O muzyce w kręgu Aleksandra Józefa Sułkowskiego (1695–1762)

Szymon Paczkowski


Uniwersytet Warszawski (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-7233-7620

Abstrakt

Artykuł stanowi pierwszą w muzykologii próbę przedstawienia podstaw mecenatu muzycznego Aleksandra Józefa Sułkowskiego (1695-1762) – do roku 1738 ministra gabinetowego króla Augusta III, po roku 1738, po opuszczeniu dworu drezdeńskiego w roku 1738 – pana na zamku w Rydzynie, właściciela Leszna i ogromnego majątku przejętego po Stanisławie Leszczyńskim, od roku 1752 – księcia Świętego Cesarstwa Rzymskiego. W artykule podjęto następujące wątki: negatywny udział Sułkowskiego w procesie angażu śpiewaka kapeli króla Augusta II Giovanniego Bindiego (zwanego Porporinem) do londyńskiego zespołu Georga Friedricha Händla w roku 1731, działalność drezdeńskiego kompozytora Tobiasa Butza jako sekretarza Sułkowskiego w latach jego aktywności w roli ministra saskiego Tajnego Gabinetu (1733-1738), udział Sułkowskiego w organizacji życia muzycznego dworu w Dreźnie i w Warszawie, muzyka wokół Sułkowskiego po jego wyjeździe z Drezna do Rydzyny. Podjęta też została próba rekonstrukcji składu osobowego zespołu muzycznego utrzymywanego przez Sułkowskiego na zamku rydzyńskim oraz składu zespołów oboistów w regimentach wojskowych dowodzonych przez Sułkowskiego w Saksonii i w Polsce.


Słowa kluczowe:

Aleksander Józef Sułkowski, August II, August III, dwór polsko-saski, Drezno, Warszawa, Rydzyna, George Frideric Handel, Giovanni Bindi (Porporino), Johann Heinrich Heucher, Jan Dismas Zelenka, serenata, cantata, patronat muzyczny

Ágústsson, Jóhannes. „Zelenka’s Serenata ZWV 177: A New Source Discovered”. Hudebni věda 66, nr 1–2 (2009): 207–210.
  Google Scholar

Boksa, Michał. „Archiwum Sułkowskich w zbiorach Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”. Kronika Miasta Poznania 26, nr 1 (2017): 249–256.
  Google Scholar

Baumgart, Jan. „Historia i zawartość Archiwum Książąt Sułkowskich w Poznańskim Towarzystwie Przyjaciół Nauk”. Roczniki Historyczne. Organ Towarzystwa Miłośnikow Historii w Poznaniu 15, nr 1 (1939): 116–147.
  Google Scholar

Baumgart, Jan. Bibliotekarstwo, biblioteki, bibliotekarze. Warszawa: Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich, 1983.
  Google Scholar

Cathalogus der Auctionis lege den 24ten October & segg. A.c. allhier zu Lissa zu verausernden zur Furstl. Von Sulkowskischen Majorats Nachlassenschaft gehorigen Bibliotheque. Lissa [Leszno]: [bez wyd.], 1799.
  Google Scholar

Das frolockende Lissa. Oder umstandliche Beschreibung der Lisnischen Freuden Bezeugungen als Ihro Hoch Reichs Grafliche Excellence Alexander Joseph von Sułkowo Sułkowski, des Heil. Rom. Reichs- und zur Lissa Graff etc. das erste mahl als wurklich declarirter Erbherr nebst dero Hochgraffl. Gemahlin Excellence Anna Marianna geb. Baronessin von Stein im Jahr 1738, den 9. September der Stadt die Gnade dero hohen Gegenwart gonnten und dem Konigs-Schuffen beyzuwohnen gnadigst geruheten worinnen die aufgerichtete Ehren-Pforte und vornehmste Illuminationes nebst allem was vorher, und dabey vorgegangen, vorgestellet worden von Samuel Hartmann. Notario Jur. Lesnensi. Lissa [Leszno]: Michael Lorenz Pressen, 1738.
  Google Scholar

Das ietztlebende Konigliche Dresden in Meisen. Dresden: Christian Robringen, 1738.
  Google Scholar

Das ietztlebende Konigliche Dresden. Dresden: Christian Robringen, 1740.
  Google Scholar

Dean, Winton. Handel’s Operas 1726–1741. Rochester NY: The Boydell Press, 2006.
  Google Scholar

Ehrenberg, Herman. Geschichte der Kunst im Gebiete der Provinz Posen Berlin. Berlin: Verlag von Wilhelm Ernst & Sohn, 1893.
  Google Scholar

Eitner, Robert. Biographisch-Bibliographisches Quellen-Lexicon der Musiker und Musikgelehrten. T. 4. Leipzig: Breitkopf & Haertel, 1901.
  Google Scholar

Flemming, Hans Friedrich. Der vollkommene teutsche Soldat. Leipzig: Johann Christian Martini, 1726.
  Google Scholar

Fürstenau, Moritz. Zur Geschichte der Musik und des Theaters am Hofe zu Dresden. Cz. 2, Zur Geschichte der Musik und des Theaters am Hofe der Kurfursten von Sachsen und Konige von Polen. Dresden: Rudolf Kunze, 1862; reprint Hildesheim: Georg Olms Verlag, 1971.
  Google Scholar

Georg Frideric Handel. Collected Documents, red. Donald Burrows, Helen Coffey, John Greenacombe, Anthony Hicks. T. 2, 1725–1734. Cambridge: Cambridge University Press, 2015.
  Google Scholar

