Muzycy i muzyka w kręgu rodziny Węsławskich w Wilnie

Michał Piekarski


Instytut Historii Nauki, Polska Akademia Nauk (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-5045-6100

Abstrakt

Rodzina Węsławskich tworzyła w Wilnie przez ponad pół wieku dom o wyjątkowym znaczeniu dla tego miasta. Do 1939 r. mieszkanie Węsławskich stanowiło jeden z najważniejszych prywatnych salonów muzycznych w II RP, w którym często brzmiały utwory kompozytorów Młodej Polski. Sam adres Węsławskich wiązał się z wcześniejszymi tradycjami muzycznymi zapoczątkowanymi przez Stanisława Moniuszkę, tworząc w ciągu stu lat (1840–1940) genius loci tej wileńskiej kamienicy.

Muzyką interesował się zarówno Witold Węsławski (z zawodu lekarz), jak i jego syn Stanisław Węsławski (z zawodu prawnik), który był też znanym w Wilnie publicystą, kompozytorem i organizatorem życia muzycznego. W jego salonie, który prowadził wraz z żoną Adą z Hryszkiewiczów, spotykała się wileńska elita świata muzyki i sztuki II RP z Witoldem Hulewiczem, Tadeuszem Szeligowskim, Tadeuszem Sleńdzińskim i innymi. Do wyjątkowych gości należał Karol Szymanowski. Z muzykaliów rodziny Węsławskich do dziś zachowały się trzy zeszyty, w tym dwa zbiory muzyki polskiej z końca XIX w. i pierwszych dwóch dekad XX wieku. Zachowane kompozycje Karola Szymanowskiego czy Ludomira Różyckiego wskazują na to, że w Wilnie pilnie śledzono najnowsze osiągnięcia kompozytorów polskich. Działo się tak mimo prowincjonalizmu i peryferyjności Wilna – zarówno przed 1918 r., jak i po tej dacie (choć stało się na nowo miastem uniwersyteckim). Czy dom Węsławskich był pod tym względem chlubnym wyjątkiem, trudno dziś jednoznacznie stwierdzić. Z pewnością zainteresowanie współczesną muzyką polską przekazywane było w tej rodzinie z pokolenia na pokolenie. Ponieważ dom był otwarty dla wielu przedstawicieli polskich elit międzywojennego Wilna, poza samymi domownikami również liczni goście mieli okazję usłyszeć tam utwory nieraz rzadko lub nigdy nie prezentowane podczas koncertów publicznych. W ten sposób ranga domu Węsławskich znacznie wykraczała poza typową konwencję salonu towarzyskiego.


Słowa kluczowe:

Wilno, Witold Węsławski, Stanisław Węsławski, Karol Szymanowski, Ludomir Różycki, Tadeusz Szeligowski, salon

Ankudowicz-Bieńkowska, Maria. Polskie życie muzyczne w Wilnie lat II Rzeczypospolitej. Olsztyn: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1997.
  Google Scholar

Błaszczyk, Leon Tadeusz. Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX i XX wieku. Warszawa: Żydowski Instytut Historyczny, 2014.
  Google Scholar

Dąbrowski, Przemysław. „«Muzyka w sercu. Serce dla muzyki». Wpływ Stanisława Węsławskiego na rozwój życia muzycznego w Wilnie okresu dwudziestolecia międzywojennego”. Muzyka 61, nr 1 (2016): 121–128.
  Google Scholar

Dąbrowski, Przemysław. Siła w kulturze, jedność w narodzie. Gdańsk: Arche s.c., 2011.
  Google Scholar

Dąbrowski, Przemysław. „Wileńska działalność społeczno-kulturalna i oświatowa Stanisława Węsławskiego (1896–1942) – przyczynek do biografii”. Res Historica 39 (2015): 191–204.
DOI: https://doi.org/10.17951/rh.2015.39.191   Google Scholar

