„W najgłębszym szacunku i wdzięczności kreślę się…”. O pierwszych latach muzykologicznej

Małgorzata Sieradz


Instytut Sztuki, Polska Akademii Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-7530-5739

Abstrakt

Myroslaw Antonowycz (1917–2006), muzykolog, dyrygent, kompozytor, Ukrainiec, który całą karierę zawodową związał z Uniwersytetem w Utrechcie, dobrze znany jest przede wszystkim w gronie muzykologów zajmujących się twórczością Josquina des Prez czy – ogólniej – kompozytorów kręgu franko-flamandzkiego, oraz bizantynistów. Był jednym z wychowanków Zakładu Muzykologii na Uniwersytecie Jana Kazimierza – trzy lata studiów odbył w ostatnim okresie akademickiej działalności we Lwowie Adolfa Chybińskiego (1880–1952), twórcy i kierownika katedry, jednego z ojców-założycieli polskiej muzykologii. Historia lwowskiej muzykologii, w tym także udziału w tym środowisku przedstawicieli mniejszości ukraińskiej, była już wcześniej przedmiotem badań muzykologów polskich i ukraińskich – Uljany Hrab, Wasyla Witwickiego, Luby Kijanowskiej, Leszka i Teresy Mazepów, Jurija Jasinowskiego, Michała Piekarskiego i Małgorzaty Sieradz, niestety większość prac tych autorów ukazała się w językach mniej obecnych w obiegu międzynarodowym – polskim i ukraińskim – stąd próba przybliżenia postaci tego wybitnego badacza szerszemu gronu czytelników.

Bezpośrednim pretekstem do przygotowania szkicu biograficznego dotyczącego pierwszych lat muzykologicznej drogi Antonowycza stał się pakiet jego listów do Adolfa Chybińskiego (czterdzieści jeden listów i dziewięć pocztówek z l. 1939–52) zachowany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Poznaniu (Oddział Zbiorów Specjalnych, Pracownia Zbiorów Muzycznych, Archiwum Adolfa Chybińskiego, sygn. 803 III/1, k. 4–58). Dokumenty te na potrzeby niniejszej publikacji zaprezentowane zostały w całości i z komentarzami (zob. Aneks) i stanowią dopełnienie do wydanych przed laty przez Jurija Jasinowskiego listów Chybińskiego do Antonowycza (Musica Humana [Lwów] I 2003 s. 67–110).

Myroslaw Antonowycz lata wojny spędził m.in. w Wiedniu oraz Linzu i Łodzi, gdzie przede wszystkim rozwijał swój kunszt śpiewaczy (występował na scenach operowych, estradach i w audycjach radiowych), ale też na Uniwersytecie Wiedeńskim kontynuował studia muzykologiczne. Po wojnie znalazł się w Holandii. Tam trafił do profesora Alberta Smijersa, twórcy i wieloletniego szefa (poczynając od roku 1930 aż do śmierci w roku 1957) katedry muzykologii na Rijksuniversiteit w Utrechcie, badacza uznawanego powszechnie za twórcę holenderskiej szkoły muzykologicznej. Po uzyskaniu doktoratu, został asystentem Smijersa i współredaktorem zainicjowanej i prowadzonej od roku 1922 przez holenderskiego badacza edycji Werken van Josquin des Prez. Po śmierci Smijersa, początkowo sam, z czasem wraz z Willemem Eldersem, podjął się dokończenia prac nad kolejnymi tomami serii, zapisując się tym samym na kartach historii światowej muzykologii.

Zachowane listy Myroslawa Antynowycza stanowią oczywisty dowód na jego silne przywiązanie do swych uniwersyteckich lwowskich korzeni i do pierwszego mentora, profesora Adolfa Chybińskiego. I tak, podczas gdy doktoratem i całą zawodową karierą, poczynając od końca lat czterdziestych XX w., związany był z uniwersytetem utrechckim, to jednak z całą mocą należy podkreślić, że jego naukowa postawa ukształtowała się jeszcze podczas studiów w katedrze Muzykologii Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, a wzorem badacza, co niejednokrotnie deklarował, był jeden z ojców-założycieli muzykologii polskiej i twórcą lwowskiego ośrodka.


