Johann Sebastian Bach w oczach Johanna Matthesona: wokół kantaty „Ich hatte viel Bekümmernis” BWV 21

Recenzowany

Katarzyna Korpanty


Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0003-2274-5575

Abstrakt

Artykuł porusza zagadnienie oceny twórczości kompozytorskiej Johanna Sebastiana Bacha przez Johanna Matthesona. W centrum zainteresowania znalazł się komentarz dotyczący kantaty Ich hatte viel Bekummernis BWV 21, który hamburski teoretyk w roku 1725 zamieścił w swoim czasopiśmie Critica musica. W literaturze muzykologicznej formułowane są rozbieżne opinie na temat treści tego komentarza. Przeważa pogląd, że Mattheson kantatę tę poddał szyderczej krytyce. W niniejszym artykule podjęto polemikę z taką opinią, analizując wypowiedź Matthesona w szerszym i głębszym kontekście.


Słowa kluczowe:

Johann Mattheson, Johann Sebastian Bach, kantata, Ich hatte viel Bekümmernis BWV 21

Bitter, Carl Hermann. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Berlin: Ferdinand Schneider, 1865.
  Google Scholar

Böning, Holger. Der Musiker und Komponist Johann Mattheson als Hamburger Publizist. Studie zu den Anfangen der Moralischen Wochenschriften und der deutschen Musikpublizistik. Second edition, revised and expanded. Bremen: Edition lumiere, 2014.
  Google Scholar

Brainard, Paul. ‘Cantata 21 Revisited’. In: Studies in Renaissance and Baroque Music in Honor of Arthur Mendel, ed. Robert Marshall, 231‒242. Kassel: Bärenreiter, 1974.
  Google Scholar

Brainard, Paul. Ich hatte viel Bekummernis (BWV 21). In: Johann Sebastian Bach. Neue Ausgabe samtlicher Werke. Kritischer Bericht, ed. Paul Brainard. Series I, vol. 16, 99‒156. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1984.
  Google Scholar

Butler, Gregory G. ‘Der vollkommene Capellmeister as a stimulus to Johann Sebastian Bach’s late fugal writing’. In: New Mattheson Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 293‒305. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
  Google Scholar

Cannon, Beekman C. Johann Mattheson. Spectator in Music. New Haven (Connecticut): Yale University Press, 1947.
  Google Scholar

Cannon, Beekman C. ‘Johann Mattheson’s „Inquiring Composer”’. In: New Matthesons Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 125‒168. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
  Google Scholar

Chafe, Eric. Tears into wine. J. S. Bach’s Cantata 21 in its Musical and Theological Contexts. Oxford: Oxford University Press, 2015.
  Google Scholar

Cowart, Georgia. The Origins of Modern Musical Criticism. French and Italian Music 1600‒1750. Ann Arbor: Uni Research Press, 1981.
  Google Scholar

David, Hans T. and Arthur Mendel, eds. (rev. and exp. Christoph Wolff). The New Bach-Reader. A Life of Johann Sebastian Bach in Letters and Documents. New York: W.W. Norton and Company, 1999.
  Google Scholar

Dirst, Matthew. Engaging Bach. The Keyboard Legacy from Marpurg to Mendelssohn. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.
  Google Scholar

Duden – Deutsches Universalworterbuch. Seventh Edition. Berlin: Dudenverlag, 2011.
  Google Scholar

Dürr, Alfred. Die Kantaten Johann Sebastian Bach. Kassel: Bärenreiter, 1971.
  Google Scholar

Ecorcheville, Jules. De Lulli a Rameau, 1690‒1730: l’esthetique musicale. Paris: Impressions Artistiques L. Marcel Fortin & cie, 1906.
  Google Scholar

Emans, Reinmar. ‘Die Weimarer Kantaten’. In: Bachs Kantaten. Das Handbuch. Vol. 1, eds. Reinmar Emans and Sven Hiemke. Laaber: Laaber-Verlag, 2012.
  Google Scholar

Forchert, Arno. Johann Sebastian Bach und seine Zeit. Laaber: Laaber-Verlag, 2000.
  Google Scholar

Geck, Martin. Bach. Leben und Werk. Reinbek: Rowohlt Taschenbuch Verlag, 2000.
  Google Scholar

