W poszukiwaniu genealogii kina – skiagrafie i proces skiagraficzny


Abstrakt

Artykuł jest próbą wytyczenia genealogii medialnej, do której należy kino oraz podobne do niego media czy zjawiska. Wykorzystując metodologię archeologii mediów, autor przywołuje problemy terminologiczne i logiczne, jakie wiążą się z próbami wpisania kina w nadrzędny porządek medialny. Przykładem jednostkowym może być popularne pojęcie „praktyk ekranowych” Charlesa Mussera, przypisywane Nowej Historii Kina jako jedno z jej osiągnięć. Następnie opierając się na kluczowych tu założeniach interdyscyplinarnych, autor wyprowadza własną propozycję terminu „skiagrafii”, czerpiąc nazwę ze starogreckiego typu malarstwa. Większą część artykułu zajmuje charakterystyka poszczególnych gałęzi takiej medialnej genealogii oraz opis mechanizmów jej rozwoju, co autor nazywa procesem skiagraficznym.


Słowa kluczowe

genealogia kina; praktyki ekranowe; skiagrafia; archeologia mediów; Nowa Historia Kina



Auslander, P. (2008). Liveness: Performance in a Mediatized Culture. London – New York: Routledge.

Baudry, J. (1992). The Apparatus: Metapsychological Approaches to the Impression of Reality in Cinema. W: G. Mast, M. Cohen, L. Braudy (red.), Film Theory and Criticism: Introductory Readings (ss. 690-707). New York: Oxford University Press.

Castle, T. (1988). Phantasmagoria: Spectral Technology and the Metaphorics of Modern Reverie. Critical Inquiry, 15 (1), ss. 26-61.

Chen, F. (2003). Shadow Theaters of the World. Asian Folklore Studies, 62 (1), ss. 25-64.

Clottes, J. (2013). Why Did They Draw in Those Caves?. Time and Mind, 6 (1), ss. 7-14.

Conard, N., Malina, M., Münzel, S. (2009). New Flutes Document the Earliest Musical Tradition in Southwestern Germany. Nature, 460, ss. 737-740. https://-doi.org/10.1038/nature08169

Elsaesser, T. (2004). The New Film History as Media Archaeology. Cinémas: revue d’études cinématographiques/Cinémas: Journal of Film Studies, 14 (2-3), ss. 75-117.

Elsaesser, T. (2016). Film History as Media Archaeology: Tracking Digital Cinema. Amsterdam: Amsterdam University Press.

Gatton, M. (b.d.). Drawing Experiments. Paleo-camera.com. http://www.paleocamera.com/experpage.htm

Gatton, M. (b.d.). The Paleo-Camera Theory. Paleo-camera.com. http://www.paleocamera.com/theorypage.htm

Gunning, T. (1990). The Cinema of Attractions: Early Film, its Spectator and the Avant Garde. W: T. Elsaesser, A. Barker (red.), Early Cinema: Space, Frame, Narrative (ss. 56-62). London: British Film Institute.

Gwóźdź, A. (2012). Skąd się (nie) wzięło kino, czyli parahistorie obrazu w ruchu. W: T. Lubelski, I. Sowińska, R. Syska (red.), Historia kina. Kino nieme (t. 1, ss. 15-76). Kraków: Universitas.

Gwóźdź, A. (2018). Designowanie kina w przestrzeniach miasta: wideomapowanie architektury. W: A. Gwóźdź (red.), Widzialność wyzwolona (ss. 125-126). Warszawa: Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk.

Hammond, M. S. (1986). The Camera Obscura: a Chapter in the Pre-history of Photography. Ph.D. diss. Columbus: The Ohio State University.

Hendrykowski, M. (2015). Metodologia nowej historii filmu. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 17 (26), ss. 311-316. https://doi.org/10.14746/i.2015.26.29

Huhtamo, E. (2010). Natural Magic: A Short Cultural History of Moving Images. W: W. Guynn (red.), The Routledge Companion to Film History (ss. 3-15). London – New York: Routledge.

Huhtamo, E. (2013). Illusions in Motion: Media Archaeology of the Moving Panorama and Related Spectacles. London: The MIT Press.

Keuls, E. (1978). Plato and Greek Painting. Leiden: E. J. Brill.

