Francuskie wizje w stylu empire dla Stanisława Kostki Zamoyskiego. Percier, Fontaine i Dufour a przebudowa pałacu w Zamościu
Paweł Migasiewicz
pawel.migasiewicz@ispan.plInstytut Sztuki PAN (Polska)
https://orcid.org/0000-0001-8610-8845
Abstrakt
Artykuł poświęcony jest niezrealizowanemu projektowi przebudowy pałacu Zamoyskich w Zamościu, opracowanemu w latach 1803–1804 przez Charles’a Perciera, Pierre-François-Léonarda Fontaine’a i Alexandre’a Dufoura na zamówienie Stanisława Kostki Zamoyskiego. Podstawę badań stanowią dwa rękopisy przechowywane w Bibliotece Narodowej, zawierające szczegółowe objaśnienia projektu i uwagi zleceniodawcy, a także brulion instrukcji dla architektów przechowywany w Archiwum Głównym Akt Dawnych. Ich analiza pozwala nie tylko częściowo zrekonstruować wygląd niezachowanych rysunków, lecz także prześledzić proces powstawania projektu, będącego efektem ścisłej współpracy między architektami a ordynatem. W artykule omówiono planowaną przebudowę pałacu, układ jego wnętrz oraz program ideowy rezydencji. Projekt ten należy do najambitniejszych przedsięwzięć architektonicznych planowanych na ziemiach polskich w epoce napoleońskiej.
Słowa kluczowe:
Stanisław Kostka Zamoyski, Charles Percier, Pierre-François-Léonard Fontaine, Alexandre Dufour, pałac Zamoyskich w Zamościu, Zamość, architektura rezydencjonalna, styl empire, architektura francuska, mecenat artystyczny, Biblioteka Ordynacji Zamojskiej, epoka napoleońskaBibliografia
Ajewski, Konrad. „O trzech bibliotekach ordynackich w Warszawie w 60. rocznicę ich zniszczenia”. Muzealnictwo 45 (2004): 9–18.
Google Scholar
Ajewski, Konrad. Stanisława Kostki Zamoyskiego życie i działalność 1775–1856. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Stefan Zamoyski Educational Trust, 2010.
Google Scholar
Ajewski, Konrad. Zbiory artystyczne i galeria muzealna ordynacji Zamojskiej w Warszawie. Kozłówka: Muzeum Zamoyskich w Kozłówce, 1997.
Google Scholar
Baraniewski, Waldemar. „Zespół rezydencjonalny w Krzeszowicach w wieku XIX”. W: Dzieła czy kicze, redakcja Elżbieta Grabska, Tadeusz S. Jaroszewski, 23–117. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1981.
Google Scholar
Beaufils, Sandra. „Alexandre Dufour (1759–1835), architecte de Versailles”. Bulletin du Centre de recherche du château de Versailles 2019. Dostęp 3 sierpnia 2026. https://doi.org/10.4000/crcv.16208.
DOI: https://doi.org/10.4000/crcv.16208
Google Scholar
Charles Percier (1764–1838). Architecture et design. Redakcja Jean-Philippe Garric. Paris: Réunion des musées nationaux, 2016.
Google Scholar
Charles Percier e Pierre Fontaine, dal soggiorno romano alla transformazione di Parigi. Redakcja Sabine Frommel, Jean-Philippe Garric, Elisabeth Kieven. Milano: Silvana, 2014.
Google Scholar
Cygnarowski, Andrzej. „Zamość – zespół rezydencji Zamoyskich w procesie rewaloryzacji «miasta idealnego»”. Wiadomości Konserwatorskie Województwa Lubelskiego 22 (2020): 7–35.
Google Scholar
Fontaine, Pierre-François-Léonard. Journal, 1799–1853. Paris: École nationale supérieure des beaux-arts; Institut français d’architecture; Société de l’histoire de l’art français, 1987.
Google Scholar
Frommel, Sabine. „De la France vers la Pologne: les projets de résidence de Charles Percier et Pierre François Léonard Fontaine pour Zamość (1803) et Krzeszowice (1819)”. W: Architektur- und Ornamentgraphik der Frühen Neuzeit: Migrationsprozesse in Europa. Gravures d’architecture et d’ornement au début de l’époque moderne: processus de migration en Europe, redakcja Sabine Frommel, Eckhard Leuschner, 415–428. Roma: Campisano Editore, 2014.
Google Scholar
Garric, Jean-Philippe. Percier et Fontaine. Les architectes de Napoléon. Paris: Belin, 2012.
Google Scholar
Horodyski, Bogdan. Zarys dziejów Biblioteki Ordynacji Zamojskiej. W: Studia nad książką poświęcone pamięci Kazimierza Piekarskiego, redakcja Kazimierz Budzyk, Alodia Kawecka-Gryczowa, 295–341. Wrocław: Wydawnictwo Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1951.
Google Scholar
Jaroszewski, Tadeusz S. Chrystian Piotr Aigner. Architekt warszawskiego klasycyzmu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970.
Google Scholar
Jaroszewski, Tadeusz S. „Projekty Perciera i Fontaine’a dla Krzeszowic”. Biuletyn Historii Sztuki 26, nr 2 (1964): 124–130.