Geiringer, Karl. Johann Sebastian Bach. The Culmination of an Era. London: Oxford University Press, 1966. German edition, expanded: Johann Sebastian Bach. Monachium: C.H. Beck, 1978.
  Google Scholar

Hobohm, Wolf. ‘Ein unbekanntes Urteil über Bach’. Bach-Jahrbuch 73 (1997): 17‒27.
  Google Scholar

Hofmann, Klaus. ‘Anmerkungen zu Bachs Kantate Ich hatte viel Bekummernis (BWV 21)’. Bach-Jahrbuch 99 (2015): 167‒176.
  Google Scholar

Hofmann, Klaus. ‘Bachs Kantate Ich hatte viel Bekummernis. Ergebnisse und Hypothesen der Forschung’. In: Roemhildt, Bach, Mozart. Beitrage zur Musikforschung. Jahrbuch der Bachwoche Dillenburg 1998, eds. Wolfgang Schult and Henrik Verkerk, 13‒16. Dillenburg: Verlag Cultur & Commerz Haiger, 1998.
  Google Scholar

Jauernig, Reinhold. ‘Zur Kantate Ich hatte viel Bekummernis (BWV Nr. 21)’. Bach-Jahrbuch 41 (1954): 46‒49.
  Google Scholar

Kolneder, Walter. Johann Sebastian Bach (1685‒1750). Leben, Werk und Nachwirken in zeitgenossischen Dokumenten. Wilhelmshaven: Florian Noetzel Verlag, 1991.
  Google Scholar

Kremer, Joachim. ‘Die Organistenstelle an St. Jakobi in Hamburg: eine “convenable station” für Johann Sebastian Bach?’. Bach-Jahrbuch 79 (1993): 217‒222.
  Google Scholar

Marx, Hans Joachim. Johann Mattheson (1681‒1764). Lebensbeschreibung des Hamburger Musikers, Schriftstellers und Diplomaten. Hamburg: Verlag der Musikalienhandlung Karl Dieter Wagner, 1982.
  Google Scholar

Marx, Hans Joachim. ‘Telemann aus der Sicht Matthesons’. In: Telemann und seine Freunde. Kontakte – Einflusse – Auswirkungen. Konferenzbericht. Vol. 2, 36‒42. Magdeburg: Zentrum für Telemann-Pflege und -Forschung, 1986.
  Google Scholar

Marx, Hans Joachim. ‘“… ein Merckmahl sonderbarer Ehrbezeigung”. Mattheson und seine Beziehungen zu Händel’. In: Uber Leben, Kunst und Kunstwerke: Aspekte musikalischer Biographie. Johann Sebastian Bach im Zentrum, ed. Christoph Wolff, 76‒90. Leipzig: Evangelische Verlagsanstalt, 1999.
  Google Scholar

Marx, Hans Joachim. ‘Mattheson und seine Beziehung zu Händel’. In: Ausdrucksformen der Musik des Barock. Passionsoratorium – Serenata – Rezitativ, ed. Siegfried Schmalzriedt, 19‒36. Laaber: Laaber-Verlag, 2002.
  Google Scholar

Marx, Hans Joachim. ‘Händels Beziehung zu Johann Mattheson’. In: Georg Friedrich Handel und seine Zeit, ed. Siegbert Rampe, 218‒227. Laaber: Laaber-Verlag, 2009.
  Google Scholar

Maul, Michael and Peter Wollny. ‘Quellenkundliches zu Bach-Aufführungen in Köthen, Ronneburg und Leipzig zwischen 1720 und 1760’. Bach-Jahrbuch 89 (2003): 97‒141.
  Google Scholar

Moraczewski, Krzysztof. ‘Kantata Ich hatte viel Bekummernis BWV 21 Johanna Sebastiana Bacha jako przykład dzieła muzycznego o semantycznie złożonej wartości estetycznej’. Studia Kulturoznawcze 1 (2011): 111‒123.
  Google Scholar

Neumann, Werner and Hans-Joachim Schulze, eds. Bach-Dokumente. Vol. 2, Fremdschriftliche und gedruckte Dokumente zur Lebensgeschichte Johann Sebastian Bach 1685‒1750. Kassel: Bärenreiter, 1969.
  Google Scholar

