Johann Sebastian Bach w oczach Johanna Matthesona: wokół kantaty „Ich hatte viel Bekümmernis” BWV 21
Katarzyna Korpanty
Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-2274-5575
Abstrakt
Artykuł porusza zagadnienie oceny twórczości kompozytorskiej Johanna Sebastiana Bacha przez Johanna Matthesona. W centrum zainteresowania znalazł się komentarz dotyczący kantaty Ich hatte viel Bekummernis BWV 21, który hamburski teoretyk w roku 1725 zamieścił w swoim czasopiśmie Critica musica. W literaturze muzykologicznej formułowane są rozbieżne opinie na temat treści tego komentarza. Przeważa pogląd, że Mattheson kantatę tę poddał szyderczej krytyce. W niniejszym artykule podjęto polemikę z taką opinią, analizując wypowiedź Matthesona w szerszym i głębszym kontekście.
Słowa kluczowe:
Johann Mattheson, Johann Sebastian Bach, kantata, Ich hatte viel Bekümmernis BWV 21Bibliografia
Bitter, Carl Hermann. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Berlin: Ferdinand Schneider, 1865.
Google Scholar
Böning, Holger. Der Musiker und Komponist Johann Mattheson als Hamburger Publizist. Studie zu den Anfangen der Moralischen Wochenschriften und der deutschen Musikpublizistik. Second edition, revised and expanded. Bremen: Edition lumiere, 2014.
Google Scholar
Brainard, Paul. ‘Cantata 21 Revisited’. In: Studies in Renaissance and Baroque Music in Honor of Arthur Mendel, ed. Robert Marshall, 231‒242. Kassel: Bärenreiter, 1974.
Google Scholar
Brainard, Paul. Ich hatte viel Bekummernis (BWV 21). In: Johann Sebastian Bach. Neue Ausgabe samtlicher Werke. Kritischer Bericht, ed. Paul Brainard. Series I, vol. 16, 99‒156. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1984.
Google Scholar
Butler, Gregory G. ‘Der vollkommene Capellmeister as a stimulus to Johann Sebastian Bach’s late fugal writing’. In: New Mattheson Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 293‒305. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
Google Scholar
Cannon, Beekman C. Johann Mattheson. Spectator in Music. New Haven (Connecticut): Yale University Press, 1947.
Google Scholar
Cannon, Beekman C. ‘Johann Mattheson’s „Inquiring Composer”’. In: New Matthesons Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 125‒168. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
Google Scholar
Chafe, Eric. Tears into wine. J. S. Bach’s Cantata 21 in its Musical and Theological Contexts. Oxford: Oxford University Press, 2015.
Google Scholar
Cowart, Georgia. The Origins of Modern Musical Criticism. French and Italian Music 1600‒1750. Ann Arbor: Uni Research Press, 1981.
Google Scholar
David, Hans T. and Arthur Mendel, eds. (rev. and exp. Christoph Wolff). The New Bach-Reader. A Life of Johann Sebastian Bach in Letters and Documents. New York: W.W. Norton and Company, 1999.
Google Scholar
Dirst, Matthew. Engaging Bach. The Keyboard Legacy from Marpurg to Mendelssohn. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.
Google Scholar
Duden – Deutsches Universalworterbuch. Seventh Edition. Berlin: Dudenverlag, 2011.
Google Scholar
Dürr, Alfred. Die Kantaten Johann Sebastian Bach. Kassel: Bärenreiter, 1971.
Google Scholar
Ecorcheville, Jules. De Lulli a Rameau, 1690‒1730: l’esthetique musicale. Paris: Impressions Artistiques L. Marcel Fortin & cie, 1906.
Google Scholar
Emans, Reinmar. ‘Die Weimarer Kantaten’. In: Bachs Kantaten. Das Handbuch. Vol. 1, eds. Reinmar Emans and Sven Hiemke. Laaber: Laaber-Verlag, 2012.
Google Scholar
Forchert, Arno. Johann Sebastian Bach und seine Zeit. Laaber: Laaber-Verlag, 2000.
Google Scholar
Geck, Martin. Bach. Leben und Werk. Reinbek: Rowohlt Taschenbuch Verlag, 2000.