Dziesięciolecie Konserwatorium Muzycznego w Wilnie 1923–1933. Wilno: [Konserwatorium Muzyczne w Wilnie], 1933.
  Google Scholar

Hulewicz, Witold. „Wielki tydzień muzyczny w Wilnie”. Kurier Wileński 4, nr 67 (1927): 2.
  Google Scholar

Jachimecki, Zdzisław. Stanisław Moniuszko (1819–1872). Kraków: Gebethner i Wolff, 1921. K. Dąbrowska, fortepiany, pianina, phonole, fisharmonie, Wilno ul. Niemiecka 3 [ok. 1915], https://zabytkoweinstrumenty.wordpress.com/tag/e-pacak/, dostęp 21 VII 2021.
  Google Scholar

Karłowicz, Jan. „Moniuszko”. Lutnia Polska (dodatek) 1, nr 16 (1885): 113–116.
  Google Scholar

Karłowicz, Jan. „Rys żywota i twórczości Stanisława Moniuszki”. Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne 2/3, nr 76 (1885): 103–105.
  Google Scholar

Karol Szymanowski. Korespondencja, opr. Teresa Chylińska. T. 3, 4. Kraków: PWM, 1997, 2002.
  Google Scholar

Księga adresowa m. Wilna 1935. Wileński kalendarz informacyjny 30 (1935).
DOI: https://doi.org/10.25291/VR/1935-VLR-30   Google Scholar

Księga adresowa m. Wilna 1936. Wileński kalendarz informacyjny 31 (1936).
  Google Scholar

Lorentz, Stanisław. Album wileńskie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1986.
  Google Scholar

Mędrzecki, Włodzimierz. Kresowy kalejdoskop. Wędrówki przez ziemie wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2018.
  Google Scholar

Mrygoń, Adam. „Szeligowski Tadeusz”. W: Encyklopedia Muzyczna PWM, red. Elżbieta Dziębowska. T. 10, 239–242. Kraków: PWM, 2007.
  Google Scholar

Narkowicz, Liliana. Stanisław Moniuszko w Wilnie. Wilno: Wydawnictwo Polskie w Wilnie, 2014.
  Google Scholar

Neuer, Adam. „Wyleżyński Adam”. W: Encyklopedia Muzyczna PWM, red. Elżbieta Dziębowska. T. 12, 281. Kraków: PWM, 2012.
  Google Scholar

Niesiołowski, Tymon. Wspomnienia. Warszawa: Czytelnik, 1963.
  Google Scholar

Papla, Piotr. „Rogowski Ludomir Michał”. W: Encyklopedia Muzyczna PWM, red. Elżbieta Dziębowska. T. 8, 436–438. Kraków: PWM, 2004.
  Google Scholar

Piątkowska-Pinczewska, Katarzyna. Henryk Melcer-Szczawiński. Kalisz–Poznań: Instytut Pedagogiczno-Artystyczny UAM, 2002.
  Google Scholar

Piekarski, Michał. „W mieszkaniu Moniuszków i Węsławskich”. Magazyn Wileński 30, nr 3 (2019): 21–23.
  Google Scholar

Piekarski, Michał. „Zajęcia z zakresu muzykologii na Uniwersytecie Stefana Batorego. Przyczynek do dziejów uczelni”. Klio. Czasopismo Poświęcone Dziejom Polski i Powszechnym 19, nr 3 (2019): 83–104.
DOI: https://doi.org/10.12775/KLIO.2019.027   Google Scholar

Piekarski, Michał. Przerwany kontrapunkt. Adolf Chybiński i początki polskiej muzykologii we Lwowie 1912–1944. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Aspra, 2017.
  Google Scholar

Reiss, Józef. „Jak uprawia się muzykę w naszych domach?”. Lwowskie Wiadomości Muzyczne i Literackie 5, nr 4 (1930): 1.
  Google Scholar

Salon Muzyczny Feliksa Nowowiejskiego, http://www.nowowiejski.pl/, dostęp 17 VIII 2021.
  Google Scholar

