Starania o pozyskanie nowego maestro di cappella do polskiej kapeli królewskiej w świetle listów Zygmunta III Wazy z lat 1623–24 dotyczących Stefana Landiego, Claudia Monteverdiego i Giovanniego Francesca Aneria
Barbara Przybyszewska-Jarmińska
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-9625-7366
Leszek Jarmiński
Warszawa (Polska)
Abstrakt
W artykule przedstawione są zabiegi króla Polski Zygmunta III o powołanie nowego kapelmistrza w ostatnich miesiącach życia i po śmierci A. Pacellego (zm. 4 V 1623). Chodzi o bezowocne starania o sprowadzenie na polski dwór królewski S. Landiego, a następnie C. Monteverdiego oraz o pozyskanie G.F. Aneria.
Nowe światło na negocjacje z Monteverdim rzucają dwa niewykorzystywane dotąd przez muzykologów listy Zygmunta III do R. Salomoniego.
Słowa kluczowe:
Zygmunt III Waza, polska kapela królewska, Giovanni Francesco Anerio, Stefano Landi, Claudio Monteverdi, Asprilio Pacelli, Ruggiero Salomoni, Antonio TaroniBibliografia
Berto, Ugo. “Contributo alla biografia e alle opere di Giovanni Ghizzolo da Brescia (1580 c. – a. 1624).” Rassegna veneta di studi musicali 2–3 (1986/87): 81–103.
Google Scholar
Carter, Tim, Geoffrey Chew, “Monteverdi [Monteverde], Claudio”. In The New Grove Dic-tionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. Vol. 17. Macmillan, 2001.
Google Scholar
Chybiński, Adolf. Słownik muzyków dawnej Polski do roku 1800. PWM, 1949.
Google Scholar
Costantini, Danilo, Ausilia Magaudda. “La cappella musicale novarese di S. Gaudenzio (1650– 1700)”. In Barocco padano 5: Atti del XIII convegno internazionale sulla musica italiana nei secoli XVII-XVIII (Brescia, luglio 2005), eds. Alberto Colzani, Andrea Luppi, and Maurizio Padoan. Contributi musicologici del centro ricerche dell’A.M.I.S. 17. A.M.I.S., 2008.
Google Scholar
Czapliński, Władysław. “Przyczynki do dziejów mecenatu artystycznego Zygmunta III.” In Sarmatia Artistica: Księga pamiątkowa ku czci Profesora Władysława Tomkiewicza, ed. Jan Białostocki et al. PWN, 1968.
Google Scholar
De’ Paoli, Domenico. Monteverdi. Rusconi, 1979.
Google Scholar
Dobrzańska-Fabiańska, Zofia. “Monteverdi, Claudio.” In Encyklopedia muzyczna PWM, ed. Elżbieta Dziębowska. Vol. 6. Kraków: PWM, 2000, 344–63.
Google Scholar
Dunicz, Jan Józef. Adam Jarzębski i jego “Canzoni e concerti” (1627). Towarzystwo Wydawnicze Muzyki Polskiej, 1938.
Google Scholar
Fabbri, Paolo. “Monteverdi (Monteverde), Claudio”. In Dizionario Biografico degli Italiani. Vol. 76. Treccani, 2012.
Google Scholar
Fabbri, Paolo. Monteverdi. Translated by Tim Carter. Cambridge University Press, 1994.
DOI: https://doi.org/10.1017/CBO9780511627279
Google Scholar
Fabbri, Paolo. “Il soggiorno veneziano do Ladislao principe di Polonia: Un incontro con Claudio Monteverdi.” Subsidia Musica Veneta 3 (1982): 27–52.
Google Scholar
Federhofer, Hellmut. “Nochmals zur Biographie von Giovanni Francesco Anerio.” Die Musikforschung 6, no. 4 (1953): 346–47.
Google Scholar
Fenlon, Iain. “Taroni Antonio [Tarroni, Tarone], Antonio.” In The New Grove Dictionary of Music and Musicians, ed. Stanley Sadie. Vol. 25. Macmillan, 2001.
Google Scholar
Finscher, Ludwig, ed. “Taroni Antonio”. In Die Musik in Geschichte und Gegenwart. 2nd edition, Personenteil. Edited by Ludwig Finscher. Vol. 16. Bärenreiter, 2006.
Google Scholar
Fischer, Klaus. “Anerio, Giovanni Francesco.” In Grove Music Online. Published online 2001, https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.00914.
DOI: https://doi.org/10.1093/gmo/9781561592630.article.00914
Google Scholar
Fischer, Klaus. “Anerio, Giovanni Francesco”. In Die Musik in Geschichte und Gegenwart. 2nd edition, Personenteil. Edited by Ludwig Finscher. Vol. 1. Bärenreiter, 1999.
Google Scholar
Fosi, Irene. “Savelli, Paolo”. In Dizionario Biografico degli Italiani. Treccani, 2017.
Google Scholar
Glixon, Jonathan. “Was Monteverdi a Traitor?”. Music and Letters 72, no. 3 (1991): 404–6.
