Recepcja poematów symfonicznych „Nevermore” i „Ulalume” Eugeniusza Morawskiego w prasie polskiej w latach 1924–1949

Abstrakt

Przedmiotem rozważań jest recepcja dwóch zachowanych poematów symfonicznych Eugeniusza Morawskiego inspirowanych dziełami Edgara Allana Poego – Nevermore i Ulalume. Pierwszy z tych utworów wykonany został w Polsce w latach 1924–1938 co najmniej dziewięć razy, natomiast drugi był w latach 1925–1949 prezentowany co najmniej czterokrotnie. Późniejsze wykonania dzieł tego kompozytora były bardzo rzadkie, a powodem była słaba dostępność partytur i zła sława otaczająca nazwisko Morawskiego ze względu na jego przedwojenne konflikty z Karolem Szymanowskim. Oba dzieła były prezentowane pod batutą czołowych dyrygentów owych lat, m.in. Grzegorza Fitelberga, Emila Młynarskiego, Jaschy Horensteina czy Waleriana Bierdiajewa. Budziły duże zainteresowanie krytyków, którzy na ich podstawie uważali Morawskiego za jednego z najbardziej interesujących kompozytorów działających w owych latach. Chwalono je za siłę ekspresji, błyskotliwą orkiestrację i pełen niesamowitości nastrój, w sugestywny i plastyczny sposób oddający istotę ich literackich pierwowzorów. Okazjonalnie wysuwane zarzuty dotyczyły zależności stylistycznych od twórczości Richarda Wagnera i Richarda Straussa czy faktu korzystania przez kompozytora z medium programowości.


Słowa kluczowe:

Eugeniusz Morawski, Nevermore, Ulalume, poemat symfoniczny, recepcja muzyki, muzyka XX wieku, muzyka polska

Dziadek, Magdalena. Od Szkoły Dramatycznej do Uniwersytetu. Dzieje wyższej uczelni muzycznej w Warszawie 1810–2010. Warszawa: Wydawnictwo UMFC, 2011.
  Google Scholar

Gliński, Mateusz. „Z opery i sal koncertowych. Warszawa”. Muzyka 2, nr 3 (1925): 119.
  Google Scholar

Gliński, Mateusz. „Z opery i sal koncertowych”. Muzyka 8, nr 1 (1931): 32.
  Google Scholar

Gmys, Marcin. Harmonie i dysonanse: muzyka Młodej Polski wobec innych sztuk. Poznań: Wydawnictwo PTPN, 2012.
  Google Scholar

Grudziński, Antoni. „Z muzyki. Koncert symfoniczny”. Kurier Polski 30, nr 120 (1927): 7.
  Google Scholar

Grzegorczyk, Marian. „Z życia muzycznego. Nowości symfoniczne”. Warszawianka 2, nr 95 (1925): 3.
  Google Scholar

Helman, Zofia. Między romantyzmem a nową muzyką. Warszawa: Sutkowski Edition, 2013 (= Historia muzyki polskiej 6).
  Google Scholar

Jarociński, Stefan. [program koncertow Filharmonii Warszawskiej z 28 i 30 I 1949 r.].
  Google Scholar

Jasiński, Roman, Na przełomie epok. Muzyka w Warszawie (1910–1927). Warszawa: PIW, 1979.
  Google Scholar

Jasiński, Roman. Zmierzch starego świata. Wspomnienia 1900–1945. Krakow: Wydawnictwo Literackie, 2008.
  Google Scholar

Kisielewski, Stefan. „Zbieramy rozproszone perełki”. Życie Warszawy 19, nr 35 (1962).
  Google Scholar

Kondracki, Michał. „Koncert symfoniczny pod dyrekcją Jaszy Horensteina. Solista: Beveridge Webster”. Prosto z mostu 1, nr 7 (1935): 9.
  Google Scholar

