Lśnienie. Przeglądając się w "Kryjówkach. Architekturze przetrwania" Natalii Romik
Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk
konteksty@ispan.plInstytut Kulturoznawstwa, Uniwersytet Wrocławski (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-7264-4943
Abstrakt
Dziewięć odlewów o nieregularnych kształtach, pokrytych srebrem. Dziewięć trójwymiarowych map, które odwzorowują terytoria przetrwania – kryjówki tworzone i zamieszkiwane przez Żydów w latach Zagłady, m.in. w pniu dębu, pod podłogą, w kanalizacji, w grobie. „Rzeźby są hołdem dla architektek i inżynierów, którzy je budowali” – mówiła Natalia Romik o metalicznych obiektach pokazanych w Zachęcie, towarzyszących wystawie prezentującej rezultaty interdyscyplinarnych badań nad holokaustową „architekturą przetrwania”. Jej źródłowa awizualność (kryjówka chroni przed prześladowczym spojrzeniem, „złym okiem”) znalazła na wystawie kontrowersyjny rewers, ostentacyjne, idolatryczne lśnienie powierzchni owych anty-antypomników upamiętniających ukrywających się i ukrywających. Srebro „wygląda jak rtęć, jak lustro. Odbija, ale daje też zniekształcenie” (Romik). Być może na podobieństwo tego, jak zdeformowana bywa nasza wdzięczność, bardziej zainteresowana obrazem własnym niż tym, co ukryte za połyskliwą powierzchnią. Co zatem chowają przed nami, a co odsłaniają Kryjówki?
Słowa kluczowe:
kryjówki, architektura przetrwania, Zagłada, lustro, pamięćBibliografia
Bandura Agnieszka, Przestrzeń otwarta – kształt, symetria i dynamiczna narracja w rzeźbie abstrakcyjnej, „Dyskurs. Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu” 2014, nr 17, s. 222-236.
Google Scholar
Belting Hans, Antropologia obrazu. Szkice od nauki o obrazie, przeł. M. Bryl, Universitas, Kraków 2007.
Google Scholar
Georges Didi-Huberman, Przed obrazem. Pytanie o cele historii sztuki, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2011.
Google Scholar
Maillet Arnaud, Le miroir noir. Enquête sur le côté obscur du reflet, Éditions de l'éclat, Paris 2005.
Google Scholar
Naldi Johann, Arts incohérents – Discoveries and new perspectives, Lienart éditions, Paris 2022.
Google Scholar
Marin Louis, Przedstawienie i pozór, „Sztuka i Filozofia” 2005, nr 26, s. 7-17.
Google Scholar
Płażewski Jerzy, Język filmu, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1961.
Google Scholar
Poprzęcka Maria, Inne obrazy. Oko, widzenie, sztuka. Od Albertiego do Duchampa, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008.
Google Scholar
Salwa Mateusz, Louis Marin o trompe-ľoeil – glosa, „Sztuka i Filozofia” 2005, nr 26, s. 27-36.
Google Scholar
Netografia:
Google Scholar
Abrahamer Sara, Różnica w percepcji. O wystawie „Kryjówki. Architektura przetrwania” w Zachęcie, „Jewish.pl”, https://jewish.pl/pl/2022/05/20/roznica-w-percepcji-o-wystawie-kryjowki-architektura-przetrwania-w-zachecie/, dostęp 3.03.2023.
Google Scholar
Nigdy więcej wojny. Rozmowa z Natalią Romik, Joanna Ruszczyk, „Szum”, 8.04.2022, https://magazynszum.pl/nigdy-wiecej-wojny-rozmowa-z-natalia-romik/, dostęp 1.03.2023.
Google Scholar
Pałace przeżycia. Historia żydowskich kryjówek w czasie Holokaustu na jednej wystawie. Z Natalią Romik i Aleksandrą Janus rozmawia Magdalena Rigamonti, „Dziennik Gazeta Prawna”, 22.04.2022, https://www.gazetaprawna.pl/magazyn-na-weekend/artykuly/8405366,kryjowki-architektura-przetrwania-wywiad-rigamonti.html, dostęp 1.03.2023.
Google Scholar
Sendyka Roma, Sprawiedliwe miejsca, „Dwutygodnik” 06/2022, wyd. 335, https://www.dwutygodnik.com/artykul/10095-sprawiedliwe-miejsca.html, dostęp 1.03.2023.
Google Scholar
Autorzy
Paweł Drabarczyk vel Grabarczykkonteksty@ispan.pl
Instytut Kulturoznawstwa, Uniwersytet Wrocławski Polska
https://orcid.org/0000-0002-7264-4943
Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk – dr, historyk sztuki, adiunkt w Instytucie Kulturoznawstwa na Uniwersytecie Wrocławskim. Interesuje się funkcjonowaniem w sztuce kategorii takich jak wzniosłość, niewyobrażalne, numinosum, sacrum czy niesamowite. Doktorat obroniony w IS PAN poświęcił kategorii wzniosłości w polskiej sztuce współczesnej
Statystyki
Abstract views: 126PDF downloads: 26
Licencja
Prawa autorskie (c) 2023 Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk
![Creative Commons License](http://i.creativecommons.org/l/by-nc-nd/4.0/88x31.png)
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Inne teksty tego samego autora
- Paweł Drabarczyk vel Grabarczyk, Jeśli italską nocą podróżny , Konteksty: Tom 342 Nr 3 (2023): Pejzaże włoskie. Dekonstrukcje