DOI: https://doi.org/10.1093/ml/72.3.404
Google Scholar
Leitsch, Walter. Das Leben am Hof König Sigismunds III. von Polen. Vols. 1–4. Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften; Polska Akademia Umiejętności, 2009.
DOI: https://doi.org/10.1553/0x0018c376
Google Scholar
Leopold, Silke. “Monteverdi, Claudio”. In Die Musik in Geschichte und Gegenwart. 2nd edition, Personenteil. Edited by Ludwig Finscher. Vol. 12. Bärenreiter, 2004.
Google Scholar
Levis, Susan, and Maria Virginia Acuña. Claudio Monteverdi: A Research and Information Guide. Routledge, 2018.
DOI: https://doi.org/10.4324/9780203379936
Google Scholar
Mari, Licia. “Taroni, Antonio.” In: Dizionario Biografico degli Italiani 95 (2019). Accessed July 28, 2026. https://www.treccani.it/enciclopedia/antonio-taroni_(Dizionario-Biografico)/.
Google Scholar
Meysztowicz, Walerian, and Wanda Wyhowska De Andreis, eds. Documenta Polonica ex Ar¬chivo Parmensi. Part 2. Elementa ad Fontium Editiones 23. Institutum Historicum Po-lonicum, 1970.
Google Scholar
Meysztowicz, Walerian, and Wanda Wyhowska De Andreis, eds. Res Polonicae ex Archivo Mediceo Florentino. Part 2. Elementa ad Fontium Editiones 27. Institutum Historicum Polonicum, 1972.
Google Scholar
Monteverdi, Claudio. Lettere, dediche, e prefazioni, ed. Domenico De’ Paoli. De Santis, 1973.
Google Scholar
Monteverdi, Claudio. The Letters of Claudio Monteverdi. Translated and edited by Denis Ste¬vens. Clarendon Press, 1995.
Google Scholar
Morelli, Arnaldo. “Landi, Stefano.” In Dizionario Biografico degli Italiani. Vol. 63. Treccani, 2004.
Google Scholar
Padoan, Maurizio. “Musici al Santo di Padova nel primo Barocco.” In Florilegium musicae: Studi in onore di Carolyn Gianturco, edited by Patrizia Radicchi and Michael Burden. ETS, 2004.
Google Scholar
Pannella, Liliana. “Anerio, Giovanni Francesco.” In Dizionario Biografico degli Italiani. Vol. 3. Treccani, 1961.
Google Scholar
Parisi, Susan Helen. “Ducal Patronage of Music in Mantua, 1587–1627: An Archival Study.” PhD diss. University of Illinois at Urbana-Champaign, 1989.
Google Scholar
Parisi, Susan. “New Documents Concerning Monteverdi’s Relations with the Gonzagas.” In Claudio Monteverdi: Studi e prospettive, edited by Paola Besutti, Teresa M. Gialdroni, and Rodolfo Baroncini. Olschki, 1998.
Google Scholar
Pitoni, Ottavio. Notitia de’ contrapuntisti e compositori di musica [1713]. Edited by Cesarino Ruini. Studi e testi per la storia della musica 6. Olschki, 1988.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “The Beginnings of Opera in the Commonwealth of Po¬land and Lithuania (1628–48).” In The Beginnings of Opera in Europe: Origins, Adaptations, and Cultural Exchange, edited by Nastasia Heckendorff and Michael Klaper. Music His¬tory and Performance: Practice in Context (HPP) 4. Brepols, 2025.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Contatti musicali tra l’area padana e la Polonia nel pri¬mo Seicento: Il caso del cantante e agente Antonio Taroni.” In Una città nella cultura europea: Mantova e la musica sacra tra Rinascimento e Barocco, edited by Licia Mari and Maurizio Padoan. Gaude Barbara beata – Studi e Ricerche. LIM, forthcoming.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Informacje ze źródeł augustiańskich o życiu muzycznym w warszawskim kościele św. Marcina w XVII wieku oraz o działających w tym czasie muzykach królewskich.” Muzyka 65, no. 2 (2020): 25–6. https://doi.org/10.36744/m.446.
DOI: https://doi.org/10.36744/m.446
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. Muzyczne dwory polskich Wazów. Wydawnictwo Nau¬kowe Semper, 2007.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Muzyka i finanse: Nieznane źródła do dziejów życia muzycznego na dworze królewskim polskich Wazów.” Muzyka 44, no. 1 (1999): 83–100.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Sources on the History of Music at the Courts of the Polish Vasas Preserved in the Skokloster Castle (Sweden).” In Studies on the Reception of Italian Music in Central-Eastern Europe in the 16th and 17th Century, edited by Marina Toffetti. Musica Iagellonica, 2018.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Starania biskupa wrocławskiego Karola Habsburga o pozyskanie włoskich śpiewaków (1621–1622).” Res Facta Nova 6, no. 25 (2003): 127–34.