Krzok, Herbert [Stanisław Bielicki]. „Z ruchu muzycznego. Katowice”. Muzyka Polska 3, nr 3 (1936): 216.
  Google Scholar

Kukla, Jerzy. „Eugeniusz Morawski – kompozytor zapomniany czy wygnany z pamięci?”, Ruch Muzyczny 44, nr 15 (1989): 25.
  Google Scholar

Laks, Szymon. Epizody… epigramy… epistoły…. Londyn: Oficyna Poetow i Malarzy, 1976.
  Google Scholar

Łapeta, Oskar. „Eugeniusz Morawski – życie i recepcja tworczości”. Dysertacja doktorska, Uniwersytet Warszawski, 2019.
DOI: https://doi.org/10.4324/9781315230610-19   Google Scholar

Łapeta, Oskar. „Okres francuski (1908–1930) w biografii Eugeniusza Morawskiego”. W: Między Warszawą a Paryżem (1918−1939), red. Beata Bolesławska-Lewandowska, Jolanta Guzy-Pasiak, 31–56. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2019 (= Muzyka Polska za Granicą 2).
  Google Scholar

Łapeta, Oskar. „Poemat symfoniczny Don Quichotte Eugeniusza Morawskiego – źródła i recepcja”. Przegląd Muzykologiczny 10 (2015): 137–150.
  Google Scholar

Łapeta, Oskar. „Relacje Karola Szymanowskiego i Eugeniusza Morawskiego w kontekście sporu o Wyższą Szkołę Muzyczną w Warszawie”. Res Facta Nova 16 (2015): 114–138.
  Google Scholar

Łapeta, Oskar. „Tworczość Eugeniusza Morawskiego w oczach krytykow i kompozytorow”. Kwartalnik Młodych Muzykologów 8, nr 1 (2015): 4–23.
  Google Scholar

Maklakiewicz, Jan. „Z Filharmonii. Jasha Horenstein. Alfred Cortot”. Kurier Poranny 58, nr 13 (1934): 6.
  Google Scholar

Maklakiewicz, Jan. „Z Filharmonii. Jasha Horenstein. Beverigde Webster”. Kurier Poranny 59, nr 41 (1935): 8.
  Google Scholar

Niewiadomski, Stanisław. „Z sali koncertowej. Ostatni koncert symfoniczny w Filharmonii”. Rzeczpospolita 5, nr 134 (1924): 4.
  Google Scholar

Niewiadomski, Stanisław. „Z muzyki. Koncerty”. Kurier Polski 32, nr 296 (1929): 6.
  Google Scholar

Niewiadomski, Stanisław. „Z Filharmonii. Horenstein i Cortot. Dwie atrakcje”. Kurier Polski 37, nr 13 (1934): 5.
  Google Scholar

Perkowski, Piotr. „Dlaczego złożyłem mandat członka jury państwowej nagrody muzycznej?”, Wiadomości Literackie 10, nr 9 (1933): 6.
  Google Scholar

Regamey, Konstanty. „Z ruchu muzycznego w Polsce. Warszawa”. Muzyka Polska 5, nr 11 (1938): 508–509.
  Google Scholar

Rogowski, Ludomir Michał. „Filharmonia. Koncert symfoniczny”. Kurier Polski 28, nr 98 (1925): 6.
  Google Scholar

Rogowski, Ludomir Michał. „Wielki koncert symfoniczny”. Kurier Polski 28, nr 107 (1925): 9.
  Google Scholar

Rytel, Piotr. „Wieczory muzyczne”. Gazeta Warszawska 144, nr 138 (1924): 4.
  Google Scholar

Rytel, Piotr. „Wieczory muzyczne”. Gazeta Warszawska 145, nr 94 (1925): 4.
  Google Scholar

Rytel, Piotr. „Z Filharmonii”. Gazeta Warszawska 154, nr 16 (1934): 4.
  Google Scholar

