Otakar Zich: Ku fenomenologii teatru i cielesności doświadczenia aktora w relacji z widzem
Artur Duda
dudaart@umk.plUniwersytet Mikołaja Kopernika (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-2522-6888
Abstrakt
W artykule, zainspirowanym przekładem na język angielski klasycznej publikacji Otakara Zicha, Estetika dramatickeho umĕni została przedstawiona z odwołaniem do możliwej recepcji dzisiejszej. Książka od pierwszego wydania w 1931 funkcjonowała wyłącznie w języku czeskim mimo istniejących, niedrukowanych przekładów niemiecko- i angielskojęzycznego. Autor zgodnie z sugestią redaktorów sytuuje traktat Zicha w kontekście fenomenologicznym. Wydobywa wybrane wątki dotyczące sztuki teatru i aktorstwa, interpretuje je w zestawieniu z koncepcją siedmiu bytów teatralnych Tomasza Kubikowskiego oraz teorią psychologiczną Jamesa-Langego, ukazując możliwość wykorzystania teoretycznych terminów Zicha w analizach współczesnego teatru postdramatycznego i antropologicznego. Ich najważniejszym elementem jest cielesny wymiar komunikacji między aktorem a widzem, bazujący na wewnętrznych percepcjach organicznych (inner tactile perceptions).
Oświadczenie o konflikcie interesów
Słowa kluczowe:
teatrologia, Otakar Zich, szkoła praska, fenomenologia teatru, teoria Jamesa-LangegoBibliografia
Drozd, David, Pavel Drabek, and Josh Overton. „Introduction”. W: Otakar Zich, The Aesthetics of the Dramatic Art. Translated by Pavel Drabek and Tomaš Kačer. Edited by David Drozd and Pavel Drabek. Prague: Karolinum Press, 2024.
Google Scholar
Drozd, David, Tomaš Kačer, and Don Sparling, eds. Theatre Theory Reader: Prague School Writings. Prague: Karolinum Press, 2016.
Google Scholar
Duda, Artur. „Dzieło teatralne jako swoisty zapis konkretyzacji dramatu dokonanej przez reżysera”. W: Reżyserskie strategie inscenizacji dzieła literackiego. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017.
Google Scholar
Groos, Karl. „Das asthetische Miterleben und die Empfindungen aus dem Korperinnern”. Zeitschrift fur Asthetik und allgemeine Kunstwissenschaft, no. 4 (1909): 161–182.
Google Scholar
Kalat, James W. Biologiczne podstawy psychologii. Tłumaczenie Anna i Marek Binderowie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 2012.
Google Scholar
Kubikowski, Tomasz. Siedem bytów teatralnych: O fenomenologii sztuki scenicznej. Warszawa: Krąg, 1994.
Google Scholar
Mukařovsky, Jan. Wśród znaków i struktur. Tłumaczenie Jacek Baluch. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1970.
Google Scholar
Mayenowa, Maria Renata, red. Praska Szkoła Strukturalna w latach 1926–1948: Wybór materiałów. Tłumaczenie Wojciech Górny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1966.
Google Scholar
Raszewski, Zbigniew. Teatr w świecie widowisk: Dziewięćdziesiąt jeden listów o naturze teatru. Warszawa: Krąg, 1991.
Google Scholar
Sławińska, Irena. „La semiologia del teatro in statu nascendi: Praga 1931–1941”. Biblioteca Teatrale, no. 20 (1978): 114–135.
Google Scholar
Sławińska, Irena. „La semiologie du theatre in statu nascendi: Prague 1931–1941”. Roczniki Humanistyczne 25, z. 1 (1977): 53–76.
Google Scholar
Sławińska, Irena. Teatr w myśli współczesnej: Ku antropologii teatru. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990.
Google Scholar
Zich, Otakar. The Aesthetics of the Dramatic Art. Translated by Pavel Drabek and Tomaš Kačer. Edited by David Drozd and Pavel Drabek. Prague: Karolinum Press, 2024.
Google Scholar
Zimbardo Philip G., and Floyd L. Ruch. Psychologia i życie. Tłumaczenie Józef Radzicki. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1994.
Google Scholar
Autorzy
Artur Dudadudaart@umk.pl
Uniwersytet Mikołaja Kopernika Polska
https://orcid.org/0000-0002-2522-6888
Artur Duda – dr hab., prof. UMK, teatrolog, performatyk, zatrudniony w Instytucie Nauk o Kulturze Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Główne obszary badawcze: współczesny teatr Europy Środkowej i Wschodniej, teorie teatru i performansu, w tym estetyka performatywności oraz fenomenologia teatru w powiązaniu z ujęciami medioznawczymi. Od 2018 stały współpracownik Research Center for Eastern European Theatre w Akademii Teatralnej w Szanghaju.
Statystyki
Abstract views: 8PDF downloads: 1
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Artur Duda
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor/ka udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowuje nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor/ka wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Od zeszytu 1/2018 do zeszytu 3/2022 artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w "Pamiętniku Teatralnym", zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Artur Duda, Błąd Epimeteusza? Teatr w sieci technik i technologii , Pamiętnik Teatralny: Tom 71 Nr 1 (2022)
- Artur Duda, Korzenie teatru z perspektywy performatywno-medialnej , Pamiętnik Teatralny: Tom 65 Nr 1/2 (2016)
- Artur Duda, Teatr Narodowy na Pomorzu w kontekście toruńskiej drogi do wolności , Pamiętnik Teatralny: Tom 67 Nr 3 (2018): W stulecie odzyskania niepodległości (1919-2018)
- Artur Duda, Transnarodowe ścieżki eurazjatyckich sztuk performatywnych: Wprowadzenie , Pamiętnik Teatralny: Tom 72 Nr 3 (2023): Transnarodowe ścieżki eurazjatyckich sztuk performatywnych (z blokiem tematycznym według koncepcji Artura Dudy)
- Artur Duda, «Purpurowy płomień»: Helena Grossówna w Operze Pomorskiej i Teatrze Toruńskim , Pamiętnik Teatralny: Tom 66 Nr 1/2 (2017)
- Artur Duda, Czy istnieje potrzeba wprowadzenia perspektywy transkulturowej do polskich badań teatralnych? , Pamiętnik Teatralny: Tom 73 Nr 4 (2024): Dramat w przekładzie