Passion nach dem Evangelisten Johannes. In: Die Hallische Handel-Ausgabe. Series I, vol. 2, ed. Karl Gustav Fellerer. Kassel: Bärenreiter, 1964.
  Google Scholar

Petzoldt, Martin. ‘Die krafftige Erquickung unter der schweren Angst-Last. Möglicherweise Neues zur Entstehung der Kantate BWV 21’. Bach-Jahrbuch 79 (1993): 31‒46.
  Google Scholar

Poetzsch-Seban, Ute. ‘Wann wurde Ich hatte viel Bekummernis BWV 21 erstaufgeführt?’. In: Telemann und Bach, eds. Brit Reipsch and Wolf Hobohm, 86‒93. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2005.
  Google Scholar

Schering, Arnold. [Preface]. In: Johann Sebastian Bach. Cantata „Ich hatte viel Bekummernis” BWV 21. London: Ernst Eulenburg Ltd., 1934.
  Google Scholar

Schweitzer, Albert. Johann Sebastian Bach. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1908.
  Google Scholar

Spitta, Philipp. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1873.
  Google Scholar

Spitta, Philipp. Johann Sebastian Bach. Vol. 1. Third Edition. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1921.
  Google Scholar

Stauffer, George B. ‘Johann Mattheson and Johann Sebastian Bach: The Hamburg Connection’. In: New Mattheson Studies, eds. George J. Buelow and Hans Joachim Marx, 353‒368. Cambridge: Cambridge University Press, 1983.
  Google Scholar

Stauffer, George B. ‘Bach and the Lure of the Big City’. In: The Worlds of Johann Sebastian Bach, ed. Raymond Erickson. New York: Amadeus Press, 2009.
  Google Scholar

Telemann, Georg Philipp. Briefwechsel. Eds. Hans Grosse and Hans Rudolf Jung. Leipzig: VEB Deutscher Verlag für Musik, 1972.
  Google Scholar

Tonner, Philipp. ‘Bachs Bewerbung in Hamburg – eine Frage des Geldes?’. Hamburger Jahrbuch fur Musikwissenschaft 18 (2001): 207‒231.
  Google Scholar

Wagner, Günther. ‘Die Bach-Rezeption im 18. Jahrhundert im Spannungsfeld zwischen strengem und freiem Stil’. Jahrbuch des Staatlichen Instituts fur Musikforschung Preuβischer Kulturbesitz 1985/86 (1989): 221‒238.
  Google Scholar

Wald, Melanie. ‘Die ungleichen Zwillinge. Matthesons deutsche Ausgabe von Mainwarings Memoirs of the Life of the Late George Frederic Handel als Medium der Selbstreflexion’. In: Johann Mattheson als Vermittler und Initiator, eds. Wolfgang Hirschmann and Bernhard Jahn, 165‒180. Hildesheim: Georg Olms Verlag, 2010.
  Google Scholar

Werthemann, Helene. ‘Zum Text der Bach-Kantate 21 Ich hatte viel Bekummernis in meinem Herzen’. Bach-Jahrbuch 51 (1965): 135‒143.
  Google Scholar

Whittaker, W. Gillies. The Cantatas of Johann Sebastian Bach. Vol. 1. London: Oxford University Press, 1959.
  Google Scholar

Wolff, Christoph. ‘Die betrubte und wieder getrostete Seele: Zum Dialog-Charakter der Kantate Ich hatte viel Bekummernis BWV 21’. Bach-Jahrbuch 82 (1996): 139‒145.
  Google Scholar

Wolff, Christoph. Johann Sebastian Bach. The Learned Musician. Oxford: Oxford University Press, 2000.
  Google Scholar


Opublikowane
2024-03-29

Cited By / Share

Korpanty, K. (2024). Johann Sebastian Bach w oczach Johanna Matthesona: wokół kantaty „Ich hatte viel Bekümmernis” BWV 21. Muzyka, 69(1), 21–40. https://doi.org/10.36744/m.2530

Autorzy

Katarzyna Korpanty 

Instytut Sztuki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0003-2274-5575

Statystyki

Abstract views: 52
PDF downloads: 28


Licencja

Prawa autorskie (c) 2024 Katarzyna Korpanty

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.

Do zeszytu 3/2022 włącznie artykuły publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.