Sitowski, Zygmunt. „Z estrady. Koncert symfoniczny – Dyrygent: Feliks Nowowiejski, solistka: Angelica Morales (fortepian)”. Kurier Poznański 32, nr 158 (1937): 3.
  Google Scholar

Skołuba, Maciej [Stefan Natanson]. „Życie muzyczne”, Dzień Polski. 1, nr 118 (1924): 4–5.
  Google Scholar

Stb [Stanisław Baliński]. „Eugeniusza Morawskiego Nevermore”. Wiadomości Literackie 2, nr 17 (1925): 5.
  Google Scholar

Stromenger, Karol. „Muzyka”. Kurier Polski 27, nr 137 (1924): 6.
  Google Scholar

Stromenger, Karol. „Koncert symfoniczny”. Kurier Poranny 51, nr 118 (1927): 4.
  Google Scholar

Stromenger, Karol. „Koncerty”. Gazeta Polska 3, nr 5 (1931): 2.
  Google Scholar

Stromenger, Karol. „Koncerty”. Gazeta Polska 7, nr 42 (1935): 4.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z Filharmonii. XVIII-ty wielki koncert symfoniczny”. Kurier Warszawski 104, nr 137 (1924): 3.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z Filharmonii. B. Wolfstal. H. Bassermann”. Kurier Warszawski 109, nr 294 (1929): 7–8.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z Filharmonii. Wieczor polskiej muzyki wspołczesnej”, Kurier Warszawski 111, nr 3 (1931): 8.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z Filharmonii. Alfred Cortot, Jasha Horenstein”. Kurier Warszawski 114, nr 12 (1934): 7–8.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z Filharmonii: J. Horenstein, B. Webster”. Kurier Warszawski 115, nr 39 (1935): 7.
  Google Scholar

Szopski, Felicjan. „Z muzyki”. Kurier Warszawski 118, nr 320 (1938): 7.
  Google Scholar

Wertheim, Juliusz. „Teatr i muzyka. Ze świata muzyki. Koncert symfoniczny w Filharmonii”. Epoka 2, nr 120 (1927): 8.
  Google Scholar

Wiechowicz, Stanisław. „IX koncert symfoniczny”. Kurier Poznański 26, nr 564 (1931): 4.
  Google Scholar

Wiechowicz, Stanisław. „Z ruchu muzycznego w Polsce. Poznań”. Muzyka Polska 4, nr 5 (1937): 247.
  Google Scholar

Wieniawski, Adam. „Z muzyki. Koncert symfoniczny polski w Filharmonii”. Rzeczpospolita 6, nr 93 (1925): 4.
  Google Scholar

Zastępca [Mieczysław Skolimowski?]. „Z Filharmonii. Kompozytorowie polscy”. Kurier Warszawski 105, nr 93 (1925): 9.
  Google Scholar

Zastępca [Mieczysław Skolimowski?]. „Koncert symfoniczny w Filharmonii”. Kurier Poranny 55, nr 3 (1931): 5.
  Google Scholar

Zst. „Z Filharmonii. Jacques Thibaud”. Kurier Warszawski 105, nr 107 (1925): 8.
  Google Scholar

Żuławski, Wawrzyniec. „Fiński kompozytor i fiński wykonawca”. Express Wieczorny 4, nr 29 (1949): 8.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2020-12-30

Cited By / Share

Łapeta, O. (2020). Recepcja poematów symfonicznych „Nevermore” i „Ulalume” Eugeniusza Morawskiego w prasie polskiej w latach 1924–1949. Muzyka, 65(4), 105–127. https://doi.org/10.36744/m.662

Autorzy

Oskar Łapeta 

Polska
https://orcid.org/0000-0003-1036-3262

Statystyki

Abstract views: 237
PDF downloads: 222


Licencja

Prawa autorskie (c) 2020 Oskar Łapeta

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.

Do zeszytu 3/2022 włącznie artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.