"Il grosso pacco della musica": wysyłki Galuppianów dla Augusta III i hrabiego Heinricha von Brühla w Warszawie, 1757–1761


Abstrakt

Drezdeńska Sächsische Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek (SLUB) przechowuje jedną z największych na świecie kolekcji twórczości religijnej i świeckiej włoskiego kompozytora Baldassara Galuppiego, zwanego „il Buranello”. Jego muzyka operowa cieszyła się wielką popularnością w połowie lat pięćdziesiątych XVIII w. u króla polskiego i elektora saskiego Augusta III oraz innych członków jego dworu. Imponująca kolekcja Galuppianów zawiera liczne kopie utworów liturgicznych pochodzących z pracowni weneckiego księdza i notorycznego fałszerza Iseppa (Giuseppe) Baldana. Niedawno kilka kompozycji błędnie przypisanych Galuppiemu przez Baldana okazało się dziełami Antonia Vivaldiego, do których zalicza się mistrzowskie opracowanie Dixit Dominus (RV 807).

W artykule wykazano, że rękopisy Galuppiego–Baldana zostały wysłane w kilku partiach z Wenecji do Warszawy (a nie – jak dotąd myślano – do Drezna) w czasie wojny siedmioletniej (1756–63), kiedy August III rezydował w polskiej stolicy. Pierwszy saski minister hrabia Heinrich von Brühl i jego uzdolniona muzycznie córka Maria Amalia również przebywali w tym czasie w Warszawie, podobnie jak sekretarz Brühla i dyrektor muzyczny Friedrich August von Koenig, który zorganizował dostawy od Galuppiego i Baldana. Fakt wysyłania podczas wojny również z Rzymu oper do Warszawy pokazuje, że w polskiej stolicy arystokracja była na bieżąco z najnowszą twórczością włoską. Relacje z warszawskich wykonań muzyki Galuppiego pojawiają się w oficjalnych dokumentach i listach Friedricha Augusta de Rossi, sekretarza do spraw włoskich na dworze polsko-saskim. Zawierają one opis serenaty wykonanej na 57. urodziny Brühla w sierpniu 1757 r.; w artykule omówiono dowody, które wyraźnie sugerują, że serenata ta, zwana Endimione, została specjalnie skomponowana przez Galuppiego na tę okazję. Przedstawiono też szczegóły dotyczące rękopisów muzycznych wysłanych z Warszawy do Drezna w 1763 r., katalog kolekcji, a także opis nieznanej wcześniej wizyty Galuppiego w stolicy Saksonii w 1765 roku.


Słowa kluczowe

Warszawa; Drezno; Baldassarre Galuppi; Iseppo Baldan; August III; Heinrich von Brühl; Friedrich August von Koenig; Antonio Vivaldi

Ágústsson, Jóhannes. ‘Te Saxon Crown Prince Friedrich Christian and Music: Te Dresden Diaries and Account Books.’ Clavibus Unitis 9, no. 1 (2020), forthcoming.

Bacciagaluppi, Claudio. Rom, Prag, Dresden: Pergolesi und die Neapolitanische Messe in Europa. Kassel: Bährenreiter, 2010.

Burde, Ines. Die venezianische Kirchenmusik von Baldassare Galuppi. Frankfurt am Main: Peter Lang, 2008.

Carboni, Domenico. ‘Alla corte Imperiale di Pietroburgo: fortuna delle opere di Baldassarre Galuppi in Russia.’ In: Galuppiana 1985: Studi e ricerche. Atti del convegno internazionale (Venezia, 28–30 Ottobre 1985), edited by Maria Teresa Muraro and Franco Rossi, 113–126. Florence: Olschki, 1985.

Cozzi, Gaetano. ‘Una disavventura di pré Iseppo Baldan, copista del Galuppi.’ In: Galuppiana 1985: Studi e ricerche. Atti del convegno internazionale (Venezia, 28–30 Ottobre 1985), edited by Maria Teresa Muraro and Franco Rossi, 127–131. Florence: Olschki, 1985.

Eitner, Robert. Biographisches-Bibliographisches Quellen-Lexikon der Musiker und Musikgelehrten der christlichen Urzeit bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts. Leipzig: Breitkopf& Haertel, 1901.

Fechner, Manfred. Studien zur Dresdner Überlieferung von Instrumentalkonzerten Deutscher Komponisten des 18. Jahrhunderts. Laaber: Laaber, 1998.

Kollmar, Ulrike. Gottlob Harrer (1703–1755), Kapellmeister des Grafen Heinrich von Brühl am sächsisch-polnischen Hof und Tomaskantor in Leipzig. Beeskow: ortus, 2006.

Landmann, Ortrun. Über das Musikerbe der Sächsischen Staatskapelle. Drei Studien zur Geschichte der Dresdner Hofkapelle und Hofoper anhand ihrer Quellenüberlieferung in der SLUB Dresden. Dresden: Sächsische Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden, 2010.

Mellace, Raffaele. Johann Adolf Hasse. Palermo: L’Epos, 2004.

Mellace, Raffaele. Johann Adolf Hasse. Beeskow: ortus, 2016.

