer (red.), Falange, las culturas políticas del fascismo en la España de Franco (1936-1975) (ss. 394-407). Zaragoza: Institución „Fernando el Católico”.
  Google Scholar

Palencia Villa, R. M. (2002). El doblaje en el cine estadounidense como herramienta de identidad nacional durante el franquismo: estudios de caso de los filmes „Casablanca” (1942), „La dama de Shanghái” (1947) y „Mogambo” (1953). Barcelona: Departament de Comunicació Audiovisual i Publicitat, Universitat Autónoma de Barcelona.
  Google Scholar

Perales Bazo, F. (1992). El lenguaje de Luis García Berlanga. W: A. Antona (red.), Lenguaje informativo y filmográfico (ss. 53-60). Sevilla: Universidad de Departamento de Comunicación Audiovisual y Publicidad.
  Google Scholar

Rodríguez Merchán, E. (2011). Bienvenido Mr. Berlanga: Sátira, ternura, ironí y humor negro en el cine español. W: F. García Serrano (red.), Luis García Berlanga: De Villar del Río a Tombuctú (ss. 45-66). Madrid: Departamento de Comunicación Audiovisual y Publicidad I, Facultad de Ciencias de la Información, Universidad Complutense.
  Google Scholar

Santos Fontenla, C. (2001). Debate sobre Plácido. Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes. http://www.cervantesvirtual.com/obra-visor/debate-sobre-placido/html/ff43c5c8-82b1-11df-acc7-002185ce6064_2.html#I_0_
  Google Scholar

Sanz Larrey, G. (2008). El Dos de Mayo y la Guerra de la Independencia (1808-1814) en el cine. Madrid: Consejería de Cultura y Turismo de la Comunidad de Madrid – Fundación Dos de Mayo.
  Google Scholar

Sawicki, P. (1985). Wojna domowa 1936-1939 w hiszpańskiej prozie literackiej: ideologiczne konteksty literatury i jej misja społeczna. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
  Google Scholar

Sojo Gil, K. I. (2009). La censura en el cine español del franquismo: el caso de „Los jueves milagro” (1957), de Berlanga. Tours: Université de Tours.
  Google Scholar

Sojo Gil, K. I. (2011). „Bienvenido Mister Marshall”: Película fundamental del cine español. W: F. García Serrano (red.), Luis García Berlanga: De Villar del Río a Tombuctú (ss. 89-109). Madrid: Departamento de Comunicación Audiovisual y Publicidads I.
  Google Scholar

Sojo Gil, K. I. (2014). Humor en el cine español del franquismo. El cine de Berlanga. W: I. Memolar Sánchez (red.), Saber reírse. El humor desde la Antigüedad hasta nuestros días (ss. 263-286). Madrid: Liceus.
  Google Scholar

Sojo Gil, K. I. (2020). Berlanga ante su centenario. Alava: Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País. Comisión de Álavas.
  Google Scholar

Sycińska, A. (2010). „Surcos” („Bruzdy”), czyli film czarny wobec hiszpańskiej rzeczywistości powojennej. Studia Filmoznawcze, 31, ss. 157-173.
  Google Scholar

Torres, A. M. (1996). Diccionario Espasa: Cine español. Madrid: Espasa Calpe.
  Google Scholar

Trueba, F. (2021). Plácido. Centro Virtual Miguel Cervantes. https://cvc.cervantes.es/artes/cine/hojas/placido.htm
  Google Scholar

Udalska, E. (1993). O dramacie. Źródła do dziejów teorii dramatycznych, t. II: Od Hugo do Witkacego. Poetyki, manifesty, komentarze. Warszawa: Fundacja Astronomii Polskiej.
  Google Scholar

Utrera Macías, R. (2005). El concepto de cine nacional hacia otra Historia del Cine Español. Comunicación Revista Internacional de Comunicación Audiovisual, Publicidad y Estudios Culturales, 3, ss. 83-100.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-01-13

Cited By / Share

Zielińska, D. (2022) „Kino (anty)narodowe? «Uczta wigilijna» Luisa Garcíi Berlangi”, Kwartalnik Filmowy, (116), s. 103–120. doi: 10.36744/kf.930.

Autorzy

Dominika Zielińska 
https://orcid.org/0000-0003-0502-2631

Magister filmoznawstwa i wiedzy o nowych mediach, doktorantka w zakresie nauk humanistycznych i nauk o sztuce na Uniwersytecie Jagiellońskim. Stypendystka programu Erasmus+ Praktyki, w ramach którego odbyła trzymiesięczne praktyki w Saragossie. Prowadzi ćwiczenia i konwersatoria na kierunku filmoznawstwo w Instytucie Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jako prelegentka współpracuje, od pierwszej edycji, z przeglądem „Obras Maestras: Mistrzowie Kina Hiszpańskiego”, organizowanym w warszawskim Kinie Iluzjon Filmoteki Narodowej.



Statystyki

Abstract views: 122
PDF downloads: 92


Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Dominika Zielińska

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA