Opery Józefa Elsnera wobec „czasu dwóch zegarów”. O monografii Jakuba Chachulskiego
Elżbieta Nowicka
Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Polska)
https://orcid.org/0000-0002-8166-8306
Abstrakt
Siedem oper z muzyką Józefa Elsnera pojawiło się na scenach Lwowa i Warszawy w ścisłej współpracy kompozytora z Wojciechem Bogusławskim. Prapremiery odbyły się w „czasie liminalnym”, ktory po upadku Rzeczypospolitej odcisnął się na wszystkich sferach życia, w tym na teatrze dramatycznym i operze. Dzieła te dają wgląd w niezwykły splot tendencji estetycznych i rozwiązań kompozytorskich, których źródła można odnaleźć zarówno w europejskich gatunkach scenicznych (opera buffa, opéra-comique, wiedeński singspiel, opera seria i semi-seria, włoska opera heroi- i tragikomiczna), jak i w obrębie rodzimej kultury literackiej i teatralnej.
Słowa kluczowe:
Józef Elsner, gatunki operowe, teatr warszawski, XVIII/XIX wiekBibliografia
Bajer, Michał. Klasycyzm, przekład, prestiż: Oświeceniowe spolszczenia tragedii Corneille’a i Racine’a (1740‒1830) w perspektywie historycznoliterackiej. Instytut Badań Literackich PAN, 2020.
Google Scholar
Cegieła, Anna. Polski słownik terminologii i gwary teatralnej. Wiedza o Kulturze, 1992.
Google Scholar
Chachulski, Jakub. Jozef Elsner i świat osiemnastowiecznej opery komicznej. Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk, 2025.
Google Scholar
Judkowiak, Barbara. „Stracona szansa teatru polskiego: Niedocenione elementy tradycji rodzimych w repertuarze początkow sceny publicznej”. W Barbara Judkowiak Wzgardzony wielogłos: Kultura teatralna czasow saskich i jej tradycje. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2007.
Google Scholar
Koselleck, Reinhart. Semantyka historyczna. Wybor i opracowanie Hubert Orłowski. Przekład Wojciech Kunicki. Wydawnictwo Poznańskie, 1993.
Google Scholar
Kostkiewiczowa, Teresa. Polski wiek świateł: Obszary swoistości. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2017.
Google Scholar
Nowak, Andrzej. „Reinhart Koselleck – intelektualna biografia historyka i jej odbicie w korespondencji z Carlem Schmittem”. Dzieje Najnowsze 14, nr 4 (2022): 5–21. https://doi.org/10.12775/DN.2022.4.01.
Google Scholar
Parkitny, Maciej. Nowoczesność oświecenia: Studia o literaturze i kulturze polskiej drugiej połowy XVIII wieku. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2018.
Google Scholar
Przybylski, Ryszard. Klasycyzm czyli Prawdziwy koniec Krolestwa Polskiego. PIW, 1983
Google Scholar
Ratajczakowa, Dobrochna. Dzieje komedii polskiej od XVI wieku do końca PRL-u. T. 1–2. Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego, 2024.
Google Scholar
Ratajczakowa, Dobrochna. Galeria gatunkow widowiskowych, teatralnych i dramatycznych. Wydawnictwo Naukowe UAM, 2015.
Google Scholar
Ratajczakowa, Dobrochna. „Pierwsze trzydziestolecie XIX wieku jako rezultat przemian sztuki w liminalnym obszarze procesu kulturowego: Z doświadczeń i rozmyślań historyka dramatu i teatru”. Wiek Oświecenia 17 (2001): 99–128.
Google Scholar
Ratajczakowa, Dobrochna. Śmiech farsy i płacz melodramatu: Szkice o „złych gatunkach” jarmarcznej proweniencji. Poznańskie Studia Polonistyczne, 2025.
Google Scholar
Wypych-Gawrońska, Anna. Muzyka w polskim teatrze dramatycznym do 1918 roku. Cz. 1–2. Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza, 2015.
Google Scholar
Autorzy
Elżbieta NowickaUniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Polska
https://orcid.org/0000-0002-8166-8306
Statystyki
Abstract views: 0PDF downloads: 1
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Elżbieta Nowicka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Autor udziela wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowuje nieograniczone prawa autorskie i zobowiązuje się do podawania miejsca pierwodruku w „Muzyce” przy ponownym wykorzystaniu artykułu (umowa licencyjna do pobrania). Zgłaszając artykuł do publikacji, autor wyraża zgodę na jego udostępnianie na licencji CC BY 4.0.
Artykuły w zeszytach od 2018/1 do 2022/3 publikowane były na licencji CC BY-NC-ND 4.0. W tym okresie autorzy/ki udzielali wydawcy niewyłącznej i nieodpłatnej licencji (CC BY-ND 4.0) na wykorzystanie tekstu w „Muzyce”, zachowywali nieograniczone prawa autorskie, ale zobowiązywali się do podawania miejsca pierwodruku przy ponownym wykorzystaniu artykułu.