Google Scholar
Przybyszewska-Jarmińska, Barbara. “Taroni, Antonio”. In Polski Słownik Biograficzny. Vol. 52, no. 4, issue 215. Polska Akademia Nauk; Narodowy Instytut Audiowizualany, 2019.
Google Scholar
Rostirolla, Giancarlo. “Musicisti Umbri nella Cappella Giulia di San Pietro in Vaticano dalle origini agli inizi del Seicento: Con nota sul magistro padovano di fra Rufino Cecchi Bartolucci di Assisi.” In Arte e Musica in Umbria tra Cinquecento e Seicento: Atti del XII Convegno di Studi Umbri; Gubbio-Gualdo Tadino; 30 novembre – 2 dicembre 1979, edited by Facoltà di Lettere e Filosofia dell’Università degli Studi di Perugia. Centro di Studi Umbri in Gubbio, 1981.
Google Scholar
Sartori, Antonio. Archivio Sartori: Documenti di storia e arte francescana. Vol. 4, Guida della Basilica del Santo, varie, artisti e musici al Santo e nel Veneto. Edited by Giovanni M. Luisetto. Biblioteca Antoniana, 1989.
Google Scholar
Sartori, Antonio. Documenti per la storia della musica al Santo e nel Veneto. Edited by Elisa Grossato. Fonti e studi per la storia del Santo a Padova V/4. Neri Pozza, 1977.
Google Scholar
Sieradz, Małgorzata. The Beginnings of Polish Musicology. Translated by Lindsay Davidson. Eastern European Studies in Musicology 20. Peter Lang, 2020.
DOI: https://doi.org/10.3726/b17067
Google Scholar
Sommi Picenardi, Giorgio. “Claudio Monteverdi a Cremona.” Gazzetta Musicale di Milano 51, no. 2 (1896): 473–76, 490–92, 501–3, 517–19.
Google Scholar
Sułkowska-Kurasiowa, Irena, and Janina Wejchertowa, eds. Sumariusz Ksiąg Poselstw Metryki Koronnej. Vol. 2, Królowie elekcyjni. Preparation for publication and indices by Małgorzata Badowska, Michał Kulecki, and Magdalena Pawluczuk. Archiwum Główne Akt Dawnych, 2020.
Google Scholar
Szweykowska, Anna. “Przeobrażenia w kapeli królewskiej na przełomie XVI i XVII wieku.” Muzyka 13, no. 2 (1968): 3–21.
Google Scholar
Szweykowska, Anna, and Zygmunt M. Szweykowski. Włosi w kapeli królewskiej polskich Wazów. Musica Iagellonica, 1997.
Google Scholar
Tallián, Tibor. “Archivdokumente über die Tätigkeit Stefano Landis in Rom in den Jahren 1624 bis 1639”. Studia Musicologica Academiae Scientiarum Hungaricae 19, nos. 1–4 (1977): 267–95.
DOI: https://doi.org/10.2307/901802
Google Scholar
Tyszkowski, Kazimierz. “Przyczynki do historii stosunków artystycznych Polski z Włochami za Zygmunta III.” Dawna Sztuka 1, no. 1 (1938): 65–67.
Google Scholar
Wiśniewski, Jan. Katalog prałatów i kanoników sandomierskich od 1186 do 1926 r., tudzież sesje kapituły sandomierskiej od 1581 do 1866 r. S. Nowakowski, 1926.
Google Scholar
Autorzy
Barbara Przybyszewska-JarmińskaInstytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0002-9625-7366
Autorzy
Leszek JarmińskiWarszawa Polska
Statystyki
Abstract views: 3PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Leszek Jarmiński

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Artykuły w zeszytach od 2018/1 do 2022/3 publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Leszek Jarmiński, Hymn „Omni die dic Mariae” w kontekście zabiegów z początków XVII wieku o kanonizację Kazimierza Jagiellończyka , Muzyka: Tom 67 Nr 3 (2022)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Informacje ze źródeł augustiańskich o życiu muzycznym w warszawskim kościele św. Marcina w XVII wieku oraz o działających w tym czasie muzykach królewskich , Muzyka: Tom 65 Nr 2 (2020)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Jerzy Morawski (9 IX 1932–26 II 2023) , Muzyka: Tom 69 Nr 1 (2024)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Tradycje śląskiej kultury muzycznej, t. XIV, cz. 1–2, red. Anna Granat-Janki i zespół, Wrocław 2017 , Muzyka: Tom 63 Nr 3 (2018)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Marek Bebak, „Franciszek Lilius. Życie i twórczość na tle epoki”, Kraków 2018 , Muzyka: Tom 66 Nr 4 (2021)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Leszek Jarmiński, Muzycy Zygmunta III w dobie rokoszu Zebrzydowskiego , Muzyka: Tom 70 Nr 3 (2025)
- Barbara Przybyszewska-Jarmińska, Augustinus, zapoznany muzyk Zygmunta III zidentyfikowany , Muzyka: Tom 70 Nr 4 (2025)