Sieradz, Małgorzata. „Kwartalnik Muzyczny” (1928–1950) a początki muzykologii polskiej. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 2015.
  Google Scholar

Sołtys, Maria Ewa. Tylko we Lwowie. Dzieje życia i działalności Mieczysława i Adama Sołtysów. Wrocław: Ossolineum, 2008.
  Google Scholar

Stanevičiūtė, Rūta. „Vilnius, Varšuva, Paryžius: Lenkijos šiuolaikinės muzikos draugijos Vilniaus skyriaus veiklos programinės gairės (1930–1939)”. Menotyra 19, nr 3 (2012): 230–244.
  Google Scholar

Stankiewicz-Mordas, Halina. Droga do Wilna. Tadeusz Łopalewski w życiu kulturalno-literackim Wilna (1923–1945). Warszawa: Oficyna Dziennikarzy i Literatów „Pod Wiatr”, 2009.
  Google Scholar

Szantruczek, Tadeusz. „Postać i losy kompozytora na podstawie listów z lat 1922–1932”. W: Tadeusz Szeligowski. Studia i wspomnienia, red. Franciszek Woźniak, 55–76. Bydgoszcz: Pomorze, 1985.
  Google Scholar

Szeligowski, Tadeusz. „Wilno”. Muzyka 5, nr 3 (1928): 125.
  Google Scholar

Szeligowski, Tadeusz. „Karol Szymanowski”. Kurier Wileński 4, nr 60 (1927): 2.
  Google Scholar

Węsławski, Stanisław. „Karol Szymanowski. Koncert kompozytorski”. Dziennik Wileński 11, nr 63 (1927): 2.
  Google Scholar

Węsławski, Stanisław. „Karol Szymanowski”. Dziennik Wileński 11, nr 59 (1927): 3.
  Google Scholar

Węsławski, Stanisław. „Muzyka w Wilnie”. Dziennik Wileński 11, nr 289 (1927): 3.
  Google Scholar

Węsławski, Stanisław. „Wilno. Koncerty, działalność Polskiego Tow. Muzyki Współczesnej”. Muzyka 8, nr 1 (1931): 37–38.
  Google Scholar

Węsławski, Stanisław. „Znaczenie uroczystości moniuszkowskich”. Dziennik Wileński 16, nr 126 (1932): 2.
  Google Scholar

Węsławski, Jan Marcin. „Stanisław Węsławski”. W: Szkice Ponarskich Wspomnień – Biogramy, opr. Maria Wieloch, Anna Bach, 56–58. Gdańsk: Stowarzyszenie Rodzina Ponarska, 2019.
  Google Scholar

Witkiewicz, Jan Stanisław. [Wywiad z Jerzym Węsławskim]. Scena Operowa. Magazyn Teatru Wielkiego w Warszawie 8, nr 2 (1994): 10–12.
  Google Scholar

Wołkanowski, Waldemar. Michał Węsławski. Biografia prezydenta Wilna 1905–1916. Opole: Wydawnictwo Nowik Sp.j., 2015.
  Google Scholar

Zasztowt, Leszek. Europa Środkowo-Wschodnia a Rosja XIX–XX wieku. W kręgu edukacji i polityki. Warszawa: Studium Europy Wschodniej, 2007.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2022-07-08

Cited By / Share

Piekarski, M. (2022). Muzycy i muzyka w kręgu rodziny Węsławskich w Wilnie . Muzyka, 67(2), 63–90. https://doi.org/10.36744/m.1294

Autorzy

Michał Piekarski 

Instytut Historii Nauki, Polska Akademia Nauk Polska
https://orcid.org/0000-0001-5045-6100

Statystyki

Abstract views: 30
PDF downloads: 14


Licencja

Prawa autorskie (c) 2022 Michał Piekarski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w kwartalniku „Muzyka” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Muzyce” należy wyraźnie to zaznaczyć.