Google Scholar
Jaroszewski, Tadeusz S., i Andrzej Rottermund. Jakub Hempel, Fryderyk Albert Lessel, Henryk Ittar, Wilhelm Henryk Minter. Architekci polskiego klasycyzmu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1974.
Google Scholar
Klimek, Adam. „Rezydencja Jana Zamoyskiego w Zamościu”. Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 25, nr 2 (1980): 107–115.
Google Scholar
Kowalczyk, Jerzy. „Architekci Zamoyskich w XVIII wieku”. Kwartalnik Architektury i Urbanistyki 4, nr 3–4 (1959): 211–233.
Google Scholar
Kowalczyk, Jerzy. „Architektura Zamościa w okresie rokoka”. W: Zamość, miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, redakcja Jerzy Kowalczyk, 121–141. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1980.
Google Scholar
Miłobędzki, Adam. Architektura polska XVII wieku. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980.
Google Scholar
Ostrowska-Kębłowska, Zofia. Architektura pałacowa drugiej połowy XVIII wieku w Wielkopolsce. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969.
Google Scholar
Ostrowska-Kębłowska, Zofia. „Siedziby-muzea. Ze studiów nad architekturą XIX w. w Wielkopolsce”. W: Sztuka XIX w. w Polsce. Naród – miasto, 69–108. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1979.
Google Scholar
Ostrowska-Kębłowska, Zofia. Architektura i budownictwo w Poznaniu w latach 1780–1880. Warszawa–Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1982.
Google Scholar
Przegon, Wojciech, i Jakub Żygawski. „Rewaloryzacja założenia pałacowo-ogrodowego w Zamościu w świetle materiałów kartograficznych i ikonograficznych”. Wiadomości Konserwatorskie Województwa Lubelskiego 22 (2020): 36–54.
Google Scholar
Szykuła-Żygawska, Agnieszka. „Nowe materiały do biografii malarzy, sztycharzy, geometrów i architektów w Zamościu w XVIII wieku”. Archiwariusz Zamojski 13 (2014): 143–154.
DOI: https://doi.org/10.56583/az.1195
Google Scholar
Tatarkiewicz, Władysław. „Rapports artistiques franco-polonais de Victor Louis à Percier et Fontaine”. Biuletyn Historii Sztuki 20, nr 2 (1958): 199–210.
Google Scholar
Tatarkiewicz, Władysław. „Turniej klasyków w Zamościu”. Arkady, nr 6 (1937): 287–298.
Google Scholar
Zarębska, Teresa. „Zamość – miasto idealne i jego realizacja”. W: Zamość, miasto idealne. Studia z dziejów rozwoju przestrzennego i architektury, redakcja Jerzy Kowalczyk, 7–77. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1980.
Google Scholar
Żuchowski, Tadeusz J. „Biblioteka w Poznaniu – fundacja i forma architektoniczna”. W: Edward i Atanazy Raczyńscy. Dzieła – osobowości – wybory – epoka, redakcja Adam S. Labuda, Michał Mencfel, Wojciech Suchocki, 162–179. Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu, 2010.
Google Scholar
Autorzy
Paweł Migasiewiczpawel.migasiewicz@ispan.pl
Instytut Sztuki PAN Polska
https://orcid.org/0000-0001-8610-8845
Dr hab. Paweł Migasiewicz, absolwent Instytutu Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego i École Pratique des Hautes Études w Paryżu. Obecnie profesor Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk. Jego badania koncentrują się na takich zagadnieniach jak nowożytna rzeźba i architektura polska w kontekście europejskim, relacje artystyczne między Francją a Europą Środkową, sztuka Śląska XVII i XVIII w. oraz sztuka i polityka w epoce nowożytnej. Autor kilku książek oraz licznych artykułów naukowych.
Statystyki
Abstract views: 18PDF downloads: 2
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Paweł Migasiewicz

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor bądź autorka udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Czasopismo jest wydawane na licencji CC BY 4.0. Zgłaszając artykuł do publikacji, autor bądź autorka wyraża zgodę na jego udostępnianie na tej licencji.
W numerach od 1/2019 do 4/2022 wszystkie artykuły były publikowane na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy i autorki udzielali(-ły) wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Biuletynie Historii Sztuki”, zachowywali(-ły) nieograniczone prawa autorskie i zobowiązywali(-ły) się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
Inne teksty tego samego autora
- Paweł Migasiewicz, Jakub Sito, Warszawskie dzieło architektury à la française. Dzieje budowy i geneza fasady kościoła karmelitów bosych , Biuletyn Historii Sztuki: Tom 83 Nr 4 (2021): numer zwykły
- Paweł Migasiewicz, Nagrobek Anny Heleny von Rohr w kościele parafialnym w Przerzeczynie-Zdroju. Nieznane dzieło Georga Leonharda Webera , Biuletyn Historii Sztuki: Tom 85 Nr 2 (2023)
- Paweł Migasiewicz, „Ieden z najpyszniejszych widoków Warszawy”. O francuskich wzorcach arkad i kolumnady Pałacu Saskiego , Biuletyn Historii Sztuki: Tom 86 Nr 1 (2024)