Google Scholar
Geiringer, Karl. Johann Sebastian Bach. The Culmination of an Era. London: Oxford University Press, 1966. German edition, expanded: Johann Sebastian Bach. Monachium: C.H. Beck, 1978.
Google Scholar
Hobohm, Wolf. ‘Ein unbekanntes Urteil über Bach’. Bach-Jahrbuch 73 (1997): 17‒27.
Google Scholar
Hofmann, Klaus. ‘Anmerkungen zu Bachs Kantate Ich hatte viel Bekummernis (BWV 21)’. Bach-Jahrbuch 99 (2015): 167‒176.
Google Scholar
Hofmann, Klaus. ‘Bachs Kantate Ich hatte viel Bekummernis. Ergebnisse und Hypothesen der Forschung’. In: Roemhildt, Bach, Mozart. Beitrage zur Musikforschung. Jahrbuch der Bachwoche Dillenburg 1998, eds. Wolfgang Schult and Henrik Verkerk, 13‒16. Dillenburg: Verlag Cultur & Commerz Haiger, 1998.
Google Scholar
Jauernig, Reinhold. ‘Zur Kantate Ich hatte viel Bekummernis (BWV Nr. 21)’. Bach-Jahrbuch 41 (1954): 46‒49.
Google Scholar
Kolneder, Walter. Johann Sebastian Bach (1685‒1750). Leben, Werk und Nachwirken in zeitgenossischen Dokumenten. Wilhelmshaven: Florian Noetzel Verlag, 1991.
Google Scholar
Kremer, Joachim. ‘Die Organistenstelle an St. Jakobi in Hamburg: eine “convenable station” für Johann Sebastian Bach?’. Bach-Jahrbuch 79 (1993): 217‒222.
Google Scholar
Marx, Hans Joachim. Johann Mattheson (1681‒1764). Lebensbeschreibung des Hamburger Musikers, Schriftstellers und Diplomaten. Hamburg: Verlag der Musikalienhandlung Karl Dieter Wagner, 1982.
Google Scholar
Marx, Hans Joachim. ‘Telemann aus der Sicht Matthesons’. In: Telemann und seine Freunde. Kontakte – Einflusse – Auswirkungen. Konferenzbericht. Vol. 2, 36‒42. Magdeburg: Zentrum für Telemann-Pflege und -Forschung, 1986.
Google Scholar
Marx, Hans Joachim. ‘“… ein Merckmahl sonderbarer Ehrbezeigung”. Mattheson und seine Beziehungen zu Händel’. In: Uber Leben, Kunst und Kunstwerke: Aspekte musikalischer Biographie. Johann Sebastian Bach im Zentrum, ed. Christoph Wolff, 76‒90. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt, 1999.
Google Scholar
Marx, Hans Joachim. ‘Mattheson und seine Beziehung zu Händel’. In: Ausdrucksformen der Musik des Barock. Passionsoratorium – Serenata – Rezitativ, ed. Siegfried Schmalzriedt, 19‒36. Laaber: Laaber-Verlag, 2002.
Google Scholar
Marx, Hans Joachim. ‘Händels Beziehung zu Johann Mattheson’. In: Georg Friedrich Handel und seine Zeit, ed. Siegbert Rampe, 218‒227. Laaber: Laaber-Verlag, 2009.
Google Scholar
Maul, Michael and Peter Wollny. ‘Quellenkundliches zu Bach-Aufführungen in Köthen, Ronneburg und Leipzig zwischen 1720 und 1760’. Bach-Jahrbuch 89 (2003): 97‒141.
Google Scholar
Moraczewski, Krzysztof. ‘Kantata Ich hatte viel Bekummernis BWV 21 Johanna Sebastiana Bacha jako przykład dzieła muzycznego o semantycznie złożonej wartości estetycznej’. Studia Kulturoznawcze 1 (2011): 111‒123.
Google Scholar
Neumann, Werner and Hans-Joachim Schulze, eds. Bach-Dokumente. Vol. 2, Fremdschriftliche und gedruckte Dokumente zur Lebensgeschichte Johann Sebastian Bach 1685‒1750. Kassel: Bärenreiter, 1969.
