O uwodzeniu „Lulu” Albana Berga: perspektywa Baudrillardowska
Abstrakt
O uwodzeniu Lulu Albana Berga: perspektywa Baudrillardowska. Lulu Albana Berga jest często postrzegana jako opowieść o femme fatale, której erotyczna siła prowadzi do zguby poprzez manipulację. Niniejszy artykuł proponuje rewizję tego ujęcia, odczytując operę przez pryzmat teorii uwodzenia Jeana Baudrillarda. Odwołując się do pięciu kluczowych wątków z książki O uwodzeniu, autor dowodzi, że Lulu jest nie tyle niszczycielką mężczyzn, ile raczej siłą zakłócającą logiczne systemy, które usiłują ją zdefiniować. Na podstawie przykładów zaczerpniętych z narracji i warstwy muzycznej opery Lulu jawi się nie jako odzwierciedlenie społecznych paradygmatów, lecz jako forma oporu wobec stałego znaczenia, przejrzystości i prawdy.
Słowa kluczowe:
Alban Berg, Lulu, Jean Baudrillard, O uwodzeniu, teoria społeczna, strategia kobieca, badania nad operąBibliografia
Baudrillard, Jean. The Consumer Society: Myths and Structures. Translated by Chris Turner. Sage Publications, 1998.
Google Scholar
Baudrillard, Jean. Fatal Strategies. Translated by Philip Beitchman and W.G.J. Niesluchowski. Semiotext(e), 1990.
Google Scholar
Baudrillard, Jean. In the Shadow of the Silent Majorities or The End of the Social. Translated by Paul Foss, John Johnston, Paul Patton, and Andrew Berardini. Semiotext(e), 2007.
Google Scholar
Baudrillard, Jean. Seduction. Translated by Brian Singer. St. Martin’s Press, 1990.
Google Scholar
Baudrillard, Jean. Simulacra and Simulation. Translated by Sheila Faria Glaser. University of Michigan Press, 1994.
Google Scholar
Baudrillard, Jean. Symbolic Exchange and Death. Translated by Iain Hamilton Grant. Sage Publications, 1993.
Google Scholar
Berg, Alban. Lulu: Opera in 3 Acts (7 Scenes) after “Erdgeist” and “Buchse der Pandora” by Frank Wedekind. English/German Libretto. Translated by Arthur Jacobs. Universal Edition, 1978.
Google Scholar
Berg, Alban. Lulu Partitur (I. und II. Akt). Universal Edition, 1963.
Google Scholar
Berg, Alban. Lulu Partitur (3. Akt). Universal Edition, 1985.
Google Scholar
Brand, Juliane, Christopher Hailey, and Donald Harris, eds. The Berg-Schoenberg Correspondence: Selected Letters. Norton, 1987.
Google Scholar
Butler, Rex. Jean Baudrillard: The Defense of the Real. Sage Publications, 1999.
Google Scholar
Gane, Nicholas. Max Weber and Postmodern Theory: Realization versus Re-enchantment. Palgrave Macmillan, 2004.
Google Scholar
Goshorn, A. Keith. “Valorizing ‘The Feminine’ While Rejecting Feminism? – Baudrillard’s Feminist Provocations.” In Baudrillard: A Critical Reader, edited by Douglas Kellner. Basil Blackwell, 1994.
Google Scholar
Harman, Graham. “Object-Oriented Seduction: Baudrillard Reconsidered.” In The War of Appearances, eds. Joke Brouwer, Lars Spuybroek, and Sjoerd van Tuinen. V2_Publishing, 2016.
Google Scholar
Headlam, Dave. The Music of Alban Berg. Composers of the Twentieth Century Series. Yale University Press, 1996.
Google Scholar
Jarman, Douglas. Alban Berg: “Lulu”. Cambridge Opera Handbooks. Cambridge University Press, 1991.
Google Scholar
Jarman, Douglas. The Music of Alban Berg. University of California Press, 1979.
Google Scholar
Knaus, Kordula. Gezahmte Lulu: Alban Bergs Wedekind-Vertonung im Spannungsfeld von literarischer Ambition, Opernkonvention und “absoluter Music”. Rombach Wissenschaften; Reihe Cultura 38. Rombach Verlag, 2004.
Google Scholar
Kraus, Karl. “Pandora’s Box.” In Alban Berg: “Lulu”, by Douglas Jarman. Cambridge Opera Handbooks. Cambridge University Press, 1991.
Google Scholar
Lochhead, Judy. “Lulu’s Feminine Performance.” In The Cambridge Companion to Berg, edited by Anthony Pople. Cambridge University Press, 1997.
Google Scholar
Morgan, Robert P. “The Eternal Return: Retrograde and Circular Form in Berg.” In Alban Berg: Historical and Analytical Perspectives, edited by David Gable and Robert P. Morgan. Clarendon Press, 1991.
Google Scholar
Perle, George. The Operas of Alban Berg. Vol. 2, Lulu. University of California Press, 1985.
Google Scholar
Plant, Sadie. “Baudrillard’s Woman: The Eve of Seduction.” In Forget Baudrillard?, edited by Chris Rojek and Bryan S. Turner. Routledge, 1993.
Google Scholar
Pegley, Karen. “Femme Fatale and Lesbian Representation in Alban Berg’s Lulu.” In Encrypted Messages in Alban Berg’s Music, edited by Siglind Bruhn. Routledge, 2011.
Google Scholar
Reich, Willi. Alban Berg. Translated by Cornelius Cardew. Harcourt, Brace, and World, 1965.
Google Scholar
Rode, Susanne. Alban Berg und Karl Kraus: Zur geistigen Biographie des Komponisten der “Lulu”. Peter Lang, 1988.
Google Scholar
Santos, Silvio J. dos. Narratives of Identity in Alban Berg’s “Lulu”. Eastman Studies in Music. University of Rochester Press, 2014.
Google Scholar
Schroeder, David P. “Opera, Apocalypse, and the Dance of Death: Berg’s Indebtedness to Kraus.” In Mosaic: A Journal for the Interdisciplinary Study of Literature 25, no. 1 (1992): 91–105.
Google Scholar
Autorzy
Vanja LjubibratićUniwersytet Sztuki w Helsinkach Finlandia
https://orcid.org/0000-0003-2145-7985
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 0
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Vanja Ljubibratić
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Artykuły w zeszytach od 2018/1 do 2022/3 publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