Słowa kluczowe:

muzykologia, Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie , muzykolodzy ukraińscy, muzykolodzy polscy, Albert Smijers, Josquin des Prez, Uniwersytet w Utrechcie

Academia Militans. Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie, ed., introd. and afterword Adam Redzik. Kraków: Wydawnictwo Wysoki Zamek, Instytut Pamięci Narodowej, 2017.
  Google Scholar

Antonovič, Miroslav. ‘Spohadi pro Adol’fa Hybinskogo ta L’vivs’kij Universitet,’ ed. Jurij Jasinovskij. Musica Humana 1 (2003): 58–66.
  Google Scholar

Antonowytsch, Myroslaw. Die Motette Benedicta es von Josquin des Prez und die Messen super Benedicta von Willaert, Palestrina, de la Hele und de Monte. Utrecht: J.R. van Rossum, 1951.
  Google Scholar

Bernet Kempers, Karel Philippus. ‘Jacobus Clemens non Papa und seine Motetten.’ PhD dissertation (Ludwig-Maximilians-Universität München, 1926).
  Google Scholar

Bohn, Emil. Die musikalischen Handschriften des XVI. und XVII. Jahrhunderts in der Stadtbibliothek zu Breslau. Breslau: Commissions-Verlag von J. Heinauer, 1890.
  Google Scholar

Bottenheim, Salomon Adriaan Maria. Catalogus van de bibliotheek der Vereeniging voor Nederlandsche Muziekgeschiedenis. Amsterdam: Alsbach, 1919.
  Google Scholar

Brückner, Aleksander. Dzieje kultury polskiej. Vol. 1–4. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza, 1930–32.
  Google Scholar

Bulka, Yuriy. Nestor Nyzhankivs’kyy. Zhyttya i tvorchist’. Lviv–New York: M.P.Koc’, 1997.
  Google Scholar

Chomiński, Józef. Preludia Chopina. Kraków: PWM, 1950 (= Analizy i Objaśnienia Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina 9).
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. Słownik muzyków dawnej Polski do roku 1800. Kraków: PWM, 1949.
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. ‘Wacław z Szamotuł.’ Kwartalnik Muzyczny 6, no. 21–22 (1948): 11–34; no. 23 (1948): 7–22; no. 24 (1948): 100–131.
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. ‘Wacław z Szamotuł.’ Przegląd Wielkopolski 3, no. 4–6 (1947): 85–107.
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. Mieczysław Karłowicz. Kronika życia artysty i taternika. Kraków: PWM, 1949.
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. O polskiej muzyce ludowej: wybór prac etnograficznych, ed. Ludwik Bielawski. Kraków: PWM, 1961.
  Google Scholar

Chybiński, Adolf. Od Tatr do Bałtyku. Śpiewnik krajoznawczy. Kraków: PWM, 1950.
  Google Scholar

Fétis, François-Joseph. Biographie universelle des musiciens et bibliographie générale de la musique. Paris: Fermin Didot, 1868–.
  Google Scholar

Gasparini, Guido. Catalogo generale delle opere musicali, teoriche o pratiche, manoscritte o stampate di autori vivanti [...] primi decenni del XIX secolo, esistenti nelle biblioteche e negli archivi d’Italia. Parma: Officina Grafica Fresching, 1911.
  Google Scholar

Gombosi, Otto. Bakfark Bálint élete és művei (1507–1576). Budapest: Az Orsz. Széchenyi Könyvtáe Kiadása, 1935 (= Musicologia Hungarica 2).
  Google Scholar

Goovaerts, Alphonse. Histoire et Bibliographie de la Typographie Musicale dans les Pays-Bas. Antwerp: M. Kockx, 1880.
  Google Scholar

Hrab, Uljana. ‘Adolf Chybiński i Lwowska Szkoła Muzykologiczna.’ In: Muzykologia we Wrocławiu. Ludzie – historia – perspektywy, ed. Maciej Gołąb, 101–111. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005.
  Google Scholar

Hrab, Uljana. ‘L’vivs’ka muzikologična škola Adol’fa Hibins’kogo âk tsilitsnij naukovo-doslidnij naprâm u pols’komu ta ukrains’komu muzikoznastvi.’ Musica Galiciana 10 (2007): 29–35.
  Google Scholar

Hrab, Uljana. ‘Myroslav Antonovycz und seine wissenschaftliche Biografie.’ Musikgeschichte in Mittel- und Osteuropa 16 (2015): 87–95. Hrab, Uljana. ‘Ukraińscy uczniowie Adolfa Chybińskiego we Lwowie.’ Musica Galiciana 12 (2010): 129–140.
  Google Scholar

Hrab, Uljana. ‘Z historii stosunków polsko-ukraińskich w środowisku muzycznym Uniwersytetu Lwowskiego w pierwszych trzech dekadach XX wieku.’ Prace Naukowe Akademii im. Jana Długosza w Częstochowie. Edukacja Muzyczna 11 (2016): 133–144.
DOI: https://doi.org/10.16926/em.2016.11.07   Google Scholar

Hrab, Uljana. Muzikologiâ âk universitets’ka disciplina. L’vivs’ka muzikologična škola Adolfa Hibins’kogo (1912–1941). Lviv: Vidavnictvo Ukrains’kogo Katolic’kogo Universitetu, 2009.
  Google Scholar

Hrab, Ulyana. Myroslav Antonovych: Intelektual’na biografiya / Myroslaw Antonowycz: Intellectual Biography, Lviv: Vydavnytstvo Ukrayins’kogo katolyts’kogo universytetu, 2019.
  Google Scholar

Hughes-Hughes, Augustus. Catalogue of Manuscript Music in the British Museum. Vol. 1–3. London: British Museum, 1906–09.
DOI: https://doi.org/10.2307/904228   Google Scholar

Jachimecki, Zdzisław. Historia muzyki polskiej (w zarysie). Warsaw–Kraków: Gebethner & Wolff, 1920.
  Google Scholar

Jachimecki, Zdzisław. Muzyka polska w rozwoju historycznym. Od czasów najdawniejszych do doby obecnej. Kraków: S. Kamiński, 1948.
  Google Scholar

Jasinovs’kij, Jurij, ed. ‘Listi Adolfa Hybinskogo do Myroslava Antonovyča.’ Musica Humana 1 (2003): 67–110.
  Google Scholar

Jasinowski, Jurij. ‘Adolf Chybiński i jego ukraińscy uczniowie na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.’ In: Muzykologia we Wrocławiu. Ludzie – historia – perspektywy, ed. Maciej Gołąb, 113–118. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, 2005.
  Google Scholar

Jasinovs’kij, Jurij. ‘Nevidomi spohady Myroslava Antonovyča.’ Problemy Slov’ianoznavstva 52 (2002): 181–188.
  Google Scholar

Jasynovs’kyj, Jurij. ‘Antonovyč, Antonowycz, Myroslav, Myrosław.’ In: Die Musik in Geschichte und Gegenwart, vol. 1, 799–800. Kassel: Bärenreiter, 1994.
  Google Scholar

Kijanowska, Luba. Halyts’ka muzychna kul’tura XIX–XX stolittya. Chernivtsi: Knigi–XXI, 2007.
  Google Scholar

Koczirz, Adolf. Österreichische Lautenmusik im XVI. Jh. Vienna: Artaria, 1911.
  Google Scholar

Księga pamiątkowa ku czci Prof. Adolfa Chybińskiego. Rozprawy i artykuły z zakresu muzykologii. Kraków: PWM, 1950.
  Google Scholar

La Laurencie, Lionel de, Amédée Gastoué. Catalogue des livres de musique (manuscrits et imprimés) de la Bibliotheque de l’Arsenal a Paris. Paris: E. Droz, 1936.
  Google Scholar

La Laurencie, Lionel de. Les Luthistes, les musiciens célebres. Paris: H. Laurens, 1928.
  Google Scholar

Łobaczewska, Stefania. Karol Szymanowski. Życie i twórczość. Kraków: PWM, 1950.
  Google Scholar

Mazepa, Leszek, Teresa Mazepa. Šlâh do Muzičnoi Akademii u L’vovi: u dvoh tomah / Droga do Akademii Muzycznej we Lwowie. Vol. 1, Vid dobi mis’kih muzikantiv do Konservatorii / Od doby muzyków miejskich do Konserwatorium. Lviv: Vidavnictvo „Spolon”, 2003.
  Google Scholar

Mazepa, Leszek. ‘Szkolnictwo muzyczne we Lwowie (XV–XX w.).’ In: Lwów: miasto – społeczeństwo – kultura. Vol. 1, Studia z dziejów Lwowa, ed. Henryk W. Żaliński, Kazimierz Karolczak, 19–26. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej, 1995.
  Google Scholar

Miketta, Janusz. Mazurki Chopina. Kraków: PWM, 1949 (= Analizy i Objaśnienia Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina 1).
  Google Scholar

Mitjana, Rafael. Catalogúe critique et descriptif des imprimés de musique des XVIe et XVIIe siècles, conservés à la Bibliothèque de l’Université royale d’Upsala. Uppsala: Imprimerie Almqvist & Wiksell, 1911–51.
  Google Scholar

Mozgawa, Konrad. Relacje rusińsko-ukraińskie u progu XX wieku. Rusini – Ukraińcy, czy odrębny naród?, online: Repozytorium Uniwersytetu Pedagogiczego w Krakowie, https://rep.up.krakow.pl/xmlui/handle/11716/4038, accessed 19 April 2022.
  Google Scholar

Ochwat, Elżbieta. ‘Zakład Muzykologii na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie w latach 1912–1939.’ PhD dissertation (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2007).
  Google Scholar

Pavan, Franco. ‘The Compositions of Francesco da Milano in the Castelfranco Veneto Manuscript Further Considerations,’ online: https://www.academia.edu/5491736/THE_COMPOSITIONS_OF_FRANCESCO_DA_MILANO_IN_THE_CASTELFRANCO_VENETO_MANUSCRIPT_FURTHER_CONSIDERATIONS, accessed 21 March 2022.
  Google Scholar

Piekarski, Michał. ‘Działalność polskich i ukraińskich wychowanków lwowskiej szkoły muzykologicznej (do 1939 roku).’ Rozprawy z Dziejów Oświaty 47 (2010): 73–108.
  Google Scholar

Piekarski, Michał. Przerwany kontrapunkt. Adolf Chybiński i początki polskiej muzykologii we Lwowie 1912–1944. Warsaw: Instytut Historii Nauki PAN, 2017.
  Google Scholar

Pisma Bronisława Chlebowskiego. Vol. 1–4. Warsaw: Spółka Wydawnicza Warszawska, 1912.
  Google Scholar

Reiss, Józef. Najpiękniejsza ze wszystkich jest muzyka polska. Szkic historycznego rozwoju na tle przeobrażeń społecznych. Kraków: T. Gieszczykiewicz, 1946.
  Google Scholar