Google Scholar
Passion nach dem Evangelisten Johannes. In: Die Hallische Handel-Ausgabe. Series I, vol. 2, ed. Karl Gustav Fellerer. Kassel: Bärenreiter, 1964.
Google Scholar
Petzoldt, Martin. ‘Die krafftige Erquickung unter der schweren Angst-Last. Möglicherweise Neues zur Entstehung der Kantate BWV 21’. Bach-Jahrbuch 79 (1993): 31‒46.
Google Scholar
Poetzsch-Seban, Ute. ‘Wann wurde Ich hatte viel Bekummernis BWV 21 erstaufgeführt?’. In: Telemann und Bach, eds. Brit Reipsch and Wolf Hobohm, 86‒93. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2005.
Google Scholar
Schering, Arnold. [Preface]. In: Johann Sebastian Bach. Cantata „Ich hatte viel Bekummernis” BWV 21. London: Ernst Eulenburg Ltd., 1934.
Google Scholar
Schweitzer, Albert. Johann Sebastian Bach. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1908.
Google Scholar
Spitta, Philipp. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1873.
Google Scholar
Spitta, Philipp. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Third Edition. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1921.
Google Scholar
Stauffer, George B. ‘Johann Mattheson and Johann Sebastian Bach: The Hamburg Connection’. In: New Mattheson Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 353‒368. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
Google Scholar
Stauffer, George B. ‘Bach and the Lure of the Big City’. In: The Worlds of Johann Sebastian Bach, ed. Raymond Erickson. New York: Amadeus Press, 2009.
Google Scholar
Telemann, Georg Philipp. Briefwechsel. Eds. Hans Grosse and Hans Rudolf Jung. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1972.
Google Scholar
Tonner, Philipp. ‘Bachs Bewerbung in Hamburg – eine Frage des Geldes?’. Hamburger Jahrbuch fur Musikwissenschaft 18 (2001): 207‒231.
Google Scholar
Wagner, Günther. ‘Die Bach-Rezeption im 18. Jahrhundert im Spannungsfeld zwischen strengem und freiem Stil’. Jahrbuch des Staatlichen Instituts fur Musikforschung Preuβischer Kulturbesitz 1985/86 (1989): 221‒238.
Google Scholar
Wald, Melanie. ‘Die ungleichen Zwillinge. Matthesons deutsche Ausgabe von Mainwarings Memoirs of the Life of the Late George Frederic Handel als Medium der Selbstreflexion’. In: Johann Mattheson als Vermittler und Initiator, eds. Wolfgang Hirschmann and Bernhard Jahn, 165‒180. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2010.
Google Scholar
Werthemann, Helene. ‘Zum Text der Bach-Kantate 21 Ich hatte viel Bekummernis in meinem Herzen’. Bach-Jahrbuch 51 (1965): 135‒143.
Google Scholar
Whittaker, W. Gillies. The Cantatas of Johann Sebastian Bach. Vol. 1. London: Oxford University Press, 1959.
Google Scholar
Wolff, Christoph. ‘Die betrubte und wieder getrostete Seele: Zum Dialog-Charakter der Kantate Ich hatte viel Bekummernis BWV 21’. Bach-Jahrbuch 82 (1996): 139‒145.
Google Scholar
Wolff, Christoph. Johann Sebastian Bach. The Learned Musician. Oxford: Oxford University Press, 2000.
Google Scholar
Autorzy
Katarzyna KorpantyInstytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0003-2274-5575
Statystyki
Abstract views: 361PDF downloads: 26
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Katarzyna Korpanty
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Artykuły w zeszytach od 2018/1 do 2022/3 publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Katarzyna Korpanty, Marek Nahajowski, „Od Printza do Forkela. Wizje dziejów muzyki europejskiej w historiografii XVIII wieku”, Łódź 2019 , Muzyka: Tom 67 Nr 4 (2022)
- Katarzyna Korpanty, Tematy muzyczne w korespondencji Fryderyka II i jego siostry Wilhelminy, margrabiny von Bayreuth , Muzyka: Tom 66 Nr 1 (2021)