Kozłowski, K. (2011). Co to jest medium?. Images. The International Journal of European Film, Performing Arts and Audiovisual Communication, 8 (15-16), ss. 203-209. https://doi.org/10.14746/i.2011.15.16.12

Kusahara, M. (b.d.). What is Utsushi-e?. f.waseda.jp/kusahara/Utsushi-e. http://www.f.waseda.jp/kusahara/Utsushi-e/What_Is_Utsushi-e.html

Lewis-Williams, D., Clottes, J. (1998). The Mind in the Cave – the Cave in the Mind: Altered Consciousness in the Upper Paleolithic. Anthropology of Consciousness, 9 (1), ss. 13-21. https://doi.org/10.1525/ac.1998.9.1.13

Liddell, H. G, Scott, R. (b.d). Gráphō (γράφω). W: An Intermediate Greek-English Lexicon. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=gra/fw

Liddell, H. G, Scott, R. (b.d). Skiasma (σκίασμα). W: An Intermediate Greek-English Lexicon. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A19-99.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*s111%3Aentry+group%3D38%3Aentry%3Dski%2Fasma

Liddell, H. G, Scott, R. (b.d). Skiá (σκιά). W: An Intermediate Greek-English Lexicon. http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=skia/Mair, V. H. (2019). Painting and Performance: Chinese Picture Recitation and its Indian Genesis. Honolulu: University of Hawai’i Press.

Mannoni, L. (2000). The Great Art of Light and Shadow: Archaeology of Cinema (tłum. R. Crangle). Exeter: University of Exeter Press.

Monteiro, S. (red.) (2017). The Screen Media Reader: Culture, Theory, Practice. New York: Bloomsbury Academic.

Musser, C. (1984). Toward a History of Screen Practice. Quarterly Review of Film Studies, 9 (1), ss. 59-69. https://doi.org/10.1080/10509208409361190

Nacher, A. (2012). Kultury mediów – zanurzenie w czas głęboki. Kultura Współczesna, 2 (73), ss. 156-166.

Nichols, B., Lederman, S. (1980). Flicker and Motion in Film. W: T. de Lauretis, S. Heath (red.), The Cinematic Apparatus (ss. 96-105). London: Palgrave Macmillan Press.

Pabiś-Orzeszyna, M. (2020). Zwrot historyczny w badaniach filmoznawczych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Porta, G. della (1658). Natural Magick. London: Printed for Thomas Young and Samuel Speed.

Spengler, O. (1990). Historia, kultura, polityka. Wybór pism (tłum. A. Kołakowski, J. Łoziński). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Sutil, N. (2018). Matter Transmission: Mediation in a Paleocyber Age. New York: Bloomsbury Academic.

Théry-Parisot, I., Thiébault, S., Delannoy, J., Ferrier, C., Feruglio, V., Fritz, C., Gely, B., Guibert, P., Monney, J., Tosello, G., Clottes, J., Geneste, J. (2018). Illuminating the Cave, Drawing in Black: Wood Charcoal Analysis at Chauvet-Pont d’Arc. Antiquity, 92 (362), ss. 320-333. https://doi.org/10.15184/aqy.2017.222

Turner, V. (1982). From Ritual to Theatre: The Human Seriousness of Play. New York: PAJ Publications.

Zielinski, S. (2010). Archeologia mediów. O głębokim czasie technicznie zapośredniczonego słuchania i widzenia (tłum. K. Krzemieniowa). Warszawa: Oficyna Naukowa.

Pobierz

Opublikowane : 2021-05-13


Jarosz, R. (2021) „W poszukiwaniu genealogii kina – skiagrafie i proces skiagraficzny”, Kwartalnik Filmowy, (113), s. 27-49. doi: 10.36744/kf.559.

Robert Jarosz  robertjarosz96@gmail.com
badacz niezależny  Polska
https://orcid.org/0000-0003-0540-4605

Absolwent filmoznawstwa i kultury mediów (I stopień, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) oraz filmoznawstwa i wiedzy o nowych mediach (II stopień, Uniwersytet Jagielloński w Krakowie); wolontariusz i uczestnik wielu festiwali filmowych; montażysta. Zainteresowany archeologią mediów i związkami między rozmaitymi mediami wizualnymi, zwłaszcza w kontekście nowych mediów. Na gruncie filmu interesuje się głównie kinem autorskim, niezależnym, nurtem slow cinema oraz kinem azjatyckim.





Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Kwartalniku Filmowym” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu.
Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
UMOWA LICENCYJNA DO POBRANIA