Scheurleer, Daniel François. Catalogus der muziekbibliotheek… s’Gravenhage: Gedrukt bij Gebr. Giunta d’Albani, 1903–10.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata, ed. and introd. Adolf Chybiński – Józef M. Chomiński. Korespondencja 1945–1952. Warsaw: Instytut Sztuki PAN, 2016.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata, ed. and introd. Adolf Chybiński – Ludwik Bronarski. Korespondencja 1922–1952. Vol. 1, 1922–1939, part 1, 1922–1933. Warsaw: Instytut Sztuki PAN, 2020.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata, ed. and introd. Adolf Chybiński – Ludwik Bronarski. Korespondencja 1922–1952. Vol. 1, 1922–1939, part 2, 1934–1939. Warsaw: Instytut Sztuki PAN, 2021.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata. ‘Kwartalnik Muzyczny’ (1928–1950) a początki polskiej muzykologii. Warsaw: Instytut Sztuki PAN, 2011.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata. ‘Lwowscy uczniowie Adolfa Chybińskiego jako autorzy czasopism muzycznych (do roku 1939).’ Muzyka 57, no. 4 (2012): 71–95.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata. The Beginnings of Polish Musicology, transl. by Lindsay Davidson. Berlin: Peter Lang, 2020 (= Eastern European Studies in Musicology 20), online: https://www.peterlang.com/free_download?document_id=1068858&product_form=ebook&publication_type=pdf, accessed 31 March 2022.
  Google Scholar

Smijers, Albert, ed. Oud-Nederlandsche kerkmuziek; twaalf [i.e. vierentwintig] motetten voor gemengd koor. Utrecht: W.J.R. Van Rossum, 1946–.
  Google Scholar

Smijers, Albert, ed. Van Ockeghem tot Sweelinck. Nederlandse muziekgeschiedenis in voorbeelden. Amsterdam: Alsbach, 1939–.
  Google Scholar

Smijers, Albert, ed. Werken van Josquin des Prés. Amsterdam‒Leipzig: G. Alsbach, F. Kistner & C.F.W. Siegel, 1922–69.
DOI: https://doi.org/10.2307/947805   Google Scholar

Smijers, Albert. ‘Die kaiserliche Hof-Musikkapelle in Wien von 1543–1619.’ Studien zur Musikwissenschaft (Beihefte der Denkmäler der Tonkunst in Österreich) 6 (1919): 139–186; 7
  Google Scholar

(1920): 102–142; 8 (1921): 176–206; 9 (1922): 43–81.
  Google Scholar

Smijers, Albert. Karl Luython als Motetten-Komponist. Amsterdam: G. Alsbach & Co, 1923.
DOI: https://doi.org/10.2307/947548   Google Scholar

Szczepańska, Maria. ‘O utworach Mikołaja Radomskiego (z Radomia).’ Polski Rocznik Muzykologiczny 2 (1936): 87–94.
  Google Scholar

Szczepańska, Maria. ‘Studia o utworach Mikołaja Radomskiego (wiek XV). Zagadnienia form.’ Kwartalnik Muzyczny 6, no. 25 (1949), 7–54; 7, no. 29–30 (1950), 64–83.
  Google Scholar

Tomaszewski, Jerzy. Mniejszości narodowe w Polsce. Warsaw: Editions Spotkania, 1991.
  Google Scholar

‘Utrechts Byzantijns koor zingt voor Paus.’ De Tijd De Maasbode 115, no. 37307 (1959): 4.
  Google Scholar

Vytvytsky, Vasyl. ‘Muzychnyy L’viv.’ In: idem, Muzychnymy shlyakhamy. Spogady, 52–63. Munich: Suchasnist’, 1989.
  Google Scholar

Wojciechowski, Konstanty. Dzieje literatury polskiej. Lviv–Warsaw: Książnica-Atlas, 1926.
  Google Scholar

‘Zorgen voor de “Hollandse Kozakken”.’ Limburgs dagblad 73, no. 36 (1991): 2.
  Google Scholar


Opublikowane
2022-07-08

Cited By / Share

Sieradz, M. (2022). „W najgłębszym szacunku i wdzięczności kreślę się…”. O pierwszych latach muzykologicznej. Muzyka, 67(2), 113–160. https://doi.org/10.36744/m.1296

Autorzy

Małgorzata Sieradz 

Instytut Sztuki, Polska Akademii Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0001-7530-5739

Statystyki

Abstract views: 39
PDF downloads: 14


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Małgorzata Sieradz

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w kwartalniku „Muzyka” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Muzyce” należy wyraźnie to zaznaczyć.