Kapsa, Václav. „The Information Value of a Music Inventory: «Musicalien und Instrumenten » Listed in Sokolov (Falkenau) in the First Half of the 18th Century”. Musicologia Brunensia 53, nr 2 (2018): 179–199.
DOI: https://doi.org/10.5817/MB2018-2-9   Google Scholar

Kittel, Johann Gottlob. Denen Ihro Konigl. Majest. In Pohlen und Churfursl. Durchl. Zu Sachsen Welt-gepriesenen Hof-Capelle befindlichen Virtuosen, als seinen Hochzuehrenden Herren und Hoch-werthgeschatzten Gonnern, ubbereicht folgendes Lob-Gedichte im Monat Junio 1740. Dresden: Johann Christoph Krause, 1740; reprint Beeskow: ortus musikverlag, 2008.
  Google Scholar

Konigl. Polnischer und Churfurstl. Sachsischer Hof- und Staats-Calender. Leipzig: Weidmann, [1735].
  Google Scholar

Lindgren, Lowell. „Musicians and Librettists in the Correspondence of Gio. Giacomo Zamboni (Oxford, Bodleian Library, MSS Rawlinson Letters 116–138)”. Royal Musical Association Research Chronicle 24 (1991): 1–194.
DOI: https://doi.org/10.1080/14723808.1991.10540945   Google Scholar

Matzke, Judith. Gesandtschaftswesen und diplomatischer Dienst Sachsens 1694–1763. Technische Universität Dresden, 2007 (dysertacja doktorska). Perłakowski, Adam, Michał Zwierzykowski. „Sułkowski Aleksander Józef h. Sulima (1695–1762)”. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 45/4, zesz. 187, 519–528. Warszawa– –Kraków: IH PAN, 2008.
  Google Scholar

Perłakowski, Adam. Kariera i upadek krolewskiego faworyta. Aleksander Sułkowski w latach 1695–1738, Kraków: Historia Iagellonica, 2013.
  Google Scholar

Poppe, Gerhard. „Dresdner Hofkirchenmusik von 1717 bis 1725 – über das Verhältnis von Repertoirebetrieb, Besetzung und musikalischer Faktur in einer Situation des Neuaufbaus”. Jahrbuch Mitteldeutscher Barockmusik 6 (2004): 301–342.
  Google Scholar

Rączka, Zofia. „Bielska linia Sułkowskich i jej archiwum”. Archeion 57 (1984): 135–153.
  Google Scholar

Seifert, Herbert. „Zelenka in Wien”. W: Zelenka-Studien II. Referate und Materialien der 2. Internationalen Fachkonferenz Jan Dismas Zelenka (Dresden und Prag 1995), red. Günter Gatterman, Wolfgang Reich, 183–192. Sankt Augustin: Academia Verlag, 1997.
  Google Scholar

Stockigt, Janice B. Jan Dismas Zelenka (1679–1745). A Bohemian Musician at the Court of Dresden. Oxford: Oxford University Press, 2000.
  Google Scholar

Stockigt, Janice B. „The Court of Saxony-Dresden”. W: Music at German Courts, 1715–1760, red. Samantha Owens, Barbara M. Reul, Janice B. Stockigt, 17–49. Woodbridge: Boydell Press, 2011.
  Google Scholar

Stockigt, Janice B., Jóhannes Ágústsson. „Reflections and Recent Findings on the Life and Music of Jan Dismas Zelenka (1679–1745)”. Clavibus unitis 4 (2015): 7–48.
  Google Scholar

Szweykowska, Anna. „Kapele magnackie i szlacheckie w połowie XVIII wieku w Polsce”. Muzyka 8, nr 1–2 (1963): 75–104.
  Google Scholar

Talbot, Michael. „Zelenka’s Serenata ZWV 277”. W: Zelenka-Studien II. Referate und Materialien der 2. Internationalen Fachkonferenz Jan Dismas Zelenka (Dresden und Prag 1995), red. Günter Gatterman, Wolfgang Reich, 217–241. Sankt Augustin: Academia Verlag, 1997.
  Google Scholar

Warszawski Teatr Sułkowskich. Dokumenty z lat 1774–1785, red. Mieczysław Rulikowski, wstęp i komentarz Barbara Król. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1957.
  Google Scholar

Wolff, Christoph. Johann Sebastian Bach. Muzyk i uczony, przekł. Barbara Świderska. Warszawa: Lokomobila, 2012.
  Google Scholar

Żórawska-Witkowska, Alina. Muzyczne podroże krolewiczow polskich. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1992.
  Google Scholar

Żórawska-Witkowska, Alina. Muzyka na polskim dworze Augusta III. Lublin: Polihymnia, 2012.
  Google Scholar

Pobierz


Opublikowane
2021-10-19

Cited By / Share

Paczkowski, S. . (2021). O muzyce w kręgu Aleksandra Józefa Sułkowskiego (1695–1762). Muzyka, 66(3), 57–91. https://doi.org/10.36744/m.973

Autorzy

Szymon Paczkowski 

Uniwersytet Warszawski Polska
https://orcid.org/0000-0001-7233-7620

Statystyki

Abstract views: 81
PDF downloads: 60


Licencja

Prawa autorskie (c) 2021 Szymon Paczkowski

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Autor udziela niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w kwartalniku „Muzyka” i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy jego ponownym wykorzystaniu (umowa licencyjna do pobrania). W przypadku publikacji wersji innej niż ogłoszona drukiem w „Muzyce” należy wyraźnie to zaznaczyć.