Mennicke, Carl. Hasse und die Brüder Graun als Symphoniker. Leipzig: Breitkopf & Härtel, 1906.

Nerici, Luigi. Storia della musica in Lucca. Lucca: Tipografa Giusti, 1880 (= Memorie e documenti per servire alla storia di Lucca 12).

Pancini, Livia, ed. Johann Adolf Hasse e Giammaria Ortes. Lettere (1760–1783). Turnhout: Brepols, 1998.

Pellegrini, Almachilde. Spettacoli lucchesi nel secoli 17.–19. Lucca: Tipografa Giusti, 1914 (= Memorie e documenti per servire alla storia di Lucca 14).

Rosenmüller, Annegret. Die Überlieferung der Clavierkonzerte in der Königlichen Privatmusikaliensammlung zu Dresden im letzten Drittel des 18. Jahrhunderts. Eisenach: Verlag der Musikalienhandlung Karl Dieter Wagner, 2002.

Ryom, Peter. ‘Vivaldi ou Galuppi? Un cas de doute surprenant.’ In: Vivaldi. Vero e falso.

Problemi di attribuzione, edited by Antonio Fanna and Michael Talbot, 25–41. Florence: Olschki, 1992.

Schmidt, Otto Eduard. Minister Graf Brühl und Karl Heinrich von Heinecken. Briefe und Akten, Charakteristiken und Darstellungen zur Sächsischen Geschichte (1733–1763). Leipzig– Berlin: B.G. Teubner, 1921.

Stockigt, Janice B. ‘Italian Sacred Music Listed in the Catalogue of Dresden’s Catholic Court Church, 1765.’ Musicologica Brunensia 53, no. 2 (2018): 221–237.

Stockigt, Janice B. and Jóhannes Ágústsson. ‘Reflections and Recent Findings on the Life and Music of Jan Dismas Zelenka (1679–1745).’ Clavibus Unitis 4 (2015): 7–48.

Stockigt, Janice B. and Michael Talbot. ‘Two More Vivaldi Finds in Dresden.’ Eighteenth-Century Music 3, no. 1 (2006): 35–61.

Talbot, Michael. ‘Another Vivaldi Work Falsely Attributed to Galuppi by Iseppo Baldan: A New Laetatus sum for Choir and Strings in Dresden.’ Studi vivaldiani 17 (2017): 103–119.

Talbot, Michael. ‘Recovering Vivaldi’s Lost Psalm.’ Eighteenth-Century Music 1, no. 1 (2004), 61–77.

Voss, Steffen. ‘Erinnerungen an glückliche Tage: Instrumentalmusik der Warschauer Hofkapelle im Bestand der “Schank II”-Sammlung der Sächsischen Landesbibliothek – Staatsund Universitätsbibliothek Dresden.’ Barok 41, no. 1 (2014): 245–249.

Wutta, Eva Renate. Quellen der Bach-Tradition in der Berliner Amalien-Bibliothek. Tutzing: Hans Schneider, 1989.

Żórawska-Witkowska, Alina. ‘Endimione. Eine Warschauer Serenata von Hasse?’ In: Johann Adolf Hasse. Tradition, Rezeption, Gegenwart. Bericht über das Symposium vom 23. bis 25.

April 2010 in der Hochschule für Musik und Teater Hamburg, edited by Wolfgang Hochstein, 25–32. Stuttgart: Carus, 2013.

Żórawska-Witkowska, Alina. ‘Federico Cristiano in Italia. Esperienze musicali di un principe reale polacco.’ Musica e storia 4 (1996): 298–299.

Żórawska-Witkowska, Alina. ‘Foreign Musicians at the Polish Court in the Eighteenth Century: Te Case of Pietro Mira.’ In: Musician’s Mobilities and Music Migrations in Early Modern Europe. Biographical Patterns and Cultural Exchanges, edited by Gesa zur Nieden and Berthold Over, 151–169. Bielefeld: transcript Verlag, 2016.

Żórawska-Witkowska, Alina. ‘I drammi per musica di Johann Adolf Hasse rappresentati a Varsavia negli anni 1754–63.’ In: Johann Adolf Hasse und Polen, edited by Irena Poniatowska and Alina Żórawska-Witkowska, 123–148. Warsaw: Instytut Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego, 1995.

Żórawska-Witkowska, Alina. Muzyka na polskim dworze Augusta III: Część 1. Lublin: Polihymnia, 2012.


Opublikowane : 2020-07-15


Ágústsson, J. (2020). "Il grosso pacco della musica": wysyłki Galuppianów dla Augusta III i hrabiego Heinricha von Brühla w Warszawie, 1757–1761. Muzyka, 65(2), 62-104. https://doi.org/10.36744/m.447

Jóhannes Ágústsson 
Reykjavík   Islandia



W przypadku podjęcia decyzji o skierowaniu artykułu do druku, redakcja podpisuje z autorem umowę o przeniesieniu autorskich praw majątkowych. Zakłada się, że autor, przesyłając tekst do "Muzyki", przystaje na zawarte w umowie warunki.

